Тибәттә йүз бәргән тоқунушқа түркийә мәтбуатлирида кәң көләмдә йәр берилди

2008-03-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт

14 - Март күни тибәтниң пайтәхти лхаса шәһридә йүз берип, кейин хитай сақчилири билән тибәтликләр оттурисида тоқунушқа айланған бу вәқәгә түрк мәтбуатлирида кәң көләмдә йәр берилди. Бу хәвәргә түркийиниң әң нопузлуқ гезитлиридин бири болған җумһурийәт гезити `хитай сақчилири өлтүрмәктә `темисида, радикал гезити болса` тибәт ғәзәп нәпрәткә толди `темисида, миллийәт гезити болса `олимпик отида 100 киши өлди` темисида хәвәр қилғандин башқа, түркийиниң әң чоң телевизорлиридин т р т, н т в, с н н турк башчилиқидики пүтүн қаналлар хәвәрлиридә тоқунушқа кәң көләмдә йәр бәрди.

Тибәттә йүз бәргән тоқунуш һәққидики хәвәргә миллийәт гезитиниң 16 - март йәкшәнбә күнидики санида `олимпик отида 100 киши өлди` темисида йәр берилди. Бу хәвәрниң баш темисиниң астидики кичик темида мундақ дейилгән: `олимпик тәнтәрбийә мусабиқилири йеқинлишиватқан күнимиздә дуняға тинчлиқини яқлайдиған дөләт икәнликини аңлитишқа тиришиватқан хитай дөлитиниң қол астидики тибәттә буддист раһиблар башлиған наразилиқ намайишиға хитай армийиси қорал ярақ билән җаваб қайтурди, тибәтниң пайтәхти уруш мәйданиға айланди`. Бу кичик мавзуниң астиға хитай дөлитиниң хәритиси, тибәтликләрни, хитай армийисиниң уруп бастуруватқан рәсимигә йәр берилгән.

Хәвәрдә 57 йилдин бери хитайниң һакимийити астида болған тибәттә 20 йилдин буянқи әң чоң наразилиқ намайишниң өткүзүлгәнликини, хитай сақчилириниң 10 әтрапида тибәтлик раһибни етип өлтүргәнлики, бу вәқәдә йүзләрчә кишиниң яриланғанлиқини язған. Хәвәрдә йәнә тибәтләрниң һиндистанда турушлуқ сүргүндә һөкүмитиниң бу қетимқи тоқунушта 100 дин артуқ кишиниң өлгәнликини илгири сүргәнликини язған. Хәвәрдә тибәтниң йеқинқи заман тарихи һәққидә қисқичә мәлумат берилгәндин кейин, тибәттә йүз бәргән вәқә һәққидики хәвәр мәнбәсиниң пәқәтла хитайниң шинхуа хәвәр агентлиқи икәнликини, шуңа хитай һөкүмитиниң баянатидин башқа бу хәвәрләрни тоғрилаш йолиниң йоқлиқини язған.

Түркийидики бәзи телевизор қаналлири тибәттики тоқунуш һәққидики хәвәрлиридә, тибәт билән шәрқий түркистанниң хитайлар бесивалған земин икәнликини, бу районларда хитайниң бесим сияситиниң давам қиливатқанлиқини, хитай һөкүмити олимпик ечилиштин бурун дуня дөләтлиригә өзиниң тинчлиқни яқилайдиған бир дөләт икәнлики һәққидә тәшвиқат елип бериватқан болсиму, бу икки назук мәсилисини һәл қилмай туруп һәқиқи тинчлиқни яқилайдиған дөләт икәнликини хәлқараға қобул қилдуралмайдиғанлиқини илгири сүрүшти.

Тибәттә йүз бәргән бу тоқунушниң, 2008 - йили бейҗиң олимпик мусабиқиси йеқинлишиватқан күнимиздә, өзини дуняға тинчлиқпәрвәр бир дөләт дәп көрситишкә тиришиватқан, шундақла хитай һөкүмитиниң уйғур қизи пәйда қилди дәп хәвәр қилған, айропилан партлитишқа урунуш вәқәси йүз бәргән пәйттә мәйданға чиқиши неминиң ипадиси? бу вәқәләр олимпик мусабиқисиға қандақ тәсир көрситәр? бу һәқтә түркийә һаҗәттәпә университети оқутқучиси, истратегийә мутәхәссиси др. Әркин әкрәм әпәнди оз қарашлирини оттуриға қойди. (Әркин тарим)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт