Хитай баш әлчиси: норвегийә биринчи қәдәмни елиши керәк

Хитайниң норвегийигә тәйинләнгән йеңи әлчиси җав җүн норвегийә билән хитайниң бузулған мунасивитини әслигә кәлтүрүштә норвегийә һөкүмитиниң мәсулийәтни үстигә елиши керәкликини оттуриға қойған.
Ихтиярий мухбиримиз айгүл йүсүп
2012-07-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2010 - Йил 10 ‏-декабир, норвегийә вақти чүш саәт 13 дә бу йиллиқ нобел тинчлиқ мукапати хитай демократчиси лю шав боға берилди.
2010 - Йил 10 ‏-декабир, норвегийә вақти чүш саәт 13 дә бу йиллиқ нобел тинчлиқ мукапати хитай демократчиси лю шав боға берилди.
RFA/Aygul

Йеқинда норвегийидә чиқидиған кәчлик почта гезити қатарлиқ бир қатар ахбарат васитилиридә, хитайниң норвегийигә тәйинләнгән йеңи әлчиси җав җүн,2010-йили нобел тинчлиқ мукапати хитай өктичиси лю шявбоға тарқитилғандин кейинки норвегийә билән хитайниң бузулған мунасивитини әслигә кәлтүрүштә, норвегийә һөкүмитиниң мәсулийәтни үстигә елиши вә бу йолда қизғинлиқ көрситиши керәкликини оттуриға қойған.

Пай чеки нәзәрийиси журнили мухбириниң зияритини қобул қилған җав мундақ дегән «мән норвегийигә тәйинләнгән йеңи әлчи болуш сүпитим билән еғир мәсулийәтни үстүмгә алдим. Мән норвегийә һөкүмити билән нөвәттики вәзийәт астида һәмкарлишишни, бизниң мунасивитимизниң сиясий асасини әслигә кәлтүрүшни халаймән, мушундақ болғанда биз һәр қайси саһәләр бойичә һәмкарлиқни илгири сүрәләймиз.» У йәнә, биз җуңголуқларда «ким җедәлни териған болса, чоқум өзи ахирлаштуруши керәк» дәйдиған мақал-тәмсил бар, дәп қошуп қойған.

2010-Йили нобел тинчлиқ мукапати хитай һөкүмитиниң нәзиридики җинайәтчи лю шявбоға берилгәндин кейин, норвегийиниң һәр қайси министирлиқлириниң министирлири вә юқири дәриҗилик һөкүмәт вәкиллириниң хитайға қарита елип бармақчи болған зиярити хитай һөкүмити тәрипидин әмәлдин қалдурулған иди.

Зиярәт җәрянида хитай баш әлчиси җав йәнә мундақ дәп көрсәткән «мән норвегийә ахбаратиниң икки дөләт арисидики һазирқи мунасивәтни қаттиқ соғуқлишип кәтти дәп тәсвирлигәнликигә диққәт қилдим. Нобел тинчлиқ мукапатиниң бир җинайәтчигә тарқитилиши вә норвегийә һөкүмитиниң бу ишни интайин юқири дәриҗидә қоллиғанлиқи, әмәлийәттә хитай, норвегийә икки тәрәпниң мунасивитиниң қаттиқ йириклишип кетишиниң һәм бу соғуқ мунасивәтниң һазирғичә давамлишишиниң түпки сәвәби.»

У норвегийә һөкүмитиниң мәсулийитини әскәртип өткәндин кейин йәнә мундақ дегән «норвегийиниң сода-тиҗарәт җәһәттики пайда-зийинини чүшәнмәк қийин әмәс. Норвегийилик сода-санаәтчиләрниң җуңго базиридики кәлгүси тәрәққияти қийинчилиққа дуч кәлди. Чүнки норвегийә тәрәптин йүз бәргән бу вәқә җуңго һөкүмитини вә 1 милярд 3 йүз милйон хәлқниң қәлбини қаттиқ азаблиди.

Сабиқ парламент әзаси җан симунсән әпәндидин, немә үчүн хитай һөкүмити нобел комитетиниң һөкүмәттин битәрәп туридиған мустәқил орган икәнликини чүшәнмәйду? немә үчүн нобел мукапатиниң лю шявбоға берилишини норвегийә һөкүмитидин көриду? дегән соалимизға мундақ җаваб бәрди:
‏«Хитай бир коммунист диктатор дөләт, у 1949-йилдин башлап диктатор түзүми астида яшап кәлгән болғачқа, демократийиниң қандақ болидиғанлиқини чүшәнмәйду, мушу түпәйлидин улар норвегийә һөкүмитиниң мустәқил бир орган болған нобел комитетиниң ишлириға арилишалмайдиғанлиқини әсла чүшәнмәйду вә қобул қилалмайду.»

Нобел тинчлиқ мукапати хитай өктичиси лю шявбоға берилгәндин кейин, мәйли сиясәтчиләр болсун, мәйли пуқралар вә тиҗарәтчиләр болсун, бу мукапатниң хитай өктичиси люға берилгәнликини тоғра вә һәқлиқ дәп қариди. Гәрчә, норвегийилик сода-санаәтчиләр хитай базиридики пайдисидин қуруқ қалған, икки дөләт арисида соғуқ мунасивәтләр һелиғичә давамлишиватқан болсиму, һазирғичә иқтисади мәнпәәт түпәйлидин нобел комитетиға яки норвегийә һөкүмитигә қарита һечқандақ қаршилиқ болунмиди. Хитай өзи аччиқ йитип норвегийә билән болған сода тохтамлирини бикар қиливәткән билән, уларниң бу һәрикити дунядики әң бай санилидиған норвегийидәк дөләтниң иқтисадиға һечқандақ тәсир йәткүзәлмиди.

Мәлум болушичә, норвегийә падишаһи һаралд вә ташқи ишлар министири җонас гаһр стәму хитайниң норвегийигә тәйинләнгән баш әлчиси билән илгири-кейин болуп көрүшкән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт