Уйғур елидә һаварайидики нормалсизлиқ еғир зиян елип кәлди

2006-04-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Уйғур елидики һаварайи нормалсизлиқи

Уйғур елидә сибирийиниң соғуқ еқими түпәйли пәйда болған бинормал һава келимати давам қилмақта.Гәрчә юқири сүрәтлик шиддәтлик боран асасән тохтиған болсиму, шивирғанлиқ қар, җудунлуқ һава түпәйли уйғур елиниң ғәрби һәмдә җәнубида һәмдә шималидики бәзи җайларда һава температуриси йәнила төвән болғачқа буниңдин деһқанчилиқ , чарвичилиқ һәмдә бағвәнчиликтә еғир зиянлар көрүлмәктә.

Уйғур елиниң һаварайи мәлуматлириға қариғанда бәзи җайларда һава температуриси әң төвән болғанда нөлдин төвән 15 градусқа чүшкән. Уйғур елидә бу хил баһар пәслидә бу дәриҗидә қаттиқ җудун болуш һалити 30 йиллардин бери көрүлүп бақмиған икән.

Һаварайиниң нормалсизлиқидин килип чиққан зиян-зәһмәтләр

-8Априлдин башлап уйғур елидә соғақ һава еқим түпәйлидин кәң даиридә йүз бериватқан үшшүк чүшүш , һәр қайси җайларда охшимиған дәриҗидә апәт кәлтүрүп чиқарди . Болупму ,қәшқәр , хотән, турпан , атуш вә алтай қатарлиқ орунларда бу тәбий апәт түпәйлидин келип чиққан иқтисадий зиян наһайити еғир болмақта.

Хотәнниң гума наһийисидики тағлиқ районда бир чарвичи деһқан киши апәт тәсириниң еғир болғанлиқи һәққидә мундақ мәлумат бәрди:

Тәбиий апәтләрниң кәлтүрүп чиқарған зиянлири һәққидә уйғур елиниң мунасивәтлик даирилириниң елан қилған статистикилиқ мәлуматлирида көрситилишичә, -9априлдин -10 априлғичә давам қилған 12 баллиқ қаттиқ қум‏ - боранда турпан тәвәсидә 34миңдин артуқ аилилик, 139миңдин артуқ киши апәткә учриған. Бивастә келип чиққан иқтисадий зиян 12милйон йүәндин ашқан. Нөвәттә боран бир қәдәр пәсәйгән.

Һәрқайси җайлардики апәт әһваллири

Гәрчә алтай, чөчәк районлири уйғур елидә һаваниң иссиши бир қәдәр кейин болидиған җайлар һесаблансиму . Әмма април ейида 40 сантеметир қелинлиқта қар йеғиш аз учрайдиған әһвал. Бу районда сибирийиниң соғуқ еқиминиң һуҗуми түпәйлидин -9априлғичә сәккиз бал қар боран чиққан , һава температуриси -15 градусқа чүшкән, тағлиқ районларда униңдинму төвән болған. Туюқсиз яққан қарда чарвичилар тағдики чарвиларни көчүрүшкә үлгүрәлмигәчкә нурғун чарва маллар қарда қапсилип өлүп кәткән. Чөчәкниң чарвичилиқ районида өлгән чарвилар 800миң туяққа йәткән. Тәбиий шараит чәклимисидин тағлиқ җайларға ярдәм вақтида йетип баралмиғандин сирт, қанчилик зиян келип чиққанлиқи һәққидики һәқиқий мәлумат елишқа мумкинчилик болмайватқан икән.

Тәңритеғиниң җәнубидики апәт әһвали алаһидә еғир

Һава температуриси април кириштин бурунла нөлдин юқири 26 градусқа чиқип, баһар пәслигә кирип болған тәңритеғиниң җәнуби етәклиридә соғуқ һава еқиминиң тәсири техиму күчлүк болған болуп , 7, 8 бал әтрапидики шамал билән тәң кәлгән қар ‏- ямғурда йеңи майсилиған буғдай, қонақ қатарлиқ деһқанчилиқ зираәтлири кәң даиридә тоңлиған, ечилған мевә чечәклири төкүлүп, әмди ғорилашқа башлиған өрүк , бадам қатарлиқ мевиләр пүтүнләй набут қилинған.

Атушта һәтта мөлдүр зәрбисигә учрап 46 йерим миң мо терилғу йәрдики кевәз , сәй көктат һәмдә тавуз- қоғун чөнәклири вәйран болған. Пәқәт деһқанчилиқта 750миң йүән зиян болған.Униңдин башқа мевә һәм мевә көчәтлири кәң даиридә бузғунчилиққа учриған болуп бағвәнчиликтә көрүлгән зиянни мөлчәрләш тәс икән.

Мевә‏ - чивә макани қәшқәрдә болса бу йил мевиләрдин һосул елиштин үмид үзүлгән. Болупму йопурға, маралбеши, йәкән, йеңисар қатарлиқ наһийиләрдә шивирғанлиқ қар ‏- ямғур һәмдә мөлдүр деһқанчилиқ зираәтлирини вәйран қилғандин сирт , мевиләргә еғир зиян салған . Һазирғичә игиләнгән статистикилиқ мәлуматқа асасланғанда , -13априлғичә җәмий 167миң моға йеқин өрүклүктики өрүк чечәклири төкүлүп кәткән. Йәнә анар , бадам, яңақ қатарлиқ йәрлик мәһсулат мевә дәрәхлириму сундурулған болуп, бу йил бу мевиләрдин 80 милйон йүән әтрапида зиян чиқиши ениқ икән. Қәшқәр тәвәсидә йәнә, кәң даиридики мевә көчәтлири тоңлап қалған болуп икки йүз милйондин артуқ бивастә иқтисадий зиян келип чиққан . Соғуқ һава йәнә давам қиливатқан болғачқа апәтниң кәлтүрүп чиқарған бивастә зиянлири йәнила статистика қилиниш басқучида турмақта.

Нормалсизлиқ йәнә давамлишиши мумкин

Шуниңдәк хотән, ақсу қатарлиқ җайлардиму охшимиған дәриҗидә апәт йүз бәрмәктә. Әмма бу қетимлиқ тәбиий апәттә пүтүн уйғур елиниң қанчилиқ иқтисадий зиянға учриғанлиқи һәққидә һазирчә техи ениқ мәлуматқа игә болуш тәс. Чүнки бу соғуқ һава еқиминиң тәсири йәнә бир нәччә күн давам қилиши мумкин.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт