Далай лама әрәб мәтбуатлирида

2007-10-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Сәуди әрәбистанида чиқидиған " әл мәдинә"гезитиниң 2007- йили 19 - өктәбир санида " президент буш далай лама билән биргә көрүнүш арқилиқ хитайға дуел елан қилди"дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, униңда мундақ дәп йезилған: америка президенти җорҗ буш тибәтликләрниң роһий лидери далай лама билән биргә ашкара көрүнгән тунҗи америка президенти болуп, президент буш бу арқилиқ хитайға дуел елан қилған вә хитайни диний бесимни тохтитишқа чақирған болди. Далай лама америкиниң алтун медалиға еришти. Бу америка коңгирисиниң рәсмий мурасимлардила беридиған етибарлиқ медалидур.

Буниң билән америка һөкүмити йәнә бир қетим хитайниң чишиға тәккән болди. Президент буш далай ламани тибәт хәлқиниң нурлуқ мәшили дәп тәриплиди вә мәңгүгә шундақ давам қилишиға тиләклирини билдүрди.

Буш америка парламентида сөзлигән нутқида тибәтниң муқимлиқи үчүн хитайларни далай лама билән тинчлиқ сөһбәтлири өткүзүшкә чақирди вә мундақ деди: " хитайлар далай ламаниң һәқиқий тинчлиқпәрвәр адәм икәнликини чоқум билип йетиду. Америка инсанларниң диний етиқади сәвәблик бастурушларға учришиға қарап көз юмуп туралмайду."

Далай лама тибәтни хитайдин айримақчи әмәс

Далай лама америка президенти буш билән көрүшүш җәрянида өзиниң тибәтни хитайдин айриш үчүн әмәс, бәлки тибәткә һәқиқий аптономийә берилишини тәләп қилидиғанлиқ муддиасини йәнә бир қетим оттуриға қойди. Йәнә у нөвәттики америка зияритиниң америка - хитай икки дөләт мунасивитигә сәлбий тәсир көрситидиғанлиқиға әпсусланғанлиқини билдүрди.

Чүнки далай лама 1959 - йили тибәттә хитайға қарши һәрикити мәғлуб болғандин кейин һиндистанға қечип кәткән киши болуп, һиндистанда тибәтликләрниң сүргүндики һөкүмитини қурған. Һазир у һиндистанниң шималидики дарамсала шәһиридә туриду. Далай лама тибәтликләрниң 14- ламасидур. Далай ламаниң әсли исми тензин җиясто болуп, далай лама униңға берилгән диний унвандур. Чүнки "далай" сөзи моңғул тилида "һекмәт игиси" дегән мәнини билдүрсә, "лама" сөзи тибәт тилида " диний лидер" дегән мәнини билдүриду.

Буш далай лама билән ашкара һалда көрүнгән тунҗи америка президенти

Җумһурийәтчиләр лидери мекәйин президент бушниң далай лама билән биргә ашкара көрүнгәнликини махтап, мундин бурунқи америка президентлириниң һечбири далай лама билән мәхсус учрашқанлирида униң билән ашкара һалда көрүнүп бақмиғанлиқини, бушниң далай лама билән ян- янға олтуруп көрүниши тунҗи иш икәнликини сөзлиди.

Бир тәрәптин хитай ташқи ишлар министири яң җечи америка президенти бушниң далай ламани қобул қилиши вә коңгириста мурасим өткүзүши икки дөләт мунасивитигә дәхли йәткүзидиған мәсилә икәнликини ейтти вә америка қошма шитатлирини хитайниң ички ишлириға арилашқанлиқ билән әйиблиди.

Хитайниң наразилиқи ашти

Қатарниң "әл җәзирә" телевизийә қанили 19 - өктәбир күнидики аңлитишида мундақ деди:" 18- өктәбир күни хитай һөкүмити америкиниң бейҗиңда турушлуқ баш әлчиси кларкни чақиртип, униңға америка коңгирисиниң далай ламани мәхсус мурасим билән күтивалғанлиқиға қаттиқ наразилиқини йәткүзди. Хитай һөкүмити мундин илгириму америкини хитайниң ички ишлириға арилашмаслиққа чақирған иди. Лекин президент буш уларға җаваб берип, өзиниң бу мурасимға қатнишидиғанлиқини хитай президенти ху җинтавға мундин бурунла йәткүзгәнликини билдүрди вә 'мән хитайларға етиқад әркинликигә йол қоюшниң өзлири үчүн көп пайдилиқ икәнликини көп қетим ейттим' деди," деди. (Өмәрҗан)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт