Kériye nahiyisi we atushning maralbéshi bilen chégrilinidighan rayonlirida yer tewridi

Yekshenbe küni kériye nahiyisining tibetke chégridash rayonlirida we atush-maralbéshi chégrasidiki rayonlarda yer tewrigen.
Muxbirimiz erkin
2012-08-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur élidiki ilgiriki yer tewreshlerdin bir körünüsh.
Uyghur élidiki ilgiriki yer tewreshlerdin bir körünüsh.
AFP Photo

Atush-maralbéshi chégrasidiki yer tewreshni peyzawatning shéker yézisi we maralbéshining senpénko baziridiki ahaliler hés qilghan. Biraq yer tewresh keltürüp chiqarghan iqtisadi ziyan we ölüm-yitim ehwali hazirgha qeder melum emes. Kériyidiki yer tewresh taghliq rayonda yüz bergechke qutquzush ishlirigha melum qiyinchiliqlarni élip kelgen.

Xitay yer tewreshni közitish-ölchesh idarisi xotenning kériye nahiyiside yüz bergen yer tewreshni 6.2 Bal, atush‏-maralbéshi chégrasidiki rayonlarda yüz bergen yer tewresh apitini 5.2 Bal dep élan qilghan. Biraq fransiye axbarat agéntliqining xewer qilishiche, amérika gé'ologiyilik tekshürüsh orgini kériyidiki yer tewresh apitining tewresh derijisi 6.3 Bal ikenlikini bildürgen. 12‏-Awghust kech sa'et 6:47 minut ötkende yüz bergen kériye nahiyisidiki yer tewreshning tewresh merkizi mezkur nahiyining atchan yézisigha qarashliq polu kenti etrapida bolup, polu kenti tibetning aliy wilayitige qarashliq geyzé nahiyisi bilen chégrilinidu.

Xitay yer tewreshni közitish-ölchesh idarisi polu kentide 1-qétimliq yer tewresh yüz bérip ikki minuttin kéyin 4.8 Bal qalduq yer tewrigenliki, buningdin 4 minut ötkendin kéyin 2-qétimliq qalduq yer tewrigenliki, her ikki qétimliq qalduq yer tewresh merkizining polu kenti bilen tibetning geyzé nahiyisi chégrilinidighan taghliq rayon'gha toghra kélidighanliqini ilgiri sürgen.

Kériye nahiyilik hökümetning ismini ashkarilashni xalimaydighan bir xadimi, yer tewresh keltürüp chiqarghan buzghunchiliq, ölüm-yitim we yarilinish ehwali melum emeslikini, nahiyilik hökümetning ehwalni igilep kélishke tekshürüsh guruppisi yollighanliqini bildürdi.

Fransiye axbarat agéntliqining bildürüshiche, amérika gé'ologiyilik tekshürüsh orgini yer tewresh merkizining tewresh chongqurluqini 9 kilométir, dep élan qilghan. Biraq, xitay yer tewreshni közitish-ölchesh idarisi yer tewresh merkizining tewresh chongqurluqi 30 kilométir ikenlikini ilgiri sürgen. Da'iriler yer tewresh déngiz yüzidin 4800 métir égizliktiki adem yashimaydighan taghliq rayonda yüz bergenlikini qeyt qilsimu, biraq kériye nahiyisining ehwalidin xewerdar zatlar yer tewrigen rayonda yerlik charwichi we kanchilarning barliqini bildürmekte.

Polu, yer tewresh merkizige eng yéqin kent. Xitay yer tewreshni közitish we ölchesh idarisi tewresh merkizi bilen polu kentining ariliqi 70 kilométir kélidighanliqini bildürgen. Mezkur kent xoten bilen tibetni tutashturup turghuchi qaraqurumdiki taghliq rayon yipek yolining biri bolghan hatem pasha yoli (kériye-tibet yoli)gha jaylashqan muhim tügün. Heywetlik qaraqurum taghlirini we uning etrapidiki qaghjirap ketken chöl dalalarni tebi'iy tosuq qilghan mezkur rayonning qatnashqa qulaysizliqi, tashqi dunyadin xali, ahalisi tarqaq bolushtek xilwet jughrapiyilik xasliqi qutquzush xizmitige melum qiyinchiliqlarni élip kélishi mumkin.

Gerche xitay axbarat wasitiliri yer tewresh apiti heqqidiki xewerliride, qutquzush xizmiti élip bériliwatqanliqini ilgiri sürgen bolsimu, biraq kériye nahiyilik hökümetning yuqiriqi xadimi qutquzush buyumlirining téxi yer tewresh rayonigha yollanmighanliqini bildürdi.

Kériyidiki yer tewresh apiti, Uyghur aptonom rayonida 24 sa'et ichide yüz bergen 2‏-qétimliq yer tewreshtur. Buningdin bir kün awwal yeni shenbe küni chüshtin kéyin, atush bilen maralbéshi nahiyisining chégrasidiki rayonlarda yer tewrigen. Xitay yer tewreshni közitish we ölchesh idarisi bu rayondiki yer tewreshni 5.2 Bal, dep élan qilghan bolsimu, lékin amérika gé'ologiyilik ölchesh orgini yer tewresh derijisining 5.3 Bal ikenlikini we yer tewresh merkizi yeken'ge 188 kilométir kélidighanliqini bildürgen.

Xitay yer tewresh idarisi tewresh merkizining maralbéshi nahiye bazirigha 39 kilométir kélidighanliqi, yer tewreshni peyzawatning shéker yézisi we maralbéshining senpénku baziridiki ahalilerning hés qilghanliqi, senpénku bazirida bir qeder küchlük hés qilin'ghanliqini ilgiri sürgen. Biz yer tewresh ehwalini igileshke qiziqip senpénku bazarliq hökümetke téléfon qilghan bolsaqmu, lékin mezkur hökümetning bir xitay xadimi melumat bérishni ret qildi.

Xitay axbarat wasitilirining bu heqtiki xewerliride, da'irilerning yer tewreshtin kéyin derhal aptonom rayon, qizilsu, maralbéshi, aqchi nahiyisidiki munasiwetlik organlarni seperwer qilip, yer tewresh rayonida yüz bergen buzghunchiliq ehwalini tekshürüshke adem yollighanliqi, biraq hazirgha qeder buzghunchiliq ehwali, ölgen, yarilan'ghanlarning bar-yoqluqi heqqide héchqandaq melumat tapshuruwalmighanliqini bildürgen. Dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit xitay da'irilirining qutquzush xizmitini kéchiktürgenlikini tenqidlep, kériyining taghliq rayoni we atush-maralbéshi chégrasidiki chet yézilargha qutquzush buyumlirini yollashqa, chet'eldiki Uyghur teshkilatlirining apetke uchrighan rayonlargha yardem qilishigha yol qoyushqa chaqirdi.

Biraq, xitay hökümiti chet'eldiki Uyghur teshkilatlirining Uyghur ilidiki apet yüz bergen rayonlargha yardem qilishigha yol qoyush chaqiriqini izchil ret qilip, apetke uchrighan Uyghurlarning bu xil yardemni qobul qilishini cheklep kelgen.

Toluq bet