Xitayning Uyghur élida 'kadirlarni ashkara tallap östürüsh' qarari heqqide inkaslar

Yéqinda Uyghur aptonom rayonluq hökümet da'iriliri, "nazir derijilik kadirlarni ashkara tallap östürüsh" uqturushini élan qilghandin kéyin, bu xewer heqqide xitay hökümet metbu'atliri hem chet'ellerdiki erkin munazire meydanlirida oxshimighan inkaslar barliqqa keldi.
Muxbirimiz mihriban
2010-10-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, d u q ning ichki ishlar mudiri, amérika uyghur jemiyitining muawin reisi ilshat ependining boshün tor bétide 15 - awghust küni muxbir jang chingyangning "5 - iyul weqesining sewebi heqqide dunya uyghur qurultiyining ichki ishlar mudiri ilshat ependi bilen söhbet" namliq ziyaret xatiriside bérilgen süriti.
Süret, d u q ning ichki ishlar mudiri, amérika uyghur jemiyitining muawin reisi ilshat ependining boshün tor bétide 15 - awghust küni muxbir jang chingyangning "5 - iyul weqesining sewebi heqqide dunya uyghur qurultiyining ichki ishlar mudiri ilshat ependi bilen söhbet" namliq ziyaret xatiriside bérilgen süriti.
news.boxun.com Din élindi.

Chet'ellerdiki Uyghur ziyaliyliridin élshat ependi muxbirimiz méhribanning ziyaritimizni qobul qilip, bu heqtiki qarishini otturigha qoydi.
 
"Tengritagh "torining 11 - öktebirdiki sanida, Uyghur aptonom rayonluq partkom teshkilat bölümi mes'ulining 8 - öktebir , "shinjang géziti" muxbiri li shingning ziyaritini qobul qilip, Uyghur aptonom rayonluq hökümetning aptonom rayon da'iriside, bu yil nazir derijilik kadirlarni ashkara tallap östürüshni qarar qilghanliqini, hem bu qararni élishning sewebi, meqsiti, prinsipi qatarliqlargha jawab bergenliki heqqidiki xewer bérildi.

Xewerdin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq partkom teshkilat bölümi mes'uli muxbirgha bergen jawabida, bu qétimqi nazaret derijilik kadirlarni ashkara tallap östürüsh qararining sewebi heqqide toxtilip, buning "Uyghur aptonom rayonida halqima tereqqiyat hem rayonning uzun muddetlik eminlikige kapaletlik qilish üchün élin'ghan qarar" ikenlikini bildürgen.

Yéqinqi birqanche yildin buyan, "Uyghurbiz", "shebnem" qatarliq tor betliride Uyghur aptonom rayoni hökümet tarmaqlirida ishleydighan hökümet xizmetchiliri arisida Uyghur qatarliq yerlik milletler nisbitining barghanche aziyip kétiwatqanliqi heqqidiki maqaliler köplep bésilip, xitay hökümitining rayonda yürgüzüwatqan milliy siyasitidiki barawersizlikler tenqidlen'gen idi.

"Uyghurbiz" tor békitining sahibi, béyjing merkizi milletler uniwérsitétining dotsénti ilham toxti, "shinjang iqtisad géziti" ning muxbiri gheyret niyaz qatarliq Uyghur ziyaliyliri "Uyghurbiz" qatarliq tor béketliride élan qilghan maqaliliri hem chet'el metbu'atlirining ziyaritini qobul qilghinida, nöwettiki Uyghur weziyiti hem xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan milliy siyasiti heqqide közqarishini otturigha qoyup, Uyghur aptonom rayonluq hökümet tarmaqlirida Uyghur kadirlarning ziyade azliqi hem ulargha ezeldin xitay kadirliri bilen barawer mu'amile qilinmay kelgenliki, hetta xitay hökümitining Uyghur kadirlirigha ishenmeydighanliqi qatarliq mesililer heqqide toxtilip, bu mesilini xitay hökümitining Uyghur qatarliq xitay bolmighan milletlerge qaratqan milliy siyasitidiki barawersizlik amillirining ipadisi dep tenqid qilghan idi.

Bultur " 5 -iyul ürümchi weqesi" din kéyin, Uyghur aptonom rayon da'iriliri "Uyghurbiz", "shebnem", "diyarim" qatarliq yüzligen tor béketlirini tor betliride élan qilin'ghan maqaliler sewebidin eyiblep, " bu tor béketliri weqede qutratquluq rolini oynidi" dégen bahane bilen taqighan idi. Hökümet xizmiti heqqide pikir bergen