Qazaqistan rusiye bilen birlikte yadro éléktr istansisi qurush aldida turmaqta

Qazaqistan döletlik yadro merkizining bashliqi 30-mart küni astanada ötküzülgen xelq'araliq yighinda qazaqistanning rusiye bilen birlikte yadro éléktr istansisi qurushni pilanlighanliqini ashkarilidi.
Muxbirimiz ümidwar
2011-03-31
Élxet
Pikir
Share
Print
1-Dékabir küni astanisa bashlanghan yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining yighinidin bir körünüsh.
1-Dékabir küni astanisa bashlanghan yawropa bixeterlik we hemkarliq teshkilatining yighinidin bir körünüsh.
AFP

Yaponiyidiki yadro éléktr istansisi weqesi netijiside hawaning yadro radi'atsiyisi bilen bulghinishi kélip chiqip, xelq'arada jiddiy inkaslarni peyda qiliwatqan künlerde qazaqistanning rusiye bilen birlikte yadro éléktr istansisi qurush pilani barliqining ashkarilishi diqqetni jelp qildi.

Qazaqistan yadro merkizining bashliqi qayrat qadirjanofning éytishiche, qazaqistanning "Qazaq atom sana'iti" shirkiti bilen rusiyining "Rosatom" shirkiti birlikte yadro éléktr istansisi qurush heqqide söhbet bashlighan bolup, qazaqistanning mu'awin bash ministiri duysénbay turghanof nöwette qazaqistan bilen rusiye terepning yadro éléktr istansisining hel qilghuch esliheliri hésablinidighan yadro ré'aktorlirini qurushqa a'it téxnikiliq asaslarni muzakire qilmaqta iken.

Ashkarilinishiche, yadro éléktr istansisi qurush pilani qazaqistan musteqil bolghandin kéyin meydan'gha chiqqan bolup, 1997-yili gherbiy qazaqistan oblastida yadro éléktr istansisi qurush pilani meydan'gha chiqqan bolsimu, biraq qazaqistanning iqtisadiy, téxnika küchi we bashqa sewebler tüpeylidin mezkur qurulush toxtitip qoyulghan. Biraq, sowét ittipaqi qazaqistanda yadro éléktr istansisi qurghan bolup, shéwchénko namidiki yadro éléktr istansisi 1972-yili qurulup taki 1999-yilighiche ishligendin kéyin mezkur éléktr istansisi gaz yéqilghusi ishlitidighan éléktr istansisigha özgertiliwétilgen. Shundaq bolghanda, qazaqistan hazir özining yadro éléktr istansisigha ige emes.

Melumki, ukra'inining chérnobil rayonidiki bir yadro éléktr istansisi 1986-yili partlap kétip, dehshetlik paji'elerni peyda qilghan. Chérnobil yadro éléktr istansisining partlap kétishi, 20-esirdiki bir qétimliq eng éghir yadro radi'atsiyisi paji'esi bolup, shuningdin kéyin sowét ittipaqida yadro éléktr istansilirini bashqurush kücheytilgen idi. Bu ishning qazaqistan'ghimu tesir körsitishi tebi'iy bolsa kérek.

Qazaqistan dunyadiki eng chong uran ishlep chiqiridighan memliketlerning biri. Qazaqistan uran élishta dunya boyiche 3-orunni igileydu. Eyni waqitta sowét ittipaqi qazaqistandin zor miqdarda uran alghan bolup, sowét ittipaqining yadro qorallirigha ishlitidighan uranlirining asasliq qismi qazaqistan teripidin teminlen'gen idi.

Perghane uchur torining yézishiche, qazaqistanning sana'etke mes'ul mu'awin bash ministiri sözide yaponiyidiki yadro éléktr istansisi keltürüp chiqarghan yadro paji'esinimu tilgha alghan bolup, hökümetning bu ehwalni nezerge élip, qazaqistanning rusiye bilen birlikte yadro éléktr istansisi qurush pilanini körüp chiqidighanliqini tekitligen.

Biraq, qazaqistan bilen birlikte yadro éléktr istansisi qurush ishigha mes'ul bolghan rusiyining "Rosatom" shirkitining bashliq sérgéy kriyénko ikki dölet birlikte qurmaqchi boluwatqan qazaqistanning aqtaw rayonidiki yadro éléktr istansisining dunyadiki eng bixeter yadro éléktr istansisi bolidighanliqini bildürgen.

Qazaqistan xewer agéntliqining yézishiche, rusiyining döletlik "Rosatom" shirkitining bashliqi sérgéy kriyénko 30-mart küni qazaqistan bilen rusiyining yadro énérgiyisini tinchliq üchün ishlitish heqqide omumiy kélishim tüzgenliki, rusiye terepning qazaqistan'gha yadro éléktr istansisi qurulushining kéreklik matériyallirini bergenliki, biraq, buning qazaqistanning tepsiliy xizmetlirini telep qilidighanliqini tekitligen.

Rusiye qurup bermekchi bolghan mezkur yadro éléktr istansisi qazaqistanning tunji yadro éléktr istansisi bolup hésablinidiken.

Qazaqistan Uyghur éli bilen uzun chégra liniyisige ige.

Toluq bet