Kambodzhadi'in qayturulghan Uyghurlargha yardem qilghan misyonér bilen söhbet

Hörmetlik oqurmenler, 20 neper Uyghurning kambodzhadin xitaygha qayturulush weqesi muhajirettiki Uyghurlar arisida hélihem asasliq söz we oylinish timisi bolmaqta. Kishiler weqening bash-axiri we sewep-netije munasiwti heqqide so'al-soraqlarni otturigha qoymaqta.
Muxbirimiz shohret hoshur
2009-12-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Kambodzha hökümiti 19 - dékabir kech, panaliq tilewatqan 20 uyghurni xitaygha qayturup bergenliki üchün memnunlighini ipadiligen xitay hökümiti, 21 - dékabir küni, kambodzhagha "yardem" yüzisidin kambodzha hökümiti bilen  milyard dollardin artuq qimmetke ige 14 kélishim imzalighan. Süret, xitay muawin reisi shi jinping bilen kambodzha bash ministiri xu sen qedeh soqushturuwatqan körünüsh.
Kambodzha hökümiti 19 - dékabir kech, panaliq tilewatqan 20 uyghurni xitaygha qayturup bergenliki üchün memnunlighini ipadiligen xitay hökümiti, 21 - dékabir küni, kambodzhagha "yardem" yüzisidin kambodzha hökümiti bilen milyard dollardin artuq qimmetke ige 14 kélishim imzalighan. Süret, xitay muawin reisi shi jinping bilen kambodzha bash ministiri xu sen qedeh soqushturuwatqan körünüsh.
AFP Photo

Otturigha chüshken so'allardin biri, bu balilarning deslepte chiqqan jayi wétnamda siyasiy panahliq tilimestin kambodzhagha kélip panahliq tilishidur. Töwende bu heqte, eyni chaghda kambodzhadiki Uyghurlargha yardem qilghan misyonérlerdin biri jon ependi bilen ötküzülgen söhbet xatirisini anglaysiler.

So'al: anglisaq siz kambodzhadin qayturulghan Uyghurlargha yardem qilghanlardin biri ikensiz. Aldi bilen özingizni qisqiche bir tonushturup ötsingiz?

Jawab: méning ismim jon, men bir misyonér. Men yéqinqi 10 yildin béri musapirlar ishliri bilen shughulliniwatimen. Hazirgha qeder asasliqi shimaliy koriyelik musapirlar ishini qilip keldim. Qilghan ishim asasliqi ularning 3 ‏- bir bixeter döletke bérish ishlirigha qanuniy jehettin meslihet, iqtisadiy we turmush jehettin yardem bérish boldi.

So'al: bu sizning Uyghur muhajirlar ishigha tunji qétim arilishishingizmu?

Jawab: 2 ‏- qétim. Birinchi qétim bu yil mart éyida malayshiyada bir Uyghur ayal we uning qizining panahliq ishigha arilashqanmen. U ayal bu yil 7 ‏- ayda türkiyige saq ‏- salamet yétip bardi.

So'al: bu qétimqi Uyghurlar ishigha qandaq ariliship qaldingiz? yeni ehwaldin siz qandaq xewer taptingiz?

Jawab: dunya Uyghur qurultiyi ichide dostlirim bar. Shulardin uqtum. Ehwalni uqqandin kéyin, aldi bilen wéytnamgha bardim, ularning qolida héchqandaq kimlik ispati bolmighachqa, méhmanxanigha tizimlitalmaytti. Men ularni öz namimda yataq élip méhmanxanigha orunlashturdum. Etisi yene bir dostimiz bilen birlikte b d t we bezi döletlerning konsulliri bilen alaqilashtuq.

So'al: ular nime dep jawab berdi?

Jawab: b d t musapirlar ishxanisining xanuydiki mes'uli wu'ansun bizge ochuq halda: "bu balilar wéytnamda tutulup qalsa, shübhisizki xitaygha qayturuwétidu," dédi. Musapilar ishxanisining taylandiki bashliqi xol efendimu oxshashla wéytnamning bular üchün xeterlik ikenlikini, kambodzhaning eng yaxshi jay ikenlikini bildürdi.

So'al: ular wéytnamni xeterlik dégende asasliqi qaysi sewebni körsetti?

Jawab: wéytnamda burun panahlan'ghuchilarni xitaygha qayturuwétidighan ehwallar yüz bergen iken؛ eng muhimi wéytnam b d t ning musapirlar kélishimige qol qoymighan iken. Buni ular wéytnamda tursa bolmaydu déyishidiki asasliq seweb dep körsetti. Uningdin kéyin, men özemmu bu balilargha méhmanxanidin yataq élish jeryanida, wéytnamda chet'eldin kelgenlerge qarita nahayiti qattiq bir tüzüm barliqini bayqidim. Qisqisi her ikkisi bu balilarni wéytnamdin téz élip chiqip kétishimizni tewsiye qildi.

