Sadamning ölüm hökümige bolghan inkaslar

2006-11-06
Élxet
Pikir
Share
Print
sadam-sot-150.jpg
Iraqning sabiq prézidénti sadam höseyin 5 – noyabir küni sotta. U bu küni ölümge höküm qilin'ghan. AFP

11 ‏- Ayning 5 - küni iraqning sabiq prézidénti, bu yil 69 yashqa kirgen sadam höseyin we uning ata bir ana bashqa inisi iraq sot mehkimisi teripidin ölümge höküm qilin'ghan. Sadam hüseyinning ölümge höküm qilin'ghanliqi xelq'arada zor ghulghula qozghap, türlük inkaslarni peyda qilmaqta.

Iraqning özidiki inkaslar

Sadam hüseyinning ölümge höküm qilin'ghanliqi iraqning özide tebriklesh we namayish qilish qatarliq oxshimaydighan inkaslarni keltürüp chiqqan. Mesilen, mezkur xewerni anglighan iraqtiki shiyiler we kördler asman'gha oq étip tebrikligen bolsa, yene bir qisim sünniler namayish qilip qarshliq bildürgen. Hetta namayish jeryanida namayishchilar bilen saqchilar otturisida toqunushlarmu yüz bergen.

Gerche iraq bash ministiri nuri elmaliki "sadam dewri resmiy halda ötmüshke ayaqlashti" dep jakarlap, pütün iraqtiki armiye we xelqni tolup tashqan ishenchi bilen qanun tüzüm we ittipaqliqqa asaslan'ghan halda döletni qayta qurup chiqishqa chaqirghan bolsimu, sadam hüseyinning yurtidiki xelq, sotning hökümige qattiq naraziliq bildürüp, keng kölemlik namayishlarni élip barghan. Buni körgen iraq hökümiti bezi rayonlarda herbiy halet élan qilishqa mejbur bolghan. Shuning bilen hazir baghdad bazarliridiki ademler barghanséri aziyishqa bashlighan.

Közetküchilerning bildürüshiche, sadam hüseyinning ölüm hökümi élan qilin'ghandin buyan, iraq hökümiti memliket ichide topilang heriketlirining yüz bérip qélishidin intayin endishe qilmaqta iken.

Xelq'araning inkasi

Merkizi londondiki xelq'ara kechürüm teshkilati yekshenbe küni bayanat élan qilip, sadam hüseyin'ge bérilgen bu hökümning adil bolmighanliqini tekitlep, mezkur teshkilatning herqandaq shara'itta ölüm jazasi bérishke qarshi ikenlikini bildürgen.

En'giliye hökümiti bolsa, gerche prinsip jehette iraq sot mehkimisining sadam hüseyin'ge ölüm jazasi bergenlikini qollaydighanliqini bildürgen bolsimu, erkin démokrat partiyisining re'isi kempéyér ependi "en'giliye ölüm jazasi bérishke qarshi. Sadamgha ölüm jazasi bérilmeslik kérek idi. Chünki ölüm jazasi sadamni qehriman'gha aylandurup qoyidu, shunga sadamgha ölüm jazasi emes belki muddetsiz qamaq jazasi bérilish kérek idi" dep bildürdi.

Yawropa ittipaqi we birleshken döletler teshkilatining kishilik hoquq emeldarlirimu iraq hökümitidin sadamgha ölüm jazasi bermeslikni telep qilmaqta.

Islam dunyasida, iranni öz ichige alghan nahayiti az sandiki bir qisim döletler sadamgha bérilgen ölüm hökümini qollimaqta. Iran tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi "ölüm jazasi bérilishi sadamgha nisbeten eng töwen derijilik jaza bolup hésablinidu" dep bildürgen.

1980‏- Yilidiki iran- iraq urushi bir milyon iran xelqning ölüp kétishini keltürüp chiqarghan. Shunga iran edliye ministirliki bultur iraq hökümitige sadam heqqide erz sun'ghan.

Közetküchilerning bildürüshiche, ereb döletliridiki xelqler amérikigha bolghan naraziliqi tüpeylidin, sadamgha bérilgen hökümge ipade bildürmigen.

Amérika aq sarayning inkasi bolsa sadam hüseyin'ge ölüm jazasi bérilgen bu kün iraq xelqi üchün yaxshiliqqa qarap méngishning bashlinishi bolup hésablinidiken.

Eger sadamning naraziliq bildürüp qayta sun'ghan erzisi meghlub bolup qalsa, ölüm jazasi 30 kün ichide ijra qilinidiken. Lékin sadamgha bérilgen ölüm jazasi heqqide nurghun gumaniy so'allar bolghanliqtin, ölüm jazasi belkim 2 ‏- 3 - aylarda ijra qilinishi mumkin iken.

Sadamning adwokati muxbirlargha bergen bayanatida, hazirche téxi resmiy ölümge höküm qilin'ghan uqturushni tapshurup almighanliqini tekitlep, resmiy uqturush qolgha tegkendin kéyin andin yuqirilap erz qilidighanliqini bildürgen. (Méhriban)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet