Уйғур аптоном райони уйғур тилиниң уйғур тебабити саһәсидә күчкә игә болушиға қарар берәлмигән

Мухбиримиз қутлан
2014-02-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур тебабәт тәтқиқатчилиқи билән шуғулланған японийәлик тәтқиқатчи масаҗируниң «уйғур тебабәтчилики» намлиқ мақалисигә қоюлған сүрәт.
Уйғур тебабәт тәтқиқатчилиқи билән шуғулланған японийәлик тәтқиқатчи масаҗируниң «уйғур тебабәтчилики» намлиқ мақалисигә қоюлған сүрәт.
RFA/Qutluq

Мәлум болушичә, 2013-йилидин башлап даириләр уйғур тебабити саһәсидики ата мирас тевиплардин кәспий унван вә кәспий салаһийәт имтиһанлирини хитай тил-йезиқи билән беришни тәләп қилған. Буниң билән уйғур тилиниң уйғур тебабити саһәсидики қануний орни җиддий хирисқа дуч кәлгән.

Хитай һөкүмити «қош тиллиқ маарипни омумлаштуруш» нами билән уйғур тилини маарип системисидин сиқип чиқарғандин кейин, өткән йилидин башлап уйғур тилиниң әң ахирқи кәспий қорғини болған уйғур тебабити саһәсигә көз тиккән.

Мәлумки, уйғур тебабити әсирләрдин буян уйғур тилини өзиниң кәспий тили сүпитидә қоллинип кәлгән. Тевипларниң кесәл көрүшидин тартип йәрлик дориларниң чүшәндүрүлүшигичә пүтүнләй уйғур тил-йезиқи ишлитилгән. Бу һал уйғур тебабитиниң қоюқ миллий алаһидиликкә игә бир теббий илим болупла қалмастин, бәлки йәнә өз нөвитидә әнәниви мәдәнийәтни сақлиғучи вә давамлаштурғучи мунбәр болуп кәлгәнликини намаян қилған.

Вәһаләнки, 2013-йили сентәбирдә хитай тилиниң уйғур тебабити саһәсигә болған хириси мәмурий буйруқ шәклидә оттуриға чиққан. Уйғур аптоном районидики уйғур тевиплиридин илгири изчил йосунда уйғур тил-йезиқи билән елинидиған кәспий унван имтиһаниниң бир қисмини хитай тил ‏- йезиқида бериш тәләп қилинған. Уларниң имтиһанни уйғур тилида бериш илтимаси нәқ мәйданда рәт қилинған. Нәтиҗидә бу имтиһанға қатнашқан мутләқ көп қисим ата мирас тевиплар имтиһандин өтәлмигән.

Хитайчә кәспий унван вә кәспий салаһийәт имтиһанидин өтәлмигән ата мирас уйғур тевиплириниң кәспий хизмити мушу сәвәбтин нурғун тосалғуларға дуч кәлгән. Уларниң өз алдиға кесәл көрүш, теббий саһәдики кәспий машина вә үскүниләрни ишлитиш һәмдә шәхсий дохтурханиларни тәрәққий қилдуруш ишлири еғир чәклимигә учриған.

Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған хотәндики ата мирас тевиплардин абдумеҗит аблиз нөвәттә өзлири дуч келиватқан қийинчилиқлар һәққидә тохталди.

Униң билдүрүшичә, хотән вилайитидин 2013-йиллиқ сәһийә саһәсидики кәспий унван имтиһаниға қатнишип хитай тилида имтиһан беришкә мәҗбурланған 8 нәпәр ата мирас тевипниң һәммиси имтиһандин өтәлмигән. Улар өз вақтида хотән вилайәтлик сәһийә башқармисиға әһвални инкас қилған болсиму, лекин һечқандақ җаваб алалмиған. Кейин уйғур аптоном районлуқ сәһийә назаритигә әрз сунған.

Абдумеҗит аблиз қатарлиқ 8 нәпәр уйғур тевип өзлириниң илгири сәһийә министирлиқидин алған «ата мирас тевип» лиқ гуваһнамисини көтүрүп хотәндин үрүмчигә кәлгән. Улар аптоном районлуқ сәһийә назарити вә милләтләр тил-йезиқ комитетидин уйғур тебабити саһәсидики ата мирас тевипларниң кәспий имтиһанни хитай тилида бериши тоғрилиқ мәркәз яки аптоном районниң һөҗҗитини көрситишини тәләп қилған. юқириқи орунлар уларға бу тоғрилиқ һечқандақ һөҗҗәт көрситип берәлмигән.

Сәһийә назарити ахирида хотәндин әрзгә кәлгән ата мирас тевипларға өзлириниң бу тоғрилиқ қарар бериш һоқуқиниң йоқлуқини, кәспий имтиһан соали чиқириш һоқуқини сәһийә министирлиқиниң өткүзүвалғанлиқини, әң яхшиси бейҗиңға берип әрз сунушини ейтқан.

Тәпсилатини аваз улиништин аңлиғайсиз.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт