Xitay herbiy emeldari: ichimizdiki chiriklik bir pay oq chiqarmastin bizni bitchit qilalaydu

Bügün xongkong we xitaydiki bezi gézit-zhurnallar, intérnétlar qamal qilinip, hetta taqilip, xelq rayini ipadileydighan söz-ibariler birdek cheklenmekte.
Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2012-07-30
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay herbiy emeldarliri ikki chong yighinning yépilish murasimidin kéyin yighindin chiqiwatmaqta. 2012-Yili 13-mart, béyjing.
Xitay herbiy emeldarliri ikki chong yighinning yépilish murasimidin kéyin yighindin chiqiwatmaqta. 2012-Yili 13-mart, béyjing.
AFP

Xelq'ara jem'iyetning xitaydiki künséri arqigha chékiniwatqan kishilik hoquq weziyitige qarita eyibleshlirige binezer halda, xitay hökümitining basturushliri dawamlashmaqta. Gherb analizchilirining neziri hazir xitaydiki hakimiyet almishishqa merkezlishish bilen birge, amérikidin qalsa dunyadiki 2-chong herbiy döletke aylan'ghan xitayning armiye sahesige tikilmekte.

Fransiye awazining 29-iyuldiki "Xitay qeghez yolwasmu?" namliq xewiride, xitay armiye sahesining bügün eng chirik, eng intizamsiz, urush tejribisige eng namrat bir sahe bolghanliqi ilgiri sürülgen. "Xitay qeghez yolwasmu?" namliq bu analiz fransiyining "Yéngi közetküchiler" zhurnilining 7-ayliq sanigha béyjingdin ewetilgen bolup, analizda xitayning armiye qatlimidiki chériklik mesililiri yorutup bérilgen. Uningda, 1927-yili qurulup, 1949-yili hakimiyetni qoligha alghan azadliq armiyisi tereqqiy qilip, bügün'ge kelgende kösey miltiqliq ebgar qoshundin rusiyining ilghar qoralliri bilen qorallan'ghan zamaniwi bir armiyige aylan'ghan bolsimu, bu zamaniwi qoshunning jengge yaraydighanliqi guman qozghaydu, déyilgen. D u q yashlar komitéti re'isi gheyur qurban ependi xitaydiki her sahege yamrighan chiriklik mesililiri toghrisida özining qarashlirini bildürüp ötti.

"Xitay qeghez yolwasmu?" namliq analizda bayan qilinishiche, xitay arqa sep bash shtabi xadimi lyu yüen 600 neper xitay généralini agahlandurup "Héchqandaq dölet bizning partiye, bizning armiyimizni meghlup qilalmaydu, emma ichimizdiki chiriklik bir pay oq chiqarmastin bizni bitchit qilalaydu" dégen. U sözide, chiriklikning pütkül xitay armiyisi sahesige yamrighanliqini, herbiy hoquqning shexsiyetchilik üstige qurulghanliqini, herbiy emeldarlarning heqqaniyet terepdarlirini zorawanliq bilen basturup, közdin yoqitip, öz nepsi üchün xizmet qiliwatqanliqini tekitlep "Shu tapta urush partlap qalsa, qaysi jengchi séning buyruqunggha boy sunup qurban bérishni xalaydu?" dégen.

"Xitay qeghez yolwasmu?" namliq analizda yézilishiche, xitay armiyisi ichidiki chiriklikni dadil pash qiliwatqan lyu yüen isimlik bu shexs kona xitay rehbiri lyu shawchining warisliridin bolup, alahide imtiyazgha ige xadim bolupla qalmay, biwasite xu jintawning yölishige érishken kishi. Xu jintaw uning dégenlirining heq, armiye ichidiki chiriklikning yuqiri derijige yetkenlikining rastliqini bilsimu, buni bir terep qilishqa charisiz. Armiye ichidiki chiriklikning bir misali؛ gu junshen délosi. Xitay armiyisi arqasep bash shtabining mu'awin mes'uli gu junshen qanche milyon dollar qimmitidiki iqtisadqa xiyanet qilghan. Shangxeydiki armiyige tewe yerni sétip, pulini öz yanchuqigha salghan. Öz aldigha binalar qurup, bashqilargha sétip bergen. Xitay armiye sahesidiki chirik emeldarning yene biri déngiz armiyisi mu'awin bash qomandani wang sunyé bolup, uning öyini axturghanda xiyanet qilghan 125 milyon som xitay puli tépilghan.

Analizda bayan qilinishiche, bir chet'el diplomat xadimi "Héchqandaq döletning herbiy emeldarliri xitay herbiy bashliqliri olturghandek undaq aliy aptomobillarda olturalmaydu" dégen. Herbiy a'ilidin yétiship chiqqan bir xitay muxbiri kishini heyran qalduridighan bir mesilini pash qilghan. U bolsimu, xitay armiye rehberliri arisidiki bir ‏- birige hoquq sétish mesilisi. Armiye rehberliri arisida eng töwen derijidiki herbiy hoquqning bahasi 10 ming somdin yuqiri bolup, bir addiy esker 20 ming somghiche pul xejlisila kichik bir herbiy emeldar bolalaydu. Eger biri général bolmaqchi bolsa, qanche 100 ming somdin artuq pul xejlishi kérek. Bu xil herbiy hoquq sodisi döletning yuqiri derijilik rehberlirige chétilghan bolghach, héchkimning sürüshtürüsh hoquqi yoq.

Analizda yene shular otturigha qoyulghan؛ xitay armiyisining wezipisi döletni we hakimiyet üstidikilerni qoghdash. Armiye hakimiyetke chéqilmisila, jem'iyetni dawalghutmisila, ichki jehettin néme qilishi bilen héchkimning kari yoq. Peqet jem'iyette zor weqeler yüz bergende derhal esker chiqirip basturup, dölet rehberlirini xatirjem qilsila boldi. Xuddi 1989-yili tyen'enmén oqughuchilar herikitini basturghandek. Analizning xatimiside, xitay armiyisining 1979-yili wyétnam urushi qilghandin buyan urush qilip baqmighanliqi, hazirqi zaman urushliridin tejribisizliki we ichki chiriklik tüpeyli ünümlük bir urush qilish iqtidarigha ige emesliki bayan qilin'ghan.

Toluq bet