Awstraliye, siyasiy panahliq tiligen xitay déplomatining iltimasigha alahide étibar béridighanliqini éytti

2005-06-13
Élxet
Pikir
Share
Print

37 Yashliq chén yonglin xitayning sidniyda turushluq konsulxanisining siyasiy ishlar diplomati bolup, u bu yil 6 -ayda ayali we bala-chaqirilirini élip awstraliye hökümitidin siyasiy panahliq tiligen. Emma uning siyasiy panahliq iltimasi eyni chaghda ret qilin'ghan. Shu sewebtin, u kéyin, awstraliye hökümitige qoghdash wiza iltimasini sun'ghan. Nöwette u mezkur iltimas qobul qilin'ghiche, a'ilisidikiler bilen sidniy shehirining melum bir jayida mökünüp turmaqta.

Amérika köchmenler ministirliqining bashliqi amanda wanston düshenbe küni muxbirlarni kütüwélish yighinida, chén yonglinning 6 -ayning 3 - küni wiza iltimasini sun'ghanliqini, shundaqla munasiwetlik orunlarning uning wiza iltimasigha alahide étibar bilen mu'amile qiliwatqanliqini bildürdi.

Küchlük chaqiriq

Chén yonglinning bu heqte bayanat élan qilip, xitay hökümitining awstraliyide 1000 din oshuq jasusining barliqini pash qilishi, awstraliyide bir meydan ghul-ghula peyda qildi. Uning bildürüshiche, bu jasuslar hetta awstraliyidiki xitay pa'aliyetchiliri, falun'gongchilar we teywen musteqilchiliri salahiyiti bilen pa'aliyet élip baridiken. U bayanatida yene xitay xelqini, "erkinlikini boghidighan partiye zenjiridin qutulup chiqish" qa chaqirip, "démokratiye we kishilik hoquq, biz xitay xelqi nöwette jiddiy éhtiyaj boliwatqan nerse. Hemmimiz yüreklik halda qolmu-qol tutushup, kommunist hökümiti bizge élip kéliwatqan barliq tehdit we qorqunchlarni tashliwéteyli" dédi.

Chén yonglin yéqinda yene, amérika 9 - téléwiziye qanilining ziyaritini qobul qilip, özining hazir hergizmu xitaygha qaytalmaydighanliqini, eger xitaygha qayturuwétilse, xitay hökümiti teripidin az dégende 10 yil qamaq hetta ölüm jazasigha höküm qilinish éhtimalliqining barliqini éytqan.

Awstraliye hökümitining chén yonglinning salahiyitini ashkarilap qoyushi qanunsiz qilmish

Hökümetning, chén yonglinning salahiyitini ashkarilap qoyushi, nöwette awstraliye metbu'ati, kishilik hoquq teshkilati we awstraliyidiki öktichi partiyilerning küchlük eyiblishige uchrighan bolup, awstraliye yéshillar partiyisining re'isi bob bron, hökümetning chénning iltimasini tolimu asta bir terep qiliwatqanliqini eyiblidi. Shundaqla u yene, awstraliye hökümitining, chén yonglinning panahliq iltimasini tapshurup alghandin kéyin, xitay konsolxanisigha xewer bérishining qanun'gha xilap qilmish ikenlikini eskertti.

Amérikida turushluq qanun mutexessisi shyang shyawji bu heqte radi'omizning ziyaritini qobul qilip, amérika, yawropa we awstraliye qatarliq döletlerning qanunida siyasiy panahliq tiligüchilerning salahiyitini ashkarilimasliq belgilen'genlikini bildürdi. U mundaq dédi:

"Bu döletlerde adette siyasiy panahliq tiligüchilerning salahiyiti ashkarilanmaydu. Mesilen, amérikini alayli, bu yerdimu her yili nurghun kishiler siyasiy panahliq tileydu. Emma amérika hökümiti bu kishilerning arqa körünüshi we panahliq tilesh seweplirini mexpiy tutidu. Adette panahliq tiligen shu kishi özi bashta bu heqtiki uchurlarni ashkarilimighiche, hökümet özi aldi bilen bu melumatlarni pash qilmaydu".

Lékin awstraliye köchmenler ministirliqining bashliqi bu heqte toxtilip, chén yonglin deslep panahliq tiligende, uninggha héchqandaq xeter bolmighanliqini, lékin ularning hazir chénning nöwettiki weziyitige asasen uning iltimasigha alahide étibar bilen mu'amile qilidighanliqini bildürdi.

Chén yonglinning deslepki iltimasi 24 sa'et ichide ret bolghandin kéyin, u 4 -iyun küni tyen'enmén oqughuchilar herikitini xatirilesh pa'aliyitige ochuq qatnashqan hemde u yerde bayanat bérip, xitay hökümitining awstraliyide mingdin oshuq xitay jasusining barliqini pash qilghan. Shundaqla u yene intérnétte xitay kommunist partiyisidin chékinip chiqishni tizimlatqan.

Chén yonglinning ehwalidin xewiri bolghan amérikidiki adwukat lyu jün'go bu heqte toxtilip, kelgüside xeterge yoluqush éhtimalliqi bolghandimu yene panahliq tiligili bolidighanliqini éytti. U mundaq dédi:

"Siyasiy panahliq tilesh adette ikki xil xeterni közde tutidu. Biri, ötmüshtiki xeter. Mesilen, burun türmide yétip chiqqan ehwallar. Yene biri bolsa, kelgüside duch kélish éhtimalliqi bolghan xeterler. U dégenlik, siz turushluq dölet téxi sizge ziyankeshlik qilip bolghuche, yene bir döletke qéchip chiqiwalsingiz. Shundaqla sizning burun yaki hazir élip barghan siyasiy pa'aliyetliringiz sewebidin, siz dölitingizge qaytsingiz ular teripidin jazalinish éhtimali bolghanda siz yene siyasiy panahliq tiliyeleysiz".

Chén yonglinning meydani

37 Yashliq chén yonglin awstraliyidiki bir téléwiziye istansisining ziyaritini qobul qilghanda, özining xitay kommunist hökümitining xelqni bashqurush usuligha peqetla chidap turalmighanliqidin bu yolni tallighanliqini, gerche xitay kommunistik partiyisige satqunluq qilghan bolsimu, emma wetinini dawamliq söyidighanliqini bildürdi.

Chén yonglinning panahliq tilishi, awstraliye-xitay ikki dölet munasiwetliri nazuk mezgilide yüz bergen bolsimu, emma ikkila terep chénning mesilisi ikki döletning iqtisadiy we siyasiy munasiwitige tesir körsetmeydighanliqini bildürdi. Shundaqla xitayning awstraliyide turushluq bash elchisi fu ying bu heqte inkas qayturup, chénning jasuslar toghrisidiki sözlirining rast emeslikini bildürdi hemde u xitaygha qaytip kelse, héchqandaq jazagha uchrimaydighanliqini éytti.(Peride)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet