Béyjingdiki chang'en kochisida 1989‏ - yilidin kéyin yüz bergen tunji namayish

2‏ - Ayning 22‏ - küni béyjingdiki chang'en kochisida sen'etchiler namayish qildi, bu, 1989‏ - yilidiki tyen'enmén weqesidin kéyin bu kochida yüz bergen tunji qétimliq namayish bolup hésablinidu. Namayish yüz bergendin kéyin saqchilar yétip kélip, 'dölet puqralirigha hoquq ' , 'qara guruhlarni qattiq jazalash' dep yézilghan lozunkilarni kötürgen namayishchilarni qara ‏ - qoyuq urup ketken.
Muxbirimiz weli
2010-02-23
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, béyjingdiki changen kochisida 1989‏ - yilidin kéyin yüz bergen tunji namayish bilen 2009‏ - yil 5‏ - iyul küni, ürümchidiki namayishtin kéyinki xitay xewerlirining sélishturma süriti.
Süret, béyjingdiki changen kochisida 1989‏ - yilidin kéyin yüz bergen tunji namayish bilen 2009‏ - yil 5‏ - iyul küni, ürümchidiki namayishtin kéyinki xitay xewerlirining sélishturma süriti.
RFA Photo

Xitay hökümiti bu namayishning xaraktéri toghrisida téxiche héchnéme démidi. Hazir chet'ellerde bu heqte munazire boluwatidu.
 
Nyuyork taymis gézitining yazghuchisi andru jakobsning béyjingdin xewer qilishiche, béyjingdiki tyen'enmén meydanida 1989‏ - yili namayish yüz bergendin kéyin, xitay hökümiti namayish qilishi mumkin dep qaralghan her qandaq kishini kirgüzmey kéliwatqan chang'en kochisida, 2 ‏ - ayning 22 ‏ - küni sen'etchiler namayish qildi. 20 Din artuq sen'etchi tyen'enmén meydanigha kiridighan chang'en kochisida 'dölet puqralirigha hoquq ' , 'qara guruhlarni qattiq jazalash' dep yézilghan chong lozunkilarni kötürüp mangdi.
Süret, 2010 - yili 2‏ - ayning 22‏ - küni, béyjingdiki changen kochisida xitaydiki bir qisim senetchiler  élip barghan namayishtin bir körünüsh.
Süret, 2010 - yili 2‏ - ayning 22‏ - küni, béyjingdiki changen kochisida xitaydiki bir qisim senetchiler élip barghan namayishtin bir körünüsh. RFA Photo

Foto mahiri wu yürénning éytishiche, bu namayish kech sa'et 4 te bashlan'ghandin kéyin, saqchilar yétip kélip, héchnéme démeyla namayishchilarni qara - qoyuq urup ketken. Namayishchilar bir - birlep tarqilip, sa'et 5 te pütünley ghayip bolghan.

Kéchide 'sen'et mehellisi' ge bésip kirgen niqabliq qaraqchilar saqchilar yétip kelgen haman ghayip bolghan

Bu namayish boluwatqanda neq meydanni körgen bir kishining radi'omizgha sözlep bérishiche, 22‏ - chésla yérim kéchidin kéyin, 100 din artuq niqablan'ghan qaraqchi, öy chaqidighan kiran qatarliq aptomobillar bilen kélip, béyjingning chawyang rayonidiki 'sen'et mehellisi' dep atilidighan bir qoroda turidighan sen'etchilerni urushqa bashlighan. Bu niqablan'ghan qaraqchilar 110 dep atilidighan téz qutquzush saqchiliri yétip kelgen haman birdinla ghayip bolghan.

Namayishchilar chang'en kochisida 'dölet puqralirigha hoquq ' , 'qara guruhlarni qattiq jazalash' dep yézilghan chong lozunkilarni kötürüp mangghan

'Sen'et mehellisi'de kéchide ziyankeshlikke uchrighan güzel sen'et xadimliri qet'iy iradige kélip, oxshimighan yönülüsh arqiliq chang'en kochisigha kélip, uyaq -buyaqqa méngip yürgendin kéyin, biraqla lozunkilirini chiqirip namayish qilishqa bashlighan. Namayishqa qatnashqa ademler ichide kéchide yarilandurulghan 8 kishimu bar idi. Uning biri satoshi iwama isimlik yaponiyilik ressam .

