Tibetler aqsaray aldida namayish ötküzüp bush hökümitining tibet weziyitige köngül bölüshni telep qildi

2008-03-31
Élxet
Pikir
Share
Print

tibetan-nepal-protests-200.gif
Tibetler düshenbe küni paytext washin'gtonda aqsaray aldidiki baghchida yighilish ötküzdi.

Amérikidiki tibetler düshenbe küni paytext washin'gtonda aqsaray aldidiki baghchida yighilish ötküzüp, prézidént bush we amérika hökümitining diqqitini tibet weziyitige qaritish üchün küch körsetti. Aqsaray aldidiki yighilishni xelq'ara tibetni himaye qilish herikiti teshkilati uyushturghan bolup, dalay lamaning washin'gtondiki alahide wekili lodi gyari, tibet xelqini zorawanliqtin yiraq turushqa chaqirdi. Töwende muxbirimiz erkin tepsiliy melumat béridu.

"Xitay hökümitige lenet! amérika tibet üchün sözle!"

Düshenbe küni sa'et 12:00 lerde ötküzülgen aqsaray aldidiki namayishni merkizi washin'gtondiki xelq'ara tibetni himaye qilish herikiti teshkilligen bolup, namayishchilarning meqsiti prézidént bushning olimpik yighinigha qatnashmasliqini telep qilish, xitayning tibettiki basturush herikitini toxtitishni ilgiri sürüsh shundaqla prézidént bushning dalay lama bilen söhbet üstilige olturush toghrisida xitay hökümitige heydekchilik qilishini qolgha keltürüsh idi. Amérikida yashaydighan tibetler we tibetni himaye qilghuchi amérikiliqlar bolup az dégende 500 dek adem aqsaray aldidiki lafayit baghchisida xitay hökümitining tibetlerge irqiy tazilash élip bériwatqanliqini ilgiri süridighan shu'arlarni towlidi.

Olimpik musabiqisining béyjingda ötküzülishige qarshi turidighanliqini ipadilidi shundaqla amérikining tibet weziyitige arilishishini telep qilip, xitayning dalay lamagha qarshi teshwiqatini toxtitishini telep qildi. Namayishchilar towlawatqan shu'arlar "xitay tibettiki irqiy qirghinchiliqni toxtatsun! xitay jinayetchi! irqiy tazilash toxtitilsun! xitaygha nomus! xitay hökümitige lenet! amérika tibet üchün sözle!" dégen mezmunlarda idi.

" Biz xitay hökümitining ighwagerchilikige hergiz yol qoymasliqimiz kérek "

Amérikidiki tibetlerning bu qétimqi namayishi xitayning tibet we chingxey, gensu we sichüenlerdiki tibetler olturaqlashqan rayonlarda partlighan tibet xelqining namayishini herbiy küch bilen basturghanliqigha qarshi washin'gtonda élip bériwatqan bir qatar namayishining dawamidur. Düshenbe künki namayish yawropa ittipaqining tashqi ishlar ministirlar yighini shenbe küni xitayni dalay lama bilen söhbet ötküzüshke chaqirghan, yene shu künlerde xitay hökümiti béyjingdiki bezi chet'ellik diplomatlarni lxasagha teklip qilip, 14 ‏- mart küni tibetlerning isyani yüz bergen bu sheherni ziyaret qilduruwatqan bir chaghda, lxasadiki tibetlerning yene namayish qilghanliqigha da'ir xewerler tarqalghan shundaqla yekshenbe küni xitay olimpik mesh'ilini resmiy tapshuruwalghan bir mezgilde ötküzüldi.

Tibet rohani dahisi dalay lamaning washin'gtondiki alahide wekili lodi gyari, tibet rohani dahisining xitay bilen bolghan söhbetlirige rehberlik qiliwatqan tibet siyasiyonlirining biridur. U düshenbe küni lafayit baghchisidiki namayishchilargha sözligen sözide tibet xelqini hushyar bolushqa chaqirip, xitay hökümiti tibet xelqining heqqaniy telipini xitay - tibet xelqi arisidiki milliy toqunushqa aylandurushning koyida yürüwatidu, dep körsetti.

Lodi gyari mundaq deydu," biz xitay hökümitining ighwagerchilikige hergiz yol qoymasliqimiz kérek. Xitay hökümiti oynawatqan eng xeterlik oyunlarning biri, biz bilen xitay xelqi arisida toqunush peyda qilish. Bizning körishimiz xitay hökümitining adaletsiz siyasitige qaritilghan, xitay xelqighe emes. Men shuningdin nahayiti iptixarlinimen, bizning xelqimiz her da'im xitay hökümitining xata siyasiti bilen xitay xelqini bir - biridin ayrip qarashni bildi. Lékin hazir xitay hökümiti nahayiti xeterlik oyunlarni oynawatidu. Ular özining xata siyasitini yépish üchün tibet xelqi bilen xitay xelqi arisida toqunush peyda qilish koyida yürmekte. Bu pütünley mes'uliyetsizlik, tarix ularni hergiz kechürmeydu. Biz buninggha yol qoymasliqimiz zörür. Her da'im xitay qérindashlar bilen bolghan alaqimizni kücheytishimiz kérek. Chünki ular heqiqiy ehwalni bilse biz bilen bir meydanda turidu. Axirqi künlerde xitay hökümitige xet yézip, tibet mesilisini söhbet bilen hel qilishni telep qilghan xitay ziyaliylarning sani 270 ke yetti."

" Biz kürishimizni zorawanliqsiz yollar bilen élip bérishimiz kérek "

Yawropa ittipaqi tashqi ishlar ministirlar yighini shenbe küni xitay hökümitini tibetlerning medeniyet we diniy hoquqi toghrisida dalay lama bilen söhbet ötküzüshke chaqiridighan qarar maqullap, söhbetni téz arisida qanat yaydurush dalay lama bilen xitayning menpe'etige uyghun kélidighanliqini, tibettiki zorawanliqning toxtitilishini, lékin tibettiki weqeni béyjing olimpik yighini bilen baghlashni toghra tapmaydighanliqini bildürgen.

Dalay lamaning alahide wekili lodi gyari lafayit baghchisidiki namayishchilargha zorawanliqning tibet menpe'eti üchün xizmet qilmaydighanliqini agahlandurup,"men shuni tekitleymenki, biz kürishimizni zorawanliqsiz yollar bilen élip bérishimiz kérek. Biz kürüshimizni az kem 50 yildin béri élip bériwatqan zorawanliqsiz usullar bilen, rehbirimiz dalay lamaning körsetken körsetmisi bilen élip bérishimiz zörür. Biz her da'im özimizdin shuni sorishimiz kérek. Sanimiz we desmayimiz nahayiti az, lékin néme üchün amérika we yawropada nurghun kishiler bizni qollaydu we bizge hemnepes bolidu ? chünki buningdiki tüpki seweblerning biri, bizning tutqan küresh yolimizdur. Biz xatalashmasliqimiz kérek, zorawanliq bizning menpe'etimiz üchün xizmet qilmaydu. Héchkimning bu yolni tutushigha yol qoymasliqimiz lazim " dep körsetti.

"Namayishning meqsiti prézidént bushni olimpik yighinining échilish murasimigha qatnashmasliqqa chaqirish "

Xelq'ara tibetni himaye qilish herikiti teshkilatining re'isi jon ekirliy namayishning meqsiti heqqide toxtaldi. U mundaq deydu, "namayishning meqsiti prézidént bushni olimpik yighinining échilish murasimigha qatnashmasliqqa chaqirish shundaqla öz tesir küchini ishqa sélip, tibet weziyitining yaxshilinishini ilgiri sürüsh, qanchilik ademning qolgha élin'ghanliqi, qanchilik xitay dukandarlarning öltürülgenlikila emes, qanchilik tibetlikning öltürülgenliki toghrisida ishenchilik melumat élishqa ündeshtur."

Ekirliy prézidént bushning olimpik musabiqisining échilish murasimigha qatnishish qarari özini ümidsizlendürgenliki, esli siyasetchiler olimpik murasimini bayqut qilip, kishilik hoquq we tibet xelqi bilen bir meydanda ikenlikini körsitishi kérek, dep qaraydighanliqini bildürdi.

Namayishchilar xitay elchixanisining dérize we ishiklirini chéqiwetti

Namayishchilar arisidiki amérika Uyghur jem'iyitining bash katipi alim séyitof, washin'gtondiki Uyghur teshkilatlirining lafayit baghchisi aldidiki tibet namayishchilirining herikitini qollash iradisini yetküzüsh meqsitide bu yerge kelgen ishtirakchilarning biridur. U radi'omizgha Uyghur teshkilatlirining tibet weziyiti heqqidiki qarishini sözlidi.

Düshenbe küni sa'et 2:30 lerge qeder dawamlashqan aqsaray aldidiki namayishning dawami xitayning washin'gtondiki elchixanisi aldigha yötkeldi. Lodi gyari aqsaray aldidiki namayishchilargha sözligen sözide tibetlerni mulayim bolushqa ündigen bolsimu, lékin xitay elchixana aldidiki xitayning tibettiki basturush herikitige ghezeplen'gen kishilerni tutuwélish mumkin bolmidi. Sa'et 3:30 larda namayishchilar xitay elchixanisini tash boran'gha tutup, elchixanining dérize we ishiklirini chéqiwetti. Melumatlargha qarighanda saqchilar elchixanigha tash atqan yaki tash atti, dep gumanlan'ghan az dégende 15 ademni qolgha alghan bolushi mumkin. (Erkin)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet