Инсанийәтниң растчиллиққа болған еһтияҗи

Растчиллиқ дуняда һәр қандақ йәрдә вә һәр қандақ адәмниң нәзәридә махтилидиған бир есил әхлақтур. Инсанлар ялғанчи адәм билән муамилә қилишни халимайду вә униңдин йирақ турғуси келиду. Әмма һәр қандақ киши растчил кишигә ишәнч қилиду вә уни сөйиду.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти
2009-06-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Растчиллиқ инсанийәткә пайдилиқ болған муһим бир хисләт болса, ялғанчилиқ инсанларни зиянға учритидиған вә уларни қахшитидиған яман адәттур. Растчиллар аллаһниң вә инсанларниң нәзәридә һөрмәтлик кишиләр болуп, ялғанчилар һәммила йәрдә вә һәркимниң нәзәридә ләнәткә учрайду.

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә елип берилған "һәдис вә һазирқи заман илимлири" мавзулуқ чоң мусабиқидә, судан җумһурийитиниң катта өлимаси исам әл бәшир инсанийәтниң һәр ишта растчиллиққа болған зор еһтияҗи һәққидә сөзләп мундақ деди:" пәйғәмбәр әләйһиссалам мундақ дегән:" растчиллиқ яхшилиққа башлайду, яхшилиқ җәннәткә башлайду, раст сөзләп, һәмишә растчиллиқ билән иш көргән адәм аллаһ тааланиң нәзәридә "растчил бәндә" дәп йезилиду. ялғанчилиқ гунаһқа башлайду, гунаһ дозахқа башлайду, ялған ейтидиған адәм аллаһ тааланиң нәзәридә "ялғанчи" дәп йезилиду." Һечким аллаһ тааланиң нәзәридә, пәриштиләрниң дәптиридә, инсанларниң еғизида ялғанчи болуп атилишни яқтурмайду. Пәйғәмбәр әләйһиссаламниң бу һәдисидики" растчиллиқ яхшилиққа башлайду" дегән сөзи билән " ялғанчилиқ гунаһқа башлайду " дегән сөзигә диққитимизни ағдурғинимизда, пүтүн яхшилиқларниң бешида растчиллиқниң барлиқини байқаймиз. Гояки растчиллиқ яхшилиқниң муқәддимиси яки унвани орнида туриду. Буниң әксичә, һәр қандақ бир яманлиқниң арқисида чоқум ялғанчилиқ болиду. Алдамчилиқ, хаинлиқ, сатқунлуқ, оғрилиқ, қатиллиқ, қара чаплаш, ғәйвәт - шикайәт ... Ваһаказаларниң муқәддимисидә чоқум ялғанчилиқ болиду. Шуңа өлималар" ялған ейтишни адәт қиливалған адәм әң чоң гунаһларни иккиләнмәстин қилидиған болуп кетиду" дегән нәтиҗини чиқарған. Растчиллиқ пәйғәмбәрләрниң, мөминләрниң вә яхшиларниң адити болғандәк, ялғанчилиқ мунапиқларниң адитидур. Пәйғәмбәр әләйһиссалам мунапиқларниң сүпәтлирини баян қилип мундақ дегән:" мунапиқниң аламити үчтур: сөзлисә ялған сөзләйду, вәдә қилса униңға хилаплиқ қилиду, аманәт қоюлса хиянәт қилиду."

Растчиллиқ хатирҗәмликтур

Исам әл бәшир нутқида йәнә мундақ деди:" пәйғәмбәр әләйһиссалам йәнә мундақ дегән:" растчиллиқ хатирҗәмлик, ялғанчилиқ тәшвиштур." Чүнки инсан раст сөзлигәндә хатирҗәмлик вә бир хил раһәт һес қилиду, тәшвишләнмәйду, һәмдә раст сөзләштә һечқанчилик тәслик яки оңайсизлиқ һес қилмайду, иккиләнмәйду, дудуқлимайду. Әмма инсан ялған сөзләштә қийинчилиқ тартиду, һәтта бәзи шараитларда чекисидин тәр ақиду, чирайи тәбиий болмайду, сөзлири анчә қамлашмайду, ялғанчилиқи ашкара болуп қелишидин тәшвишлиниду. Бу һәдис пәйғәмбәр әләйһиссаламниң мөҗизилик сөзлиридин болуп, һаятлиқ мусапилири бу сөзниң һәқлиқини испатлап кәлмәктә. Чүнки бу сөз мәйли қайси динға етиқад қилмисун, һәрқандақ адәмниң нәзәридә һәқ сөздур. Пәйғәмбәр әләйһиссалам,мөмин адәм қорқунчақ боламду дәп соралғинида, "һәә" дәп җаваб бәргән, йәнә "мөмин адәм бехил боламду" дәп соралғандиму, " һәә" дәп җаваб бәргән. Андин мөмин адәм ялғанчи боламду дәп соралғинида, " яқ" дәп җаваб бәргән. Чүнки биравниң қорқунчақлиқи яки бехиллиқиниң зийини көпинчә өзигә болиду. Әмма биравниң ялғанчилиқиниң зийини көпинчә башқиларға болиду. ялғанчилиқ инсанларни тәсәввур қилип болғусиз зиян - зәхмәтләргә учритиду. Шуңа униң гунаһиму еғир, җазаси қаттиқ болиду. ялғанчиниң һәқиқий мәнидики мөминләрдин болалмайдиғанлиқи ялғанчилиқниң гунаһиниң чоңлуқини билиш үчүн йетәрликтур."

Һәқиқий растчиллиқ

Һиҗрийә үчинчи әсирниң өлималиридин җунәйд мундақ дегән икән:" һәқиқий растчиллиқ ялғандин башқа нәрсә сени қутулдуралмайдиған шараитта раст сөзлишиңдур." Растчиллиқниң инсанни һәмишә қутқузғучи икәнликидә шәк йоқ. " Раст сөзлигән ниҗат тапиду" дегән мәшһур сөзму шуниң үчүн ейтилған болуши мумкин. Буниң әксичә, һәрқанчә сөзгә уста вә ялғанни қамлаштурушқа маһир каззапларму бәрибир билинип қалиду вә бир куни рәсва болмай қалмайду. " ялғанчиниң қуйруқи бир тутам" дегән сөзму бикарға ейтилмиған болса керәк.

Толуқ бәт