Америка мудапиә министирлиқи: «хитайниң һәрбий вә җасуслуқ паалийәтлири америка үчүн тәһдит»

Америка мудапиә министирлиқиниң йиллиқ доклатида, хитай хәвпсизлик вә һәрбий селинмиси, интернет тори арқилиқ җасуслуқ йүргүзүш қилмишиниң америка үчүн еғир тәһдит пәйда қиливатқанлиқи алаһидә әскәртилгән.
Мухбиримиз ирадә
2012-05-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америка мудапиә министирлиқиниң шәрқий асия хәвпсизлик ишлириға мәсул муавин министири давид һелви. 2012-Йили 18-май.
Америка мудапиә министирлиқиниң шәрқий асия хәвпсизлик ишлириға мәсул муавин министири давид һелви. 2012-Йили 18-май.
www.defense.gov

Америка мудапиә министирлиқи пәнтагон тәрипидин йилда бир қетим елан қилинидиған бу доклат җәмий 80 бәттин тәркиб тапқан болуп, униңда хитайниң һәрбий селинмиси, һәрбий истратегийиси, хитайниң һәрбий күчиниң даириси, орни вә күчи вә шундақла хитайниң йеқинқи йиллардин буянқи интернет тор дунясида елип бериватқан түрлүк паалийәтлиригичә тәпсилий мәлуматлар берилгән.

Доклатта көрситилишичә, хитайниң һәрбий қудрити ешип бериватқан болуп, хитайниң йиллиқ һәрбий селинмиси америкиниң әксичә йилиға икки ханилиқ рәқәм билән өрләп бармақта. Хитай һазир өзиниң һәрбий күчини чеграсидин толиму узақ болған районларғичә тәсир көрситәләйдиған қабилийәткә игә қилип тәрәққий қилдурушни давам қилмақта. Доклатта бу һәқтә мундақ дейилгән:
«Хитай һәрбий күчини ‹йеңи тарихи бурч' дәп атаватқан нишанини әмәлгә ашуруш йолида тәрәққий қилдурмақта. Бу нишан хитайниң һазирқи чеграсидин узақта болған бир қисим районларниму өз ичигә елиши мумкин»

Җүмә күни америка мудапиә министирлиқиниң шәрқий асия хәвпсизлик ишлириға мәсул муавин министири давид һелви мәзкур доклат мунасивити билән мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, хитайниң һәрбий тәрәққияти үстидики бәзи муһим нуқтилар үстидә тохталди.

Давид һиллай сөзидә хитайниң өткән йилиниң өзидила һәрбий ишларға 180 милярд доллар сәрп қилғанлиқи вә буниң хитай даирилири ашкара елан қилған рәқәмдин хелила юқирилиқини әскәртип:
«Хитай йеңи вә илғар қоралларға, башқурулидиған бомбидин мудапиәлиниш системисиға, деңиз асти парахоти вә авиаматка техникиси һәмдә радарда көрүнмәйдиған күрәшчи айропилан техникисиға көпләп мәбләғ салмақта. Хитайниң һәрбий әслиһәлирини илғарлаштуруш паалийәтлири хитайниң һәссиләп ешип бериватқан хәвпсизлик малийисиниң бир қисми» дәп көрсәтти.

Доклатта хитайниң һәссиләп ешиватқан һәрбий селинмисидин башқа алаһидә тилға елинған йәнә бир нуқта болса, хитайниң дуня миқясида йүргүзүватқан һәрбий вә иқтисадий җасуслуқ паалийәтлири болуп, хитай җасуслири «дунядики әң актип вә әң җаһил җасуслар» дәп көрситилди. Доклатта хитайниң ғәрб дөләтлиридин сетивалған айропилан вә шуниңға охшаш башқа һәрбий әслиһәләрниң техникилири арқилиқ һәрбий техникисини йеңилашқа урунғандин сирт, интернет тор дунясидин пайдилинип, америкиниң техника вә иқтисадий мәхпийәтликигә аит учурларни йиғиватқанлиқини алаһидә әскәрткән шундақла хитайниң интайин актип вә җаһиллиқ билән елип бериватқан бу җасуслуқ паалийәтлириниң америкиниң хәвпсизликигә еғир тәһдит пәйда қиливатқанлиқини билдүргән. Доклатта «хитай гәрчә кейинки йилларда һәрбий ишларда очуқ-ашкара болуш җәһәттә бир қәдәр илгириләш һасил қилған болсиму, әмма униң күнсайин күчийиватқан һәрбий күчини қандақ вә немигә ишлитидиғанлиқи йәнила очуқ әмәс. Бу җәһәттә нурғун шүбһиләр җавабсиз қалмақта» дейилгән.

Доклатта ейтилишичә, хитайниң һәрбий күчи асаслиқ тәйвәнгә қаритилған болуп, һәрбий техникисини илғарлаштуруш паалийәтлириму асаслиқ бу нишанни мәркәз қилған. Әмма америка мудапиә министирлиқи йәнә хитайниң һәрбий паалийәтлириниң тәйвәндин сирт, һазирғичә йәнә ливийидин пуқралирини йөткәш, адән қолтуқидики деңиз қарақчилиқиға қарши туруш вә латин америкисидики бир қисим инсаний паалийәтлири үчүн ишләткәнликиниму қәйт қилған вә хитай гәрчә һәрбий күчини ашурушниң «мудапиәни асас қилған тинчлиқпәрвәр зорийиш» лиқини илгири сүрсиму, әмма әтраптики қошна дөләтләрниң хитайниң һәрбий паалийәтлириниң мәқситигә гуман билән қарайдиғанлиқини тилға елип өткән.

Давид һелви мухбирларни күтүвелиш йиғинида бу һәқтә тохтилип юқиридики гуманлар билән бир вақитта, хитай хәлқ армийисиниң иҗабий бир қудрәт болуши үчүн йәнила пурсәт барлиқини билдүрди вә мундақ деди:
«Биз хитай азадлиқ армийисиниң хитайдин наһайити узақ җайлардиму һәрикәт қилалайдиған иқтидарға игә болуш үчүн тиришиватқанлиқини көрүватимиз. Биз хитай армийиси йеңи нишанлири үчүн һәрикәт қиливатқан бир шараитта, йәнила хитай билән һәмкарлишидиған пурсәтләрниң мәвҗутлуқиға ишинимиз. Биз хитайдин узақ йәрләрдә һәрикәт қилиш иқтидарини йетилдүргән хитай армийисиниң мушуниң билән бир вақитта йәнә, хәлқара қаидә-низамларға риайә қилип, дуняниң ортақ мәнпәити, тинчлиқи вә муқимлиқи үчүн төһпә қошушини арзу қилимиз.»

Давид һелви сөзидә йәнә, хитайниң интернет тор дунясидики хаккирлиқ һуҗумлири үстидиму алаһидә тохталди. Униң ейтишичә, хитай һөкүмити интернет хаккирлиқ техникисиғиму үзлүксиз мәбләғ селиватқан болуп, хитай бу техникини интернет системисини қоғдаш үчүнла әмәс, бәлки қарши тәрәп системисиға һуҗум қилиш үчүн ишләтмәктә. Давид һиллайниң ейтишичә, хитайниң интернет саһәсидә елип бериватқан бу хил һәрикәтлиригә америка йеқиндин диққәт қиливатқан болуп, бу мәсилә техи йеқидинла бейҗиңда елип берилған хәвпсизлик сөһбитидиму оттуриға қоюлған.

Америкиниң мәзкур доклати елан қилинғандин кейин, хитай һөкүмити америка мудапиә министирлиқиниң доклатиға қаттиқ наразилиқ билдүрди. Дүшәнбә күни хитай мудапиә министирлиқи мәхсус баянат елан қилип, америкиниң хитайниң һәрбий селинмиси һәққидики көз қарашлириға қәтий қарши туридиғанлиқини билдүрүп, хитайниң һәрбий тәрәққиятиниң нормал елип бериливатқан бир тәбиий тәрәққиятлиқини илгири сүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт