Хитай һәрбий әмәлдари: ичимиздики чириклик бир пай оқ чиқармастин бизни битчит қилалайду

Бүгүн хоңкоң вә хитайдики бәзи гезит-журналлар, интернетлар қамал қилинип, һәтта тақилип, хәлқ райини ипадиләйдиған сөз-ибариләр бирдәк чәкләнмәктә.
Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2012-07-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай һәрбий әмәлдарлири икки чоң йиғинниң йепилиш мурасимидин кейин йиғиндин чиқиватмақта. 2012-Йили 13-март, бейҗиң.
Хитай һәрбий әмәлдарлири икки чоң йиғинниң йепилиш мурасимидин кейин йиғиндин чиқиватмақта. 2012-Йили 13-март, бейҗиң.
AFP

Хәлқара җәмийәтниң хитайдики күнсери арқиға чекиниватқан кишилик һоқуқ вәзийитигә қарита әйибләшлиригә бинәзәр һалда, хитай һөкүмитиниң бастурушлири давамлашмақта. Ғәрб анализчилириниң нәзири һазир хитайдики һакимийәт алмишишқа мәркәзлишиш билән биргә, америкидин қалса дунядики 2-чоң һәрбий дөләткә айланған хитайниң армийә саһәсигә тикилмәктә.

Франсийә авазиниң 29-июлдики «хитай қәғәз йолвасму?» намлиқ хәвиридә, хитай армийә саһәсиниң бүгүн әң чирик, әң интизамсиз, уруш тәҗрибисигә әң намрат бир саһә болғанлиқи илгири сүрүлгән. «Хитай қәғәз йолвасму?» намлиқ бу анализ франсийиниң «йеңи көзәткүчиләр» журнилиниң 7-айлиқ саниға бейҗиңдин әвәтилгән болуп, анализда хитайниң армийә қатлимидики чериклик мәсилилири йорутуп берилгән. Униңда, 1927-йили қурулуп, 1949-йили һакимийәтни қолиға алған азадлиқ армийиси тәрәққий қилип, бүгүнгә кәлгәндә көсәй милтиқлиқ әбгар қошундин русийиниң илғар қораллири билән қоралланған заманиви бир армийигә айланған болсиму, бу заманиви қошунниң җәңгә ярайдиғанлиқи гуман қозғайду, дейилгән. Д у қ яшлар комитети рәиси ғәюр қурбан әпәнди хитайдики һәр саһәгә ямриған чириклик мәсилилири тоғрисида өзиниң қарашлирини билдүрүп өтти.

«Хитай қәғәз йолвасму?» намлиқ анализда баян қилинишичә, хитай арқа сәп баш штаби хадими лю йүән 600 нәпәр хитай генералини агаһландуруп «һечқандақ дөләт бизниң партийә, бизниң армийимизни мәғлуп қилалмайду, әмма ичимиздики чириклик бир пай оқ чиқармастин бизни битчит қилалайду» дегән. У сөзидә, чирикликниң пүткүл хитай армийиси саһәсигә ямриғанлиқини, һәрбий һоқуқниң шәхсийәтчилик үстигә қурулғанлиқини, һәрбий әмәлдарларниң һәққанийәт тәрәпдарлирини зораванлиқ билән бастуруп, көздин йоқитип, өз нәпси үчүн хизмәт қиливатқанлиқини тәкитләп «шу тапта уруш партлап қалса, қайси җәңчи сениң буйруқуңға бой сунуп қурбан беришни халайду?» дегән.

«Хитай қәғәз йолвасму?» намлиқ анализда йезилишичә, хитай армийиси ичидики чирикликни дадил паш қиливатқан лю йүән исимлик бу шәхс кона хитай рәһбири лю шавчиниң варислиридин болуп, алаһидә имтиязға игә хадим болупла қалмай, биваситә ху җинтавниң йөлишигә еришкән киши. Ху җинтав униң дегәнлириниң һәқ, армийә ичидики чирикликниң юқири дәриҗигә йәткәнликиниң растлиқини билсиму, буни бир тәрәп қилишқа чарисиз. Армийә ичидики чирикликниң бир мисали; гу җуншән делоси. Хитай армийиси арқасәп баш штабиниң муавин мәсули гу җуншән қанчә милйон доллар қиммитидики иқтисадқа хиянәт қилған. Шаңхәйдики армийигә тәвә йәрни сетип, пулини өз янчуқиға салған. Өз алдиға биналар қуруп, башқиларға сетип бәргән. Хитай армийә саһәсидики чирик әмәлдарниң йәнә бири деңиз армийиси муавин баш қомандани ваң сунйе болуп, униң өйини ахтурғанда хиянәт қилған 125 милйон сом хитай пули тепилған.

Анализда баян қилинишичә, бир чәтәл дипломат хадими «һечқандақ дөләтниң һәрбий әмәлдарлири хитай һәрбий башлиқлири олтурғандәк ундақ алий аптомобилларда олтуралмайду» дегән. Һәрбий аилидин йетишип чиққан бир хитай мухбири кишини һәйран қалдуридиған бир мәсилини паш қилған. У болсиму, хитай армийә рәһбәрлири арисидики бир ‏- биригә һоқуқ сетиш мәсилиси. Армийә рәһбәрлири арисида әң төвән дәриҗидики һәрбий һоқуқниң баһаси 10 миң сомдин юқири болуп, бир аддий әскәр 20 миң сомғичә пул хәҗлисила кичик бир һәрбий әмәлдар болалайду. Әгәр бири генерал болмақчи болса, қанчә 100 миң сомдин артуқ пул хәҗлиши керәк. Бу хил һәрбий һоқуқ содиси дөләтниң юқири дәриҗилик рәһбәрлиригә четилған болғач, һечкимниң сүрүштүрүш һоқуқи йоқ.

Анализда йәнә шулар оттуриға қоюлған; хитай армийисиниң вәзиписи дөләтни вә һакимийәт үстидикиләрни қоғдаш. Армийә һакимийәткә чеқилмисила, җәмийәтни давалғутмисила, ички җәһәттин немә қилиши билән һечкимниң кари йоқ. Пәқәт җәмийәттә зор вәқәләр йүз бәргәндә дәрһал әскәр чиқирип бастуруп, дөләт рәһбәрлирини хатирҗәм қилсила болди. Худди 1989-йили тйәнәнмен оқуғучилар һәрикитини бастурғандәк. Анализниң хатимисидә, хитай армийисиниң 1979-йили вйетнам уруши қилғандин буян уруш қилип бақмиғанлиқи, һазирқи заман урушлиридин тәҗрибисизлики вә ички чириклик түпәйли үнүмлүк бир уруш қилиш иқтидариға игә әмәслики баян қилинған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт