Канада, '2008 низамнамиси' хитайниң демократийилишиши үчүн пайдилиқ демәктә

Канаданиң торонто шәһиригә орунлашқан хитайдики кишилик һоқуқ мәсилилиригә көңүл бөлидиған кишилик һоқуқ бирләшмиси алдинқи һәптидә, мухбирларни күтивелиш йиғини өткүзүп, һәмдә канада баш министири степһен һарпер, ташқи ишлар министири лаврәнке каннон вә һәр қайси өктичи партийиләрниң рәһбәрлиригә мәктуп йоллап, улардин, кишилик һоқуққа һөрмәт қилишқа "2008 низамнамиси" ни қәләмгә алғанлиқи үчүн тутқун қилинған, охшимиған сияси көз қараштики язғучи лю шавбони қоюветишкә вә хитай пуқралириниң "2008 низамнамиси"ни әркин муназирә қилиши вә имзалишиға йол қоюшқа хитай һөкүмитигә бесим ишлитишни тәләп қилған иди.
Мухбиримиз камил турсун
2008-12-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт

2008 Низамнамиси хитайниң демократийилишиши үчүн үмид

Канада кишилик һоқуқ бирләшмисиниң мәсули мичаел краиг 2008 низамнамисиниң оттуриға қошулушиниң хитайдики демократийилишишниң илгири сүрүлүши вә кишилик һоқуқниң яхшилиниши үчүн бир үмид икәнликини тилға елип: "2008 низамнамиси" хитай җәмийитиниң өзгириши үчүн интайин әһмийәтлик демократик һөҗҗәт. Канада вә хәлқара җәмийәт 2008 низамнамисиниң елан қилишини қоллиши,степһен һарперни өз ичигә алған дуня рәһбәрлири өзлириниң бу һәқтики мәйданини ашкара елан қилиш керәк. 2008 Низамнамиси хитай хәлқиниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиридин қутулуши вә демократик һоқуқларни қолға кәлтүрүши үчүн һәйдәкчилик рол ойнайду, дегән иди.

Хитайниң кишилик һоқуқ нуқтиинәзири

Хитай һөкүмитиниң канададики баш әлчиханиси алдинқи күни, буниңға җавабән канададики мәтбуатларға мәктуп йоллиди. Уларниң мәктубида, "йеқиндин бери, хитайниң кишилик һоқуқ әһвалида илгириләш болупла қалмай, бәлки кишилик һоқуқта, хитай тарихтики әң яхши вәзийәттә турмақта.Хитай коммунист партийиси қурулған биринчи күнидин тартипла, улар хитай хәлқиниң кишилик һоқуқлири үчүн күрәш қилип кәлди. Хитай хәлқ җумһурийити қурулғандин кейин, хитай һөкүмити хитай пуқралириниң кишилик һоқуқлирини илгири сүрүш үчүн ғайәт зор тиришчанлиқ көрсәтти," дейилгән.

Канада кишилик һоқуқ бирләшмиси канада уйғур җәмийити, тибәт комитети қатарлиқ җәмийәт иҗтимаий тәшкилатлиридин тәшкил қилинған. Канада уйғур җәмийитиниң рәиси руқийә турдуш ханим хитайниң баянлириниң ялғанчилиқтин башқа нәрсә әмәсликини,уларниң мәқситиниң кишилик һоқуқниң дуняви мәсилә икәнликини инкар қилиш икәнликини билдүрди.

Хитай дуняниң көзини бояшқа урунмақта

Хитай әлчиханисиниң мәктубида, "хитай һөкүмити дуня йәр мәйданиниң %5 гә йәтмигән земинда,дуня нопусиниң %22 ни игиләйдиған адәмни бақмақта, бу пүтүн дуняниң кишилик һоқуқ ишлири үчүн ғайәт зор төһпә дейилгән.Руқийә турдуш ханим хитайниң бу қарашлириниң мәнтиқигә вә бир ‏ -  биригә зит баянлар икәнликини,уларниң бу сөзлири арқилиқ дуняға тәһдит селиватқанлиқини билдүрди.

Хитай әлчиханисиниң җаваб мәктубида йәнә,хитай һөкүмитиниң бәзи хәлқаралиқ кишилик һоқуқ қанунлири вә қанун лайиһилирини имзалиғанлиқи, мақуллиғанлиқи һәмдә хитай компартийисиниң 2007 - йилидики 17 - қурултийида,кишилик һоқуққа һөрмәт қилиш вә униңға капаләтлик қилишни компартийисиниң низамнамисиға киргүзгәнлики алаһидә тәкитләнгән.
Канада уйғур уйғур җәмийитиниң рәиси руқийә турдуш ханим хитай қол қойған, имзалиған вә өзи түзгән қанунларниң һеч биригә әмәл қилмиғанлиқини, уларниң еқи қәғәз, қариси сия дегәндәк нәрсигә айланғанлиқини, хитай даирилириниң әмәлийәттә, өз қанунлирини өзлири аяқ асти қиливатқанлиқини әскәртти.

2008 Низамнамисини йәнила демократик тәшәббус дейишкә болиду

"2008 Низамнамиси" чехословакийәдә ватслав хавел башчилиқидики өктичи зиялийлар тәрипидин 1977 - йили елан қилинған "77 низамнамиси"ниң роһи буйичә түзүлгән болуп, униңда асаслиқи, хитайниң асасий қанунини өзгәртип, демократик қанунни турғузуш, әдилийиниң мустәқиллиқигә капаләт қилиш, бир партийә рәһбәрликидики түзүмгә хатимә берип, демократик болған федератик түзүмни йолға қоюш, кишилик һоқуққа һөрмәт қилиш вә пуқраларниң тәң - баравәрликигә һәқиқий капаләтлик қилишқа охшаш 19 тәшәббус оттуриға қоюлған. Әмма бу низамнамида тибәт вә уйғурлар мәсилилириниң қандақ һәл қилинидиғанлиқи тилға елинмиған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт