Prézidént bush sherqiy asiya ziyaritini axirlashturdi

2005-11-21
Élxet
Pikir
Share
Print
bush-mongolia.jpg
21-Noyabir küni, amérika prézidénti bush mongghuliye prézidénti nambar énxi bayar bilen chinggizxanning heykili aldida. AFP

Amérika prézidénti jorji bush düshenbe küni xitaydiki ziyaritini axirlashturghandin kéyin, 8 künlük sherqiy asiya sepirining axirqi békiti mongghuliyini qisqa muddetlik ziyaret qilip, mongghuliye parlaméntida ulanbaturning iraq urushida amérika bilen hemkarlashqanliqini maxtidi.

Mongghuliye, amérikining iraq herikitini qollighan we iraqqa qoshun ewetken döletlerning biri. Bush, amérikining mu'awin prézidénti hénriy wallés 1944 - yili mongghuliyini ziyaret qilip 61 yildin kéyin mezkur döletni ziyaret qilghan tunji amérika rehbiri.

Moghuliye bilen dostluq

Bush shu küni mongghuliye prézidénti nambar énxi bayar bilen söhbet ötküzgendin kéyin mongghuliye milliy parlaméntida söz qilip, buningdin 15 yil ilgiri kommunizmdin waz kéchip , gherb istilidiki erkinlik we démokratik saylam yoligha mangghan mongghuliyini maxtidi.

Bush, "mongghuliye bilen amérika qoshma shatatliri démokratiye dawasida oxshash mewqediki qérindashlar" deydu. U yene " siler asiyaning qelbide erkin jem'iyet qurup, rayon we dunyada muweppeqiyetning ölgisini yarattinglar" dep körsetti. Shuning bilen birge u, radikal islam idé'ologiyisini tenqid qildi. Bushning eskertishiche, radikal islami idé'ologiye kommunizm idé'ologiyisige oxshashla meghlubiyetke uchraydiken. U, " chünki ular érishmekchi bolghan hoquq uniwérsal erkinlik chüshenchisige mas kelmeydu " deydu.

Xitay bilen xelq puli qimmiti heqqide kélishelmidi

Prézidént bush mongghuliyige kélish aldida sherqiy asiya sepirining eng muhim békiti xitayni ziyaret qilghan we xitay dölet re'isi xu jintaw, bash ministir wén jyabawlarni xitayda diniy, siyasiy we ijtima'iy erkinlikni kéngeytishke ündigen idi.

Xu jintaw, amérika déhqanchiliq mehsulatliri we amérika mallirigha bazirini téximu keng échiwétish toghrisidiki wede bergen bolsimu, emma ikki terep xelq pulining qimmiti mesiliside kélishelmigen.

Bush, " biz xitay bilen dawamliq hemkarliship, xitayning bu yil 7 - ayda xelq pulini erkin qoyuwétish we bazarlashturush toghrisida bergen wedisini emelge ashurushi üchün yardem bérimiz " dep körsetti. Emma xu jintaw, amérikining bu yil xitay bilen bolghan sodida 200 milyard dollargha yéqinlashqan soda qizil reqimini qandaq azaytidighanliqigha da'ir tepsiliy ehwallarni tilgha almighan.

Bush bilen xu jintaw uchrashqan shu küni xitay da'iriliri 2006 - yildin 2008 - yilghiche amérikidin 70 dane bo'én belgilik yoluchilar ayrupilani sétiwalidighanliqini jakarlidi.

Bush xitayni erkinlik yolida dawamliq tarixiy burulush yasashqa chaqirdi

Prézidént bush muxbirlarni kütüwélish yighinida, xitay eqliy mülük hoquqini qoghdashni kücheytishi kérek, deydu. Bushning eskertishiche, u xu jintaw bilen siyasiy we diniy erkinlik mesililirini muzakire qilghan. Bush "xitayda ijtima'iy, siyasiy we diniy tereqqiyatni ilgiri sürüsh intayin muhim shundaqla biz xitayni erkinlik yolida dawamliq tarixiy burulush yasashqa chaqirimiz" dédi.

Bush xanimi lawra bush bilen bille , béyjingdiki wagang chérkawigha yekshenbilik ibadet üchün barghand " silermu bilgendek bu jem'iyet téxi yéqin'ghiche kishilerning ashkara ibadet qilishigha yol qoymaytti. Méningche xitay hökümiti ibadet qilish üchün toplan'ghan xristyan muxlislirini qorqutmasliqi kérek. Saghlam jem'iyet her xil diniy étiqadlarni qarshi alidu. Bu jem'iyet kishilerge ibadet arqiliq ichkiy dunyasini ipadilesh pursiti bérishi kérek " deydu.

Bush xitay rehberlirini tibet rohani dahisi dalay lama bilen tibetning kélechiki toghrisida söhbet ötküzüshke chaqirdi. Bush mundaq deydu: " méningche xitay hökümiti dalay lamani teklip qilsa aqilane heriket qilghan bolidu. Shundaq qilghandila dalay lama aq sarayda manga qilghan sözlirini biwaste xitay rehberlirige éytalishi mumkin. Dalay lama tibet musteqilliqini telep qilish xiyalida emes "

Xu jintaw, xitay - amérika munaswitining saghlam we muqim tereqqiyati dewirning telipi, ikki dölet xelqining arzusi, dep tekitligen. Bush, shimaliy koriye mesilisini tilgha alghanda, béyjingning 6 dölet söhbitige sahipxanliq qilghanliqigha rehmet éytip, " amérika bilen xitay yadro qorallardin xali tinch koriye yérim arilini ümid qilidu " dédi.

Diniy érkinlik

Amérika prézidénti bush wagang chérkawigha bérip yekshenbilik ibadetke qatnashqanda, chérkawning ziyaretchiler deptirige " tengri xitay xristyanlirini panahida saqlisun " dep yazghan.

Prézidént bush xitayda élip baridighan ziyaritini bashlash aldida béyjing hökümitining siyasiy öktichilerni basturush herikiti amérika da'irilirini bi'aram qildi. Amérika tashqi ishlar ministiri kondiliza rayisning tekitlishiche, amérika hökümiti bu mesilige " téximu qattiq awaz bilen" diqqet qilishni kücheytidiken. U, amérikining bu yil 9 - ayda xitay da'irilirige tapshurghan tizimliktiki kishilik hoquq dilolirigha qayturghan jawabidin ümidsizlen'genlikini bildürdi. Rayis, " biz otturigha qoyghan mesililerde ilgirilesh bolghanliqini körmiduq " deydu. Prézidént bush sherqiy asiyadiki sepirining axirqi békiti mongghuliyini 4 sa'etlarche ziyaret qilghandin kéyin, shu küni dölitige qaytti. (Erkin)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet