Xitayda eqliy mülük hoquqini qoghdash mesilisi yenila éghir

2006-11-23
Élxet
Pikir
Share
Print
eqli-muluk-amerika-xitay-20.jpg
2006 – Yili 14 – noyabir küni amérika soda ministiri Carlos Gutierrez xitay bash ministiri wén jyabaw bilen béyjingda. Carlos Gutierrez "Xitayda eqliy mülük hoquqini oghrilashning yamrap kétishi, amérikiliqlarning amérika – xitay soda munasiwitining téximu chongqurlishishigha bolghan qollishini ajizlashturmaqta" deydu. AFP

Xitayning dunya soda teshkilatigha eza bolup kirgenlikige 11 - dékabir küni 5 yil tolidu. Amérika dölet mejlisi qarmiqidiki amérika - xitay iqtisadi we bixeterlik közitish komitéti teyyarlighan bu heqtiki eng yéngi doklatta eskertishiche, xitay dunya soda teshkilatigha kirish aldida bergen bezi muhim wedilirini hazirgha qeder orundimighan. Bolupmu eqliy mülük hoquqini qoghdash qatarliq mesililer yenila éghir ehwalda kétiwatidu.

Gerche,xitay soda ministirliqining xelq'ara soda mesililer mutexessisi méy shinyüy, yéqinda xitayning dunya soda teshkilatigha bergen wedilirini ijra qilish jehettiki ipadisi "nahayiti semimiy we mötidil" dep tekitligen bolsimu, lékin amérika - xitay iqtisadi we bixeterlik közitish komitétidiki mutexessisler xitay wedisini orundimidi, dep qarimaqta.

Xitay eqliy mülük hoquqini qoghdash heqqidiki wedilirini ada qilmidi

Amérika - xitay iqtisadi we bixeterlik komitétining mu'awin re'isi karolin bartolomyuw, seyshenbe küni amérika miras fondi jem'iyitide ötküzülgen muhakime yighinida xitay iqtisadi axirqi 30 yilda zor ilgirileshke érishken bolsimu, lékin muhim "xelq'ara mejburiyetlirini" ada qilish kérek, dep körsetti. Bartolomyuw, "iqtisadi islahat xitay puqralirini közge körünerlik maddiy menpe'etke ige qilghan bolsimu, lékin dölet ichide kembegheller bilen baylarning iqtisadi perqi jiddiy kéngeymekte. Xitay puqralirining asasiy kishilik hoquqi, ishchilar hoquqi, asasiy siyasiy erkinlik, diniy erkinlik we axbarat erkinlikidin behriman bolush yoli yaritip bérilmidi " deydu.

Bartolomyuwning eskertishiche, xitay 5 yilning aldida dunya soda teshkilatigha bergen öteshke tégishlik nurghun mejburiyetlirini, bolupmu eqliy mülük hoquqini qoghdash heqqidiki wedilirini ada qilmighan. Bartolomyuw, eqliy mülük hoquqini qoghdash buning bir misali. Eqliy mülük hoquqi mesilisi xitayda yenila memliket boyiche omumyüzlük mewjut. Bezi jaylarda hetta pütün yéza - bazar boyiche towar teqlid qilip yasash we sétish bilen jan béqiwatidu. Lékin xitay hökümiti buni körmeske salmaqta " dédi.

Bartolomyuwning eskertishiche, gerche xitay hökümiti towarlarni teqlid qilip yasash we eqliy mülük hoquqigha tajawuz qilish heriketlirini kontrol qilish iqtidarimiz ajiz, dep tekitlisimu, lékin amérika - xitay iqtisadi - bixeterlik küzitish komitéti bu yil 6 - ayda xitayda tekshürüsh élip bérip, xitay hökümitining 2008 - yildiki béyjing olimpik musabiqe markisi chaplan'ghan mehsulatlarni teqlid qilip yasashni muweppeqiyetlik halda tosighanliqini bayqighan. Bartolomyuw, mezkur komitétning bu yilqi doklatta amérika dölet mejlisige xitayni dunya soda teshkilatigha erz qilish teklipi sun'ghanliqini bildürdi.

Amérika xitayni dunya soda teshkilatigha erz qilidu

Amérika - xitay iqtisadi we bixeterlik komitétining ezasi patrik mulloy miras fondi jem'iyitidiki muhakime yighinida sözligen nutiqida, xitay dunya soda teshkilatigha kirishtin burun amérikigha éksport qilghan mehsulatliridin 42 % tamojna béji élinidighanliqini, lékin dunya soda teshkilatigha kirgendin kéyin bolsa ottura hésab bilen 5.2 % Baj élin'ghanliqini eskertti. U, buni "amérikining xitaygha bergen pewqul'adde zor sowghisi " deydu. Mulloy, "emdi biz élishqa tégishlik nersilerni élishimiz kérek. Biz eqliy mülük hoquqimizning qoghdilishini telep qilimiz. Lékin bu telipimiz hazirgha qeder qandurulmidi. Buni hemme adem bilidu " dédi.

Mulloyning eskertishiche, yéqinda yuqiri derijilik bir xitay soda emeldari "eger amérika eqliy mülük hoquqini qoghdash mesiliside xitayni dunya soda teshkilatigha erz qilsa, 'bu düshmenlik heriket ' dep qarilidu", dégen. Lékin mulloy, amérika dunya soda teshkilatining nizamnamisidiki belgilimilerge asasen ish qilidighanliqini bildürdi. U, "bizning dunya soda teshkilatini qurushimiz ixtilaplarni qanun ramkisi ichde hel qilish üchündur. Men amérika we yawropa ittipaqi otturidiki ixtilapni dunya soda teshkilatida bir terep qilmaqchi bolsa, buni 'düshmenlik qilish' dep qarimaymen. Emeliyette amérika bilen yawropa ittipaqining soda mesiliside bir - birige qarshi nurghun talash tartishliri bar" dep körsetti. Shuning bilen birge mulloy xitayning xelq puli siyasiti heqqide toxtilip, xitay dunya soda teshkilati we xelq'ara pul fondi teshkilatining munasiwetlik belgilimilirige ri'aye qilishi kérek. Bolupmu xelq pulining qimmitini kontrol qilishni bikar qilish lazim, deydu. Xelq pulining qimmiti xitay - amérika arisidiki chong ixtilaplarning biri. Bu mesile her qétim xitay - amérika rehberliri uchrashqanda otturigha qoyulidighan mesile bolup kelmekte.

Amérika kéngesh palata ezasi charliz shumir we lindsey grahamlar bu yil 10 - ayda xitay xelq pulining qimmiti körünerlik derijide östürmise, xitay éksport towarlirigha 27 % baj qoyush toghrisida qanun teklipi sunidighanliqini agahlandurghan. Lékin kéyinche ular qanun teklip layihisi sunushni kéler yilgha kéchiktürgen idi. Bush hökümiti bu mesilide amérika dölet mejlisining jiddiy bésimigha duch kelmekte.(Erkin)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet