Садамниң өлүм һөкүмигә болған инкаслар

2006-11-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт
sadam-sot-150.jpg
Ирақниң сабиқ президенти садам һөсәйин 5 – ноябир күни сотта. У бу күни өлүмгә һөкүм қилинған. AFP

11 ‏- Айниң 5 - күни ирақниң сабиқ президенти, бу йил 69 яшқа киргән садам һөсәйин вә униң ата бир ана башқа иниси ирақ сот мәһкимиси тәрипидин өлүмгә һөкүм қилинған. Садам һүсәйинниң өлүмгә һөкүм қилинғанлиқи хәлқарада зор ғулғула қозғап, түрлүк инкасларни пәйда қилмақта.

Ирақниң өзидики инкаслар

Садам һүсәйинниң өлүмгә һөкүм қилинғанлиқи ирақниң өзидә тәбрикләш вә намайиш қилиш қатарлиқ охшимайдиған инкасларни кәлтүрүп чиққан. Мәсилән, мәзкур хәвәрни аңлиған ирақтики шийиләр вә көрдләр асманға оқ етип тәбриклигән болса, йәнә бир қисим сүнниләр намайиш қилип қаршлиқ билдүргән. Һәтта намайиш җәрянида намайишчилар билән сақчилар оттурисида тоқунушларму йүз бәргән.

Гәрчә ирақ баш министири нури әлмалики "садам дәври рәсмий һалда өтмүшкә аяқлашти" дәп җакарлап, пүтүн ирақтики армийә вә хәлқни толуп ташқан ишәнчи билән қанун түзүм вә иттипақлиққа асасланған һалда дөләтни қайта қуруп чиқишқа чақирған болсиму, садам һүсәйинниң юртидики хәлқ, сотниң һөкүмигә қаттиқ наразилиқ билдүрүп, кәң көләмлик намайишларни елип барған. Буни көргән ирақ һөкүмити бәзи районларда һәрбий һаләт елан қилишқа мәҗбур болған. Шуниң билән һазир бағдад базарлиридики адәмләр барғансери азийишқа башлиған.

Көзәткүчиләрниң билдүрүшичә, садам һүсәйинниң өлүм һөкүми елан қилинғандин буян, ирақ һөкүмити мәмликәт ичидә топилаң һәрикәтлириниң йүз берип қелишидин интайин әндишә қилмақта икән.

Хәлқараниң инкаси

Мәркизи лондондики хәлқара кәчүрүм тәшкилати йәкшәнбә күни баянат елан қилип, садам һүсәйингә берилгән бу һөкүмниң адил болмиғанлиқини тәкитләп, мәзкур тәшкилатниң һәрқандақ шараитта өлүм җазаси беришкә қарши икәнликини билдүргән.

Әнгилийә һөкүмити болса, гәрчә принсип җәһәттә ирақ сот мәһкимисиниң садам һүсәйингә өлүм җазаси бәргәнликини қоллайдиғанлиқини билдүргән болсиму, әркин демократ партийисиниң рәиси кәмпейер әпәнди "әнгилийә өлүм җазаси беришкә қарши. Садамға өлүм җазаси берилмәслик керәк иди. Чүнки өлүм җазаси садамни қәһриманға айландуруп қойиду, шуңа садамға өлүм җазаси әмәс бәлки муддәтсиз қамақ җазаси берилиш керәк иди" дәп билдүрди.

явропа иттипақи вә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң кишилик һоқуқ әмәлдарлириму ирақ һөкүмитидин садамға өлүм җазаси бәрмәсликни тәләп қилмақта.

Ислам дунясида, иранни өз ичигә алған наһайити аз сандики бир қисим дөләтләр садамға берилгән өлүм һөкүмини қоллимақта. Иран ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси "өлүм җазаси берилиши садамға нисбәтән әң төвән дәриҗилик җаза болуп һесаблиниду" дәп билдүргән.

1980‏- Йилидики иран- ирақ уруши бир милйон иран хәлқниң өлүп кетишини кәлтүрүп чиқарған. Шуңа иран әдлийә министирлики бултур ирақ һөкүмитигә садам һәққидә әрз сунған.

Көзәткүчиләрниң билдүрүшичә, әрәб дөләтлиридики хәлқләр америкиға болған наразилиқи түпәйлидин, садамға берилгән һөкүмгә ипадә билдүрмигән.

Америка ақ сарайниң инкаси болса садам һүсәйингә өлүм җазаси берилгән бу күн ирақ хәлқи үчүн яхшилиққа қарап меңишниң башлиниши болуп һесаблинидикән.

Әгәр садамниң наразилиқ билдүрүп қайта сунған әрзиси мәғлуб болуп қалса, өлүм җазаси 30 күн ичидә иҗра қилинидикән. Лекин садамға берилгән өлүм җазаси һәққидә нурғун гуманий соаллар болғанлиқтин, өлүм җазаси бәлким 2 ‏- 3 - айларда иҗра қилиниши мумкин икән.

Садамниң адвокати мухбирларға бәргән баянатида, һазирчә техи рәсмий өлүмгә һөкүм қилинған уқтурушни тапшуруп алмиғанлиқини тәкитләп, рәсмий уқтуруш қолға тәгкәндин кейин андин юқирилап әрз қилидиғанлиқини билдүргән. (Меһрибан)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт