Xitayning tosalghuliri ünüm bermidi, rabiye qadir béyjingni qattiq tenqidlidi

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim, awistraliyining Canberra shehiridiki döletlik axbarat kulubida muxbirlarni kütiwilish yighinigha qatnashti. Rabiye qadir xanimning axbarat kulubida qilghan sözliri bügün awstraliye gézitide élan qilin'ghan.
Muxbirimiz eqide
2009-08-11
Élxet
Pikir
Share
Print
2009 - Yili 8 - awghust, rabiye qadir xanim awstraliyining mélburn shehride ötküzülgen xelqaraliq  filim féstiwalida, "muhebbetning 10 sherti" namliq filimning tunji qoyulush murasimida söz qilmaqta.
2009 - Yili 8 - awghust, rabiye qadir xanim awstraliyining mélburn shehride ötküzülgen xelqaraliq filim féstiwalida, "muhebbetning 10 sherti" namliq filimning tunji qoyulush murasimida söz qilmaqta.
AFP Photo

Awistraliye gézitide élan qilin'ghan "xitayning tosalghuliri ünüm bermidi, rabiye qadir béyjingni qattiq tenqidlidi" dégen bu maqalide, gerche xitay hökömiti awstraliye hökümitidin Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimning metbu'at pa'aliyetlirini bikar qilishni qattiq telep qilghan bolsimu, biraq Canberra diki xelq'ara axbarat kulubida rabiye qadir xanim üchün ötküzülgen muxbirlarni kütiwilish yighinining ghelbilik échilghanliqi bayan qilin'ghan .

Maqalide, muxbirlarni kütiwilish yighinida rabiye qadir xanimning aldi bilen awistraliyining bir ulugh démokratik dölet ikenlikini tilgha élip, béyjingning qatmu - qat tosqunluqigha qarimay,uning awstraliyige kélishige yol qoyghanliqigha minnetdarliq bildürgenliki tekitlen'gen.

Canberra Diki xelq'ara axbarat kulubida söz qilghan qadir xanim yene, özining kéler qétimliq awstraliye ziyaritide awstraliyining bash ministiri Kevin Rudd we awstraliye tashqi ishlar ministiri Stephen Smith bilen körüshüshni ümid qilidighanliqini bildürgen.

Maqalide yene, ötken hepte xitayning awstraliyide turushluq bash elchisi lyu jingning, xelq'ara axbarat kulubining mes'uli bilen körüshüp, rabiye qadirni ziyaret qilishni bikar qilishini telep qilighanliqi qeyt qilin'ghan bolup, axbarat kulubining dériktori bu heqte mundaq dégen: "xitay bash elchisi lyu ependi bizge, siler rabiyening ziyaret qilishni qet'iy bikar qilishinglar kérek, eger ikki dölet munasiwiti rabiyeni ziyaret qilish tüpeyli selbiy tesirge uchrisa, bu her ikkila terep üchün tolimu epsuslinarliq bir weqe bolidu, biz silerning kéler hepte ichide bizge qana'etlinerlik bir jawab bérishinglarni ümid qilimiz, biz héch bolmighanda, mezkür nutuq bikar qilinmighan teqdirdimu, nutuqning téléwiziye nutqi bolmasliqini kütimiz."

Emma axbarat kulubi xitay terepning bu telipini ret qilip, eslidiki pilan boyiche awstraliyining sherqiy qismi waqti boyiche bügün chüshtin kéyin 12 yérimde Canberra diki axbarat kulubida rabiye qadir xanim üchün muxbirlarni kütiwilish murasimi hazirlighan.

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim, awstraliyide élip bériwatqan ziyariti dawamida köpligen fidratsiye hey'et ezaliri shuningdek yéshillar partiyisining rehbiri Bob Brown ependi bilen uchrishishqa müyesser bolghan. Rabiye qadir xanim bilen söhbetleshken Brown ependi, yéshillar partiyisining pütün küchi bilen Uyghur xelqining özige ‏- özi xoja bolush hoquqini qolgha keltürüshi üchün yardem körsitishke kapalet béridighanliqini bildürgen.

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim, axbarat kulubida béyjingning " zorawanliq siyasiti " ni qattiq eyiblesh bilen birge, xelq'araning xitaydiki kishilik hoquq mesilisige diqqet ‏- nezirini alahide kücheytishni telep qilghan. Rabiye qadir xanim sözide yene mundaq dégen" : gerche xitay hökümiti qattiq bésim ishlitip, méning bu yerge kélishimni tosighan bolsimu, biraq awstraliye hökümiti manga awstraliyige kélishimge ruxset berdi, buninggha men köptin - köp minnetdarliq bildürimen".

Maqalide, awstraliyining mélborin shehiriki kino féstiwalida rabiye qadir xanim heqqide ishlen'gen " mühebbetning 10 sherti" namliq höjjetlik filimni qoyush qarar qilin'ghandin kéyin, xitay kino réjissorlirining féstiwalgha qatnashturmaqchi bolghan filimlirini chékindürüp chiqqanliqi, xitay hökümitining bu wejidin awstraliye terepke köp qétim narazliq bildürgenliki we kino féstiéwali teripidin tesis qilin'ghan éntérnét tor meydanining xitay xakkérlirining hujumigha uchrighanliqi bayan qilin'ghan.

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xelq'ara axbarat kulubida ötküzülgen muxbirlarni kütiwilish yighinida, " maw zédong 'miltiqtin hakimyet chiqidu' dégen idi, emma men 'ténchliq üstilide ténchliqni körgili bolidu' dep qaraymen, biraq xitay hökümiti Uyghurlargha bergen wedisi yeni öz ‏- ara ishench turghuzup, ténch yosunda birge yashash pirinsipidin tamamen yiraqlashti" dégen.

Rabiye qadir xanim sözide yene, xitay hökümitining özige qilghan töhmetlirini ret qilip, xitay hökümiti nöwette xelq'arada " zorawanliq herikiti" dep jar séliwatqan 5" ‏- iyul ürümchi weqesi" ning ténch yosunda élip bérilghan xelqning naraziliq bildürüsh we heqiqaniy hoquqlirini telep qilish herikiti ikenlikini, xitay hökömitining Uyghurlargha qarita basturmichiliq siyasiti yürgüzüwatqanliqini, qarshiliq bildürgen her qandaq bir Uyghurning tutqun qilinip, türmige tashlinidighanliqini, nurghunlighan Uyghurlarning mexpiy höküm bilen öltürülüwatqanliqini otturigha qoyghan.

Awstraliye gézitide élan qilin'ghan maqalining axirida, rabiye qadir xanimning ilgiri 6 yil xitay türmisige qamalghanliqi, 2005 ‏- yilidin buyan sürgün hayati kechürüwatqanliqi, washin'gtonda yashaydighanliqi we Uyghurlarning meshhur lidiri bolup tiklen'genliki tilgha élin'ghan.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Toluq bet