So'al: bu balilarni körgen chéghingizda ular sizde qandaq tesirat peyda qildi?

Jawab: men bulardin üchi bilen yüz körüshtüm. Üchilisi dindar balilar idi. Edeplik we yéqimliq idi. Xitayning déginidek, birer jinayet ötküzidighan ademlerdek körünüsh yaki mijez xaraktér körünmeytti. Késip éytalaymenki, ular jinayet sadir qilidighan balilar emes.

So'al: bu balilar kambodzhagha barghandin kéyin nime ishlarni qildinglar?

Jawab: kambodzhadin baldurraq achiqip kétish üchün, ulardin üchige dunya pasporti ishlettuq, bu pasportqa melum bir dölet wiza qoyup berdi. Bu üchi shu döletke bérip bolghandin kéyin, qalghanlirinimu shu yol bilen yötkimekchi bolduq. Biraq kambodzha bu balilarning qolidiki pasport hem wizini qanuniy ispat süptide qobul qilmidi. Biz kambodzha hökümitige bu balilarning ehwalini chüshendürüwatqan waqtimizda, échinishliq weqe yüz berdi, xitaygha qayturiwetti.

So'al: sizche balilarning qayturulushigha asasliq nimiler seweb boldi?

Jawab: xitay bilen kambodzha arisidiki iqtisadiy munasiwet, shi jinpingning kambodzha ziyariti we b d t ning kambodzhadiki ishxanisining xizmet sür'itining asta bolushi qatarliq amillar asasliq sewebler. Mes'ul xadimlar, bu Uyghurlarning ehwaligha alahide jiddiy mu'amile qilishi kérek idi. Undaq qilmidi, adettiki panahlan'ghuchilargha oxshash mu'amile qilip qaldi, téz püttürüwetken bolsa, bu aqiwet kélip chiqmaytti. Yeni balilarning qoligha téxi "bixeterliki endishe qiliniwatqan kishiler" dégen xet bérilgen؛ bu dégenlik panahliq iltimasi tekshürülüwatqan kishi dégenliktur؛ "panahliq iltimasi qobul qilindi" dégen xet emes. Eger shu xet bérilgen bolsa, belkim, kambodzha aldirap bundaq téz qol salalmasmitikin dep oylaymen.

So'al: tejiribingizge asaslan'ghanda, normalda bir panahlan'ghuchining iltimasigha qanche künde xulase chiqip bolushi kérek?

Jawab: men b d t muhajirlar ishxanisining xizmet kün tertipini bilip ketmeymen. Bilidighinim eslide bu 1 - 2 hepte ichide pütüshi kérek. Bolupmu Uyghurlarning shundaq bolushi kérek. B d t muhajirlar ishxanisi nahayiti köp yaxshi ishlarni qiliwatidu. Emma, Uyghurlarning ishigha téximu jiddiy qarishi kérek idi.

So'al: bu qétimqi weqedin chiqarghan bir xulasengler barmu?

Jawab: dunyadiki bizge oxshash xeyr-saxawet ishliri bilen shughullan'ghuchilar, bu qétimqi weqedin Uyghurlarning weziyitining heqiqeten jiddiy ikenlikini bilduq. Uning üstige dunya Uyghur qurultiyining dunyaning hemme yerliride ishxanisi yoq. Shunga bizning sepdashlirimiz kéler yildin bashlap, Uyghur muhajirlar ishliri üchün mexsus bölüm tesis qilishni oylishiwatidu. Bizning dunyaning hemme yéride ademlirimiz bar. Keng-kölemlik hemkarliq bolghanda ishning xetirini azaytqili bolidu.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikirler (3)
Share

Isimsiz oqurmen

Xet oquyalmamsiz?némishqa taylandta emes, kambodzhada toplanghanliqini oqumidingizma? kechkiche xeqke qara chaplimisanglar kününglar ötmemdu?

Dec 30, 2009 01:44 AM

Isimsiz oqurmen

Bu qétim qayturulghanlarning ichide ﯪyallar balilar barmu ?

Dec 29, 2009 09:12 AM

Isimsiz oqurmen

Bu balilar nime üchün kambodijagha toplandi?witnamdab d t ishxanisi barkenghu? nime üchün metbuﯪtta élan qilindi?yaki bu xittayning pilani bilen toplandimu?chuqum xittaygha ishleydighanlar bar ichinglarda.
Bu qan meslisi millet bilmidi dep qalmanglar.Xittay jasuslirining jajisini birimiz inshaﯪllah, buishning netijisini kütiwatimiz ,sewebi iniqlanghiche saqlaymiz xittay jasuslirigha ölüm!!!!!!!!!!!!munapiqlar dozaxning eng chungqur yeridin orun ﯪlidu.

Dec 29, 2009 08:07 AM

Toluq bet