Qash téshi sodigiri mutellip hajim xitay saqchiliri teripidin türmide qiynap öltürüldi

2008-03-28
Élxet
Pikir
Share
Print

2008 - Yili 3 - mart küni xitay saqchiliri közge körün'gen meshhur qashtéshi sodigiri mutellip hajimning jesitini mexpiy halda sirttin héchkimge körmeslik sherti bilen a'ilisige tapshurup bergen. Xitay saqchiliri mutellip hajimni 2 ay ilgiri kéchide öyige bésip kirip tutup ketken bolup, orni qarqash nahiyiside bolghan Uyghur diyari miqyasida 2 orunda turidighan su türmisige qamap qattiq qiynighan, ikki aydin kéyin xitay saqchiliri mutellip hajimni xoten wilayetlik xelq doxturxanisigha élip kélip on kün etrapida dawalighan bolsimu dawalash ünüm bermey ölüp ketken. Doxturxanida dawalash jeryanida a'ilisigimu körsetmigen.

Merhumning ikki ayalidin 8 balisi bar iken

Merhum mutellip hajim lop nahiyisining yorungqash yézisida 1970 ‏ - yili tughulghan bolup u bu yil 38 yashqa kirgen iken. Xotende qashtéshi sodigerchilik bilen shughullinidighan közge körünerlik tijaretchilerdin biri bolup merhumning bayliqi 80 milyon yüendin ashidiken. Bir qétim xitay jallatliri uning öyige tuyuqsiz bésip kirip 20 kilogram altun, hemde on milyon yu'endin köp neq pulni musadire qilghan.

Biz bu heqte ishenchilik melumat élish üchün xotendin bezi yashlar bilen alaqilashtuq, ismini ashkarilashni xalimaydighan mutellip hajimning yéqin dostlirining birsining dep bérishiche mutellip hajimni tutqun qilishning sewebni mundaq bolghan.

Xoten sheherlik xitay saqchiliri mutellip hajimgha, türmide yétiwatqan kishilerning a'ile ‏ - tawabatigha iqtisadi yardem qilghan, dini ders oqutidighan mexpiy medrisilerge yardem qilghan. Öyide qur'an kerim qatarliq dini kitablar saqlighan, mexpiy dini mektep échip ders ögitish sewebidin 2002 ‏ - yildin biri türmide yétiwatqan 73 yashliq ablet mexsum hajimni pul tölep türmidin qutuldurushqa urun'ghan dégendek jinayetlerni artqan.

Uningdin bashqa yene mutellip hajim 8 oghulning dadisi bolghanliqi üchün pilanliq tughut qanunigha boysunmighan dégendek jinayetlerni artip 2008 ‏ - yili 1 ‏ - ayda qolgha alghan. 2 Ay ötmigen qisqa waqit ichide su türmiside qishning qehritan soghuqida chöküp ketmigidek halette suda qoyup qattiq qiynighan netijide mutellip hajim qiyin ‏ - qistaqlargha berdashliq bérelmey ölüp ketken.

Mutellip haji 2003 ‏ - yili töhmet bilen tutqun qilinip 4 yil türmide yatqan

Biz bu weqening tepsilatini yaxshi bilidighan. Hemde merhum mutellip hajimning yéqinliridin biri bolghan metniyaz ependi bilen söhbet élip barduq. Metniyaz ependi mutellip hajim heqqide toxtilip mundaq dédi: merhum mutellip hajimning bu 2 qétim tutqun qilinishi bolup birinchi qétim 2003 yili tutqun qilin'ghan, töhmet bilen naheq jazalinip xitay türmiside 4 yil yatqan . Birinchi qétim türmide yétishning sewebi mundaq bolghan, xoten sheherlik xitay bashliqliridin biri mutellip hajimning qolida bar bolghan bir milyondin artuq qimmetke ige bir qashtéshigha xéridar bolup bazar bahasidin %50 dinmu töwen bahagha sorap sétip bérishni telep qilghan bolsimu mutellip hajim bazar bahasidin töwen satmaydighanliqini, bashliqliq bilen tijaret kespining alaqisi yoqliqini shuning üchün qashtéshini bazar bahasi boyiche satidighanliqini, bazar bahasidin töwen satmaydighanliqini bildürgendin kéyin xitay bashliqning ghalchisi mutellip hajimgha , tashni bizge biz telep qilghan bahagha sétip bermiseng éghir bedel töleysen dep tehdit sélip qoyup chiqip ketken.

Etisila xitay saqchiliri mutellip hajimning öyige qoralliq bésip kirip tutqun qilghandin kéyin qoyup bermestin 4 yil türmige solap qiyin qistaqqa alghan bolsimu, u qarangghu türmide xitaylargha bash egmestin qiyin qistaqlargha berdashliq bérip özining gunahsiz ikenlikini, xitay bashliqqa jan ketsimu qashtéshini erzan bahada satmaydighanliqini bildürüp ching turghanning üstige türmide xitaylarning tüzümi boyiche namaz oqushqa ruxset qilmasliq prinsipigha bash egmestin 5 waqit namizini oqushqa urun'ghan bolsimu türme gundipayliri uni urup, baghlap herxil qiyin qistaq charilerni qollan'ghan bolsimu namaz oqushtin toxtitalmighandin kéyin iqtisadi jazalash üchün her bir waqit namaz oqushi üchün xitay puli boyiche 30 yüen jerimane qoyghan bolsimu u yenila namaz oqushni toxtatmay dawam qilghan. U turmidi yétish jeryanida her künlüki 5 waqit namaz üchün 150 yüendin 4 yilliqi üchün hésablap jerimane töligen.

Mutellip hajimning yéqinlirining bildürüshiche, mutellip haji millet söyer dindar shexs, mutellip haji xeyr - saxawetlik shexs bolup namrat - yoqsul a'ililerge yardem qilip kelgen, lékin xitay saqchiliri éyiplighandek jinayetlerni sadir qilmighan. U intayin qeyser, dini, milliy rohi küchlük bolup, türmidimu soraqchi gundipaylargha bash egmestin, Uyghur millitidin bolghan saqchi we gundipaylargha özining ular bilen bir millet musulman qérindash ikenlikini, xitaylargha her qanche köyünüp millitini xarlisimu xitaylar ulardin razi bolmaydighanliqini eslitip söz qilghan. (Arslan)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet