Uyghur élide "Omumyüzlük halliq jem'iyet" berpa qilishning shertliri néme?

Sh u a r luq statistika idarisi 26-noyabir küni élan qilghan "Omumyüzlük halliq jem'iyet qurushni statistika qilish, nazaret qilish layihisi" de, 2011-yili Uyghur élide omumyüzlük halliq jem'iyet qurush nisbiti 67.3% Ke yétip, türlük sahede yüksilish hasil qilghanliqini ilgiri sürdi.
Muxbirimiz irade
2012-11-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur diyarining kochilirida ishsiz yürgen yashlar.
Uyghur diyarining kochilirida ishsiz yürgen yashlar.
RFA Photo

Emma chet'ellerdiki kishilik hoquq organliri we közetküchiler Uyghur élidiki tereqqiyatning yerlik xelq bolghan Uyghurlarni öz ichige almaydighanliqini we buning mesilining tüp négizi ikenlikini bildürmekte.

Uyghur rayonluq hökümet da'iriliri dewatqan bu omumyüzlük halliq jem'iyet 6 türni öz ichige alidighan bolup, ular iqtisadiy tereqqiyat, jem'iyet inaqliqi, turmush süpiti, qanun-tüzüm, medeniyet-ma'arip, bayliq menbesi we muhit qatarliqlardin ibaret. Uyghur élide mana mushu 6 türde tereqqiyat ishqa ashqan teqdirde, omumyüzlük halliq jem'iyet qurush nishani orunlan'ghan bolup hésablinidiken.

Aldinqi küni xitaydiki sina tor béti shinjang Uyghur aptonom rayonluq statistika idarisi élan qilghan doklat netijisige asasen élan qilghan xewiride, Uyghur élide omumyüzlük halliq jem'iyet qurush nisbitining 67.3 Pirsentke yetkenlikini élan qildi. Uningda éytilishiche, bu nisbet bulturqidin 4.9 Po'int ashqan bolup, bu nisbet yiligha 2 po'int boyiche örlep mangghan. Türler boyiche éytqanda, Uyghur élide qanun-tüzümning ijra qilinish nisbiti 88.8 Pirsentke, jem'iyet inaqliqi 75.3 Pirsentke, iqtisadiy tereqqiyat 62.7 Pirsentke yetken.

Uyghur rayonluq hökümet da'iriliri bundin ikki yil awwal achqan shinjangning yölesh-échish xizmiti yighinida 2020-yilighiche Uyghur élide namratliqni asasiy jehettin tügitidighanliqini otturigha qoyghan we buninggha bashqa türlük pilanlarni qoshup "Omumyüzlük halliq jem'iyet berpa qilish" deydighan nishanni belgilep chiqqan idi.

Emma chet'ellerdiki közetküchiler Uyghur élining iqtisadiy tereqqiyatigha a'it reqemlerning Uyghur élining emeliy ehwalini yorutup bérelmeydighanliqini, chünki xitay hökümitining tereqqiyat we xelq turmushini yaxshilashqa qoyghan ölchimining xelq'ara ölchemlerge muwapiq emeslikini bildürmekte.

Xelq'ara organlarning bu heqtiki doklatlirimu abdulla ependining dégenlirini küchke ige qilidighan bolup, ularmu oxshashla xitay hökümiti dewatqan tereqqiyatning yerlik xelqning ehwalini eks ettürüp bérelmeydighanliqidek bir pikirni algha süridu. Ularning qarishiche, xitay da'iriliri yillardin béri Uyghur élide iqtisadning ashqanliqini, xelq turmushining yaxshilan'ghanliqini teshwiq qilip kelgen bolsimu, emma yerlik xelq Uyghurlar xitay dewatqan bu tereqqiyatning sirtida qaldurulghan. Téxi yéqinda mélburn uniwérsitétining Uyghurlarning siyasiy weziyiti üstide élip barghan tetqiqat netijisidimu Uyghur élidiki yaxshi we yuqiri ma'ashliq xizmetlerning asasen xitaylar teripidin igiliwélin'ghanliqi, eksiche éghir we töwen ma'ashliq ishlargha Uyghurlarning qobul qilinidighanliqi, ish baziridiki kemsitishning nahayiti roshenliki bildürülgen idi.

Sina tor bétide élan qilin'ghan xewerde éytilishiche, shinjang ijtima'iy penler tetqiqat idarisi iqtisadiy tereqqiyat bölümining tetqiqatchisi wang ning merkezning Uyghur élige qaratqan siyasiti we 19 ölkining Uyghur élige qiliwatqan yardimi netijiside Uyghur élide omumyüzlük halliq jem'iyet qurush qedimining tézliship méngiwatqanliqi, eger yiligha 5 pirsent bilen örlesh sewiyisini ishqa ashurghan teqdirde 2020-yiligha kelgende Uyghur élide halliq jem'iyet berpa qilishni toluq ishqa ashurghili bolidighanliqini éytqan.

2009-Yili ürümchi weqesi yüz bergendin kéyin, xitay da'iriliri ürümchi weqesini ishsiz qalghan yashlar keltürüp chiqardi, iqtisad tereqqiy qilghan teqdirde muqimliq berpa bolidu, dégenni teshwiq qilip, Uyghur élide iqtisadni tereqqiy qildurush shamilini qozghidi. Emma kishilik hoquq organliri Uyghur élidiki mesilining noqul iqtisadqa munasiwetlik emeslikini, Uyghurlargha siyasiy hoquqlirini bermigüche muqimliqni berpa qilghili bolmaydighanliqini bildürmekte. Abdulla exet ependimu Uyghur élide xitay dewatqan omumyüzlük halliq jem'iyetni berpa qilish üchün choqum aldi bilen Uyghurlarning özige-özi xoja bolushi kéreklikini eskertti.

Mélborn uniwérsitéti bu heqtiki tetqiqatida xitay hökümitining Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan xata siyasetlirini ongshimighuche, Uyghur élide menggü xatirjemlikke érishelmeydighanliqini agahlandurghan idi.

Toluq bet