Bu namayish heqqide neq meydandin tartilghan foto süretlerni béyjingdiki meshhur ressam, heykeltirash ey wéywéy qatarliq kishiler intérnét arqiliq 'boshün tor géziti' ge we erkin asiya radi'osigha yollap bérip élan qildi. Shuningdin kéyin, xitayning 'yer shari waqit géziti'mu in'glizche nusxisida bu weqe toghrisida bir qisqa xewer élan qildi. Emma xitay hökümiti bu namayishning xaraktéri toghrisida téxiche héchnéme démidi.

Bu namayish xitayda yene bir qétim tarix yaratti

Amérikidiki kolumbiye uniwérsitétini ziyaret qiliwatqan mutexessis jaw yenning bu heqte 'boshün tor géziti'de élan qilghan mulahiziside éytilishiche, 2‏ - ayning 22‏ - küni béyjingdiki chang'en kochisida élip bérilghan bu namayish, kommunist xitay 1989‏ - yilidin buyan eng qattiq muhasirige élip turuwatqan jayda yüz bergen bir chong jasaret, bir merdanilik we küchlük awaz. Gerche adem sani köp bolmisimu, bu namayish xitayda yene bir qétim tarix yaratti. Bu namayish hazir xelqqe zor ilham boluwatidu, xitayning yuqiri qatlamlirida munazire qozghawatidu.

Aptorning qarishiche, bu weqe arqiliq birinchidin, chawyang rayonidiki sen'etchiler mehellisige bésip kirip sen'etchilerni urup yarilandurghan 100 din artuq qaraqchi bilen saqchilarning eslide bir guruh ikenliki ispatlandi. Ikkinchidin, xitay hökümiti her yili ikki chong yighin échilish aldida turghan mushundaq bir waqitta weqe chiqirip, bir qisim xelqni 'döletni aghdurmaqchi' dep chong basturush üchün bahane tépishqa urun'ghanda, xelqning bu namayishi ulargha purset tughdurup bermidi, belki ularning héle - mikirlirini ashkarilidi. Ularni mat qildi. Üchinchidin, chang'en kochisida yüz bergen bu namayish xitaylar qilghan namayishi bolghanliqi üchün, xitay hökümiti buninggha lxasada yaki ürümchide yüz bergen namayishqa qarighanda nahayiti chong perqliq mu'amile qildi, bu xitay hökümitining chong milletchi ikenlikini yene bir qétim ispatlidi.

Bir Uyghur bügün bizge ürümchi kechlik gézitide bésilghan bir xewerni fotogha élip yollap berdi


Süret, ürümchi kechlik gézitige bésilghan xewer. 2009‏-Yil 9‏-iyul küni kéchide neyzilik miltiq we sim qamcha bilen qorallan'ghan xitay saqchiliri 190 din artuq Uyghurni namayish "Gumandari" dep tutqan we baghlap qoyup qattiq kemsitken.
Süret, ürümchi kechlik gézitige bésilghan xewer. 2009‏-Yil 9‏-iyul küni kéchide neyzilik miltiq we sim qamcha bilen qorallan'ghan xitay saqchiliri 190 din artuq Uyghurni namayish "Gumandari" dep tutqan we baghlap qoyup qattiq kemsitken. RFA Photo


Bügün 'boshun tor géziti'de élan qilin'ghan bu namayish heqqidiki foto süretlerni körgen we amérikidiki kolumbiye uniwérsitétida turuwatqan mutexessis jaw yenning maqalisini oqughan bir Uyghur bizge, ürümchi kechlik gézitide 2009‏ - yil 9‏ - iyul küni bésilghan bir xewerni fotogha élip yollap berdi. Uning éytishiche, xitay hökümiti 9‏ - iyul küni kéchide 190 din artuq Uyghurni 'gumandar' dep tutqan. Qolida neyzilik miltiq we sim qamcha tutqan xitaylar ularni baghlap qoyup qattiq kemsitken.

Bu körünüsh, xuddi jaw yen ependi éytqandek, xitay kommunist hökümitining bir chong milletchi hökümet ikenlikini ispatlaydu. Uyghurlargha qaritilghan bundaq chong milletchilik hazirmu dawam qilmaqta.
 
Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Toluq bet