Қаш теши содигири мутәллип һаҗим хитай сақчилири тәрипидин түрмидә қийнап өлтүрүлди

2008-03-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт

2008 - Йили 3 - март күни хитай сақчилири көзгә көрүнгән мәшһур қаштеши содигири мутәллип һаҗимниң җәситини мәхпий һалда сирттин һечкимгә көрмәслик шәрти билән аилисигә тапшуруп бәргән. Хитай сақчилири мутәллип һаҗимни 2 ай илгири кечидә өйигә бесип кирип тутуп кәткән болуп, орни қарқаш наһийисидә болған уйғур дияри миқясида 2 орунда туридиған су түрмисигә қамап қаттиқ қийниған, икки айдин кейин хитай сақчилири мутәллип һаҗимни хотән вилайәтлик хәлқ дохтурханисиға елип келип он күн әтрапида давалиған болсиму давалаш үнүм бәрмәй өлүп кәткән. Дохтурханида давалаш җәрянида аилисигиму көрсәтмигән.

Мәрһумниң икки аялидин 8 балиси бар икән

Мәрһум мутәллип һаҗим лоп наһийисиниң йоруңқаш йезисида 1970 ‏ - йили туғулған болуп у бу йил 38 яшқа киргән икән. Хотәндә қаштеши содигәрчилик билән шуғуллинидиған көзгә көрүнәрлик тиҗарәтчиләрдин бири болуп мәрһумниң байлиқи 80 милйон йүәндин ашидикән. Бир қетим хитай җаллатлири униң өйигә туюқсиз бесип кирип 20 килограм алтун, һәмдә он милйон юәндин көп нәқ пулни мусадирә қилған.

Биз бу һәқтә ишәнчилик мәлумат елиш үчүн хотәндин бәзи яшлар билән алақилаштуқ, исмини ашкарилашни халимайдиған мутәллип һаҗимниң йеқин достлириниң бирсиниң дәп беришичә мутәллип һаҗимни тутқун қилишниң сәвәбни мундақ болған.

Хотән шәһәрлик хитай сақчилири мутәллип һаҗимға, түрмидә йетиватқан кишиләрниң аилә ‏ - тавабатиға иқтисади ярдәм қилған, дини дәрс оқутидиған мәхпий мәдрисиләргә ярдәм қилған. Өйидә қуран кәрим қатарлиқ дини китаблар сақлиған, мәхпий дини мәктәп ечип дәрс өгитиш сәвәбидин 2002 ‏ - йилдин бири түрмидә йетиватқан 73 яшлиқ абләт мәхсум һаҗимни пул төләп түрмидин қутулдурушқа урунған дегәндәк җинайәтләрни артқан.

Униңдин башқа йәнә мутәллип һаҗим 8 оғулниң дадиси болғанлиқи үчүн пиланлиқ туғут қануниға бойсунмиған дегәндәк җинайәтләрни артип 2008 ‏ - йили 1 ‏ - айда қолға алған. 2 Ай өтмигән қисқа вақит ичидә су түрмисидә қишниң қәһритан соғуқида чөкүп кәтмигидәк һаләттә суда қоюп қаттиқ қийниған нәтиҗидә мутәллип һаҗим қийин ‏ - қистақларға бәрдашлиқ берәлмәй өлүп кәткән.

Мутәллип һаҗи 2003 ‏ - йили төһмәт билән тутқун қилинип 4 йил түрмидә ятқан

Биз бу вәқәниң тәпсилатини яхши билидиған. Һәмдә мәрһум мутәллип һаҗимниң йеқинлиридин бири болған мәтнияз әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. Мәтнияз әпәнди мутәллип һаҗим һәққидә тохтилип мундақ деди: мәрһум мутәллип һаҗимниң бу 2 қетим тутқун қилиниши болуп биринчи қетим 2003 йили тутқун қилинған, төһмәт билән наһәқ җазалинип хитай түрмисидә 4 йил ятқан . Биринчи қетим түрмидә йетишниң сәвәби мундақ болған, хотән шәһәрлик хитай башлиқлиридин бири мутәллип һаҗимниң қолида бар болған бир милйондин артуқ қиммәткә игә бир қаштешиға херидар болуп базар баһасидин %50 динму төвән баһаға сорап сетип беришни тәләп қилған болсиму мутәллип һаҗим базар баһасидин төвән сатмайдиғанлиқини, башлиқлиқ билән тиҗарәт кәспиниң алақиси йоқлиқини шуниң үчүн қаштешини базар баһаси бойичә сатидиғанлиқини, базар баһасидин төвән сатмайдиғанлиқини билдүргәндин кейин хитай башлиқниң ғалчиси мутәллип һаҗимға , ташни бизгә биз тәләп қилған баһаға сетип бәрмисәң еғир бәдәл төләйсән дәп тәһдит селип қоюп чиқип кәткән.

Әтисила хитай сақчилири мутәллип һаҗимниң өйигә қораллиқ бесип кирип тутқун қилғандин кейин қоюп бәрмәстин 4 йил түрмигә солап қийин қистаққа алған болсиму, у қараңғу түрмидә хитайларға баш әгмәстин қийин қистақларға бәрдашлиқ берип өзиниң гунаһсиз икәнликини, хитай башлиққа җан кәтсиму қаштешини әрзан баһада сатмайдиғанлиқини билдүрүп чиң турғанниң үстигә түрмидә хитайларниң түзүми бойичә намаз оқушқа рухсәт қилмаслиқ принсипиға баш әгмәстин 5 вақит намизини оқушқа урунған болсиму түрмә гундипайлири уни уруп, бағлап һәрхил қийин қистақ чариләрни қолланған болсиму намаз оқуштин тохтиталмиғандин кейин иқтисади җазалаш үчүн һәр бир вақит намаз оқуши үчүн хитай пули бойичә 30 йүән җәриманә қойған болсиму у йәнила намаз оқушни тохтатмай давам қилған. У турмиди йетиш җәрянида һәр күнлүки 5 вақит намаз үчүн 150 йүәндин 4 йиллиқи үчүн һесаблап җәриманә төлигән.

Мутәллип һаҗимниң йеқинлириниң билдүрүшичә, мутәллип һаҗи милләт сөйәр диндар шәхс, мутәллип һаҗи хәйр - сахавәтлик шәхс болуп намрат - йоқсул аилиләргә ярдәм қилип кәлгән, лекин хитай сақчилири ейиплиғандәк җинайәтләрни садир қилмиған. У интайин қәйсәр, дини, миллий роһи күчлүк болуп, түрмидиму сорақчи гундипайларға баш әгмәстин, уйғур миллитидин болған сақчи вә гундипайларға өзиниң улар билән бир милләт мусулман қериндаш икәнликини, хитайларға һәр қанчә көйүнүп миллитини харлисиму хитайлар улардин рази болмайдиғанлиқини әслитип сөз қилған. (Арслан)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт