2008 - Yilidin kéyinki rusiyini kim idare qilidu?

2007-10-03
Élxet
Pikir
Share
Print

2008-Yilidin kéyinki rusiyini zadi kim idare qilidu? putinmu yaki bashqa bir shexismu? dégen su'allar türlük perezler we inkaslarni meydan'gha chiqarmaqta. Hetta, bir qisim wladimir putin terepte turiwatqan rusiye siyasetchiliri jümlidin moskwa peres chéchiniye jumhuriyitining prézidénti ramizan qadirof rusiye asasiy qanunigha özgertish kirgüzüp, putinning 3-nöwet prézidéntliq wezipisini zimmisige élishini telep qilghan. Emma, hazirche putinning 3-qétim saylamgha chüshüshi éniq emes bolsimu, biraq 1- öktebir küni moskwada ötküzülgen rusiyining hakimiyettiki partiyisi " rusiye birlik partiyisi" ning 8-qurultiyida mezkur partiyining rehberlik wezipisini zimmisige aldi hemde köpchilikning 2008-yili uning prézidéntliq möhliti toshqandin kéyin, bash ministirliq wezipisini zimmisige élip hökümetni idare qilishini teshebbus qildi.

Rusiye intérfakis agéntliqining uchurigha asaslan'ghanda, wladimir putin bu teklipni qobul qilghan bolsimu, biraq, buni oylishishning hazirche baldur ikenliki, buning üchün ikki shert yeni rusiye birlik partiyisining 2008-yili 12-ayning 2-künidiki rusiye dölet dumasi yeni parlamént saylimigha qatniship, saylamda ghelibe qilishi, ikkinchidin rusiyining bir semimiy, qabiliyetlik, ish béjirish ünümi yuqiri, ré'al tepekkür we bashqilar bilen hemkarlishalaydighan prézidénti saylap chiqishi lazimliqini bildürgen.

Prézidént putin yene özining rusiye birlik partiyisi bilen birlikte parlamént saylimigha qatnishidighanliqini tekitligen. Biraq, u bu partiyige eza bolushni ret qilghan .

Rusiyige kim prézidént bolushi mumkin?

Hazirche, putindin kéyin rusiyige kimning prézidént bolup saylinishi éniq emes, biraq öktichiler ikki xil köz qarashni otturigha qoymaqta. Uning biri putinning asasiy qanun'gha özgertish kirgüzüp, özi qaytidin prézidént bolup saylinishi , ikkinchidin uning özining yéqin adimini saylamda ghelibe qildurup, prézidéntliqqa chiqirip, xuddi sabiq xitay re'isi déng shawping ömrining axirida xitayni bashqurghandek perde arqisida turup, dawamliq rusiyini idare qilish.

Emma, bu qétim uning özining kéler yili parlamént saylimigha qatniship, egerde ghelibe qilsa hökümetni bashqurush arzusini bildürüshidin kéyin, uning heqiqeten rusiyini dawamliq idare qilish istiki barliqi ashkarilandi.

B b s agéntliqining uchuridin qarighanda, putin muxbirlarning so'allirigha jawab bergende özining héch bolmighanda 2012-yili we yaki 2016-yili yene prézidént saylimigha chüshüshi mumkinlikini chetke qaqmaydighanliqini bildürgen.

Prézidéntni xelq tallamdu? putinmu?

9-Ayning 12-küni putin tuyuqsizla dölet bash ministiri mixa'il fradkof rehberlikidiki hökümetning istipasini qobul qildi. Biraq, putin bash ministir fradkofni ornidin qaldurghan bilen bashqa ministirlarni dawamliq wezipe öteshke chaqirdi hemde pul-mu'amile teptish idarisining bashliqi wiktor zubkowni bash ministirliqqa teyinlidi. Bu özgirishte kishilerni eng jelip qilghini putinning özi bilen uzundin buyan hemkarliship ishlewatqan ikki mu'awin bash ministirining birini östürmey, bashqa bir kishini bash ministirliqqa teyinlishidur.

Rusiye analizchilirining yézishiche, putinning pénsiyige chiqish yéshigha yetken 66 yashliq zubkowni tuyuqsizdinla bash ministirliqqa teyinlishi roshen arqa körünüshke ige bolup, zubkow semimiy we yawash adem. Shunga putin zubkowni öz iz basari qilip tallighan bolushi mumkin. Uning meqsiti zubkowni hazirdin étibaren kéler yilidiki saylamgha teyyarlap, buning üchün melum asas turghuzush we axirida saylamgha chüshürüp, axbarat sahesining öz qolida bolushidek alahidilikidin paydilinip, yaxshi teshwiqat arqiliq uning prézidéntliqqa saylinishini qolgha keltürüshtin ibaret.

Hetta, wladimir putin 2008-yili saylamgha chüshidighan prézidént namzatlirining xéli köp ikenliki, hetta zubkowning eng layiq bir namzat ikenlikini eskertken, uning üstige yene wezipe tapshuruwalghan mezkur yéngi bash ministiri zubkowmu héch yoshurmastin özining prézidéntliq saylimigha qatnishishini chetke qayrip qoymaydighanliqini bildürgen. Közetküchiler putinning üchinchi qétim prézidéntliqqa saylinalmaydighan ehwal astida özige yéqin ademni prézidént qilip, özi bash ministir bolup, dawamliq türde rusiyini idare qilmaqchi ikenlikining ashkara bolghanliqini otturigha qoyushti.

Putinning abroyi qanchiliq?

Wladimir putin 2000-yili boris yéltsin teripidin prézidéntliqqa teyinlen'gende uning xelq ichide héchqandaq bir abroyi yoq idi. 2003-Yilidiki saylamda ghelibe qilip, prézidénti wezipisini aqturghanni öz ichige alghan bu yette yil ichide uning rusiyining ichi-téshidiki tesiri we abroyi zor derijide ashti.

Rusiyining iqtisadiy tereqqiyat süriti téz éshish bilen rusiyining ijtima'iy-iqtisadiy hayatida heqiqeten yaxshilinish we tereqqiyat körülgechke köpligen kishiler uningdin razi bolushsimu, lékin uning hoquqni merkezleshtüriwélishi, démokratik küchlerge qattiq wasite qollinishi hemde milletchilik xahishlirining küchiyishige yol qoyushi tenqidlerge uchrimay qalmidi. Hetta, xelq'ara insan hoquqi teshkilatliri we yawropa ittipaqi hemde amérika qoshma shtatliri rusiyidiki démokratiyining arqigha chékinip ketkenlikini eyiblidi.(Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet