Yawropa ittipaqi xitaydin soda qizil reqimini azaytip, kishilik hoquq xatirisini yaxshilashni telep qildi

2006-10-23
Élxet
Pikir
Share
Print
CHINA-PRISON-TEXTILE-200.jpg
2005-Yili 30-öktebir küni türme xadimi shi'endiki bir mehbuslar kiyim –kéchek zawutida nazaret qilmaqta. 2005-Yili 30-öktebir küni türme xadimi shi'endiki bir mehbuslar kiyim –kéchek zawutida nazaret qilmaqta. 2005 Yildiki sanliq melumattin qarighanda, dunya kéyin - kéchek exportining 28 % ni we rext éksportining 15.8% Ni xitay igileydu. AFP

Yawropa ittipaqining xitay - yawropa ittipaqi soda we omumi munasiwetliri heqqidiki doklati mezkur ittipaqning soda komissari mandélson bu yil 11 - ayda xitayni ziyaret qilishtin burun élan qilinmaqchi.

Yawropa ittipaqi emeldarlirining roytérs axbarat agéntliqigha eskertishiche, xitay yawropa ittipaqi üchün nahayiti zor soda baziri bolsimu, lékin yawropa ittipaqi özining ichki soda menpe'etini qoghdash toghrisidiki chaqiriqlargha qulaq sélip, ittipaqning xitay tehditige duch kéliwatqanliq tuyghusini özgertish zörür, dep qaraydiken. Yawropa ittipaqining emeldari roytérs axbarat agéntliqigha "xitay bu tesiratni özgertishte melum tirishchanliqlarni körsitishke toghra kélidu," deydu.

Erzan bahaliq xitay malliri yawropada

Bir tereptin xitay yawropa ittipaqidiki döletlerge éksport qiliwatqan erzan bahaliq towarlar yawropa ittipaqi hökümetlirini we yawropa karxana sahesini qorqutmaqta. Yene bir tereptin yawropa karxaniliri üchün xitay muhim soda pursiti hésablinidu. Yawropa ittipaqi éksportqa tayinidighan xitay iqtisadi igilikining ichki éhtiyajni qamdashni asas qilidighan iqtisadi igilikke özgertilishini, yawropa ittipaqining xitay bilen bolghan sodidiki qizil reqimini azaytishni ümid qilmaqta. Yawropa ittipaqi soda komisariyatining xitay - yawropa soda doklati bilen birge, yawropa komitéti xitay - yawropa omumi munasiwetliri heqqide yene bir doklat élan qilmaqchi. Bu doklatta yawropa ittipaqi xitay kishilik hoquqi xatirisining melum sahetlerde bir az ilgirleshke érishken bolsimu, bolsimu, lékin xitayni kishilik hoquq jehette téximu chong qedemlerni bésishqa chaqiridighanliqi perez qilinmaqta.

Xongkongda neshr qilinidighan "shinbaw" gézitining bash muherriri chén jinshyangning eskettishiche, yawropa ittipaqi xitay bilen bolghan soda qizil reqimini chüshendürüshke qinalmaqta. U," yawropa izchil türde xitayning towar mehsulatlirini éksport qilish nishani bolup kelmekte. Gerche xitay dunya soda teshkilatigha eza bolup kirgendin kéyin bazirini échiwetken bolsimu, lékin xitayning yawropa we amérikigha chiqarghan éksport mehsulati xelq pulining qimmiti 4 % östürülgendin kéyinmu azaymidi, eksinche köpeydi," deydu.

Emgek küchining erzan bolushi xitay mallirining riqabet küchini ashurmaqta

Chén jinshyangning eskertishiche, buning asasliq sewebi "xitay towarlirining riqabet küchi pewqul'adde küchlük bolghanliqida bolup, xitay towarlirining riqabet küchi emgek tennerqining pewqul'adde erzanliqidin kélip chiqmaqta." Chén jinshyang yene "yawropa ittipaqi bezi imbargo xaraktérlik cheklesh tedbirlirini yolgha qoyush arqiliq xitay towarlirining importini azaytmaqchi," dep körsetti.

Analizchilarning eskertishiche, xitay ishchilarning musteqil ishchilar uyushmisi qurushigha ruxset qilmighanliqtin, ishchilarning ijtima'iy parawanliq hoquqi dexli - terüzge uchrimaqta. Yawropa ittipaqi bu ayning bashliri 2 yilghiche yawropagha éksport qilinidighan xitay xurum ayaqliridin 5.16 Pirsent baj élishni qarar qildi.

Xitay tashqi ishlar ministirliki bayanatchisi kong chü'en, yawropa ittipaqining bu qararini asasi bolmighan qanunsiz heriket we xitay karxanilirining qanuni hoquqigha buzghunchiliq qilghanliqtur," dep eyibligen. Lékin yawropa ittipaqi xitay towarlirining yawropa bazirida tökme qilip sétilishigha qarshi tedbir élish hoquqi barliqini we xitay bilen soda hemkarliqi élip bérishning yéngi istratégiyisini yolgha qoyudighanliqini élan qildi. Chén jinshyang yawropa ittipaqining teklipini chüshünishke bolidighanliqini eskertmekte. U, xitayning ichki bazirini janlandurup, ichki ihtiyajni kücheytishke chaqirdi. Chén jinshyang," nöwette chong quruqluqta bankidiki xelq puli amaniti bilen chet el péréwoti nahayiti köp bolsimu, lékin ichki éhtiyaj yenila nahayiti ajiz. Buningdin kéyin iqtisadi tereqqiyatni noqul éksportqa tayinip tereqqi qildurush tes bolushi mumkin. Shunga méningche ichki éhtiyajni kücheytishtin saqlan'ghili bolmaydu.," dep körsetti.

Yawropa ittipaqi kishilik hoquq mesiliside hazirghiche xitay bilen söhbetlishish yolini tutup keldi. Chén jingshyangning eskertishiche, yawropa ittipaqi bolupmu yawropa parlaménti béyjing da'iriliridin xitay kishilik hoquq xatirisini yaxshilashni qet'i telep qilishi mumkin. Chén jinshyang, "méningche bu mesile soda riqabetchilirige uchrighanda otturigha qoyulidighan kozur bolup qaldi. Méning közitishimche yawropaning ehwalidin élip éytqanda bu mesilige yawropa parlaméntining pikiri bir qeder küchlük," deydu.

Yawropa ittipaqi soda üchün xitaygha yüz – xatire qilishi mumkin

Analizchilar, yawropa komitéti seyshenbe küni élan qilidighan doklatta xitay kishilik hoquq xatirisining melum sahelerde bir az ilgirleshke érishkenlikini tilgha alidighanliqini bildürmekte. Lékin xitay obzorchisi li xong kü'enning eskertishiche, xitay kishilik hoquq xatiriside héchqandaq ilgirlesh bolmighan. U, yawropa ittipaqi doklatta xitayni xapa qilidighan sözlerni ishlitishni xalimasliqi mumkin, dep körsetti. Li xongkü'en, "siyasetchiler arisida choqum töwendikidek munazirilerning bolushi choqum. Yeni yawropa ittipaqi xitay bilen soda munasiwitini téximu qoyuqlashturush üchün kishilik hoquq jehette bezi yaxshi sözlerni qilip, xitay hökümitining yüz abroyini saqlash. Gerche xitay kishilik hoquq weziyitining ilgirligen halda yamanliship kétiwatqanliqini hemme adem bilsimu, lékin yawropa ittipaqdiki bezi siyasetchiler, bolupmu karxana sahesidiki küchlerning menpe'etige wekillik qilidighan bezi siyasetchiler xitayning yüzini qilip, xitay kishilik hoquq jehette bezi ilgirleshlerge érishti, lékin bu yenila yitersiz, dawamliq tirishish kérek, deydighan diplomatik yüz xatire sözlirini qilishi mumkin," deydu. U, " bu sözler kishilerde yawropa ittipaqi soda jehettiki üstünlikni qolgha keltürüsh üchün kishilik hoquqni qurban qiliwétishke razi ikenlikini ipadilidi, deydighan tesirat peyda qilishi mumkin," dep körsetti.

Igillishimizche yawropa ittipaqi seyshenbe küni élan qilidighan doklatta xitay pulining qimmitini özgertish toghrisidiki chaqiriqlargha yer bérishi mumkin. (Erkin)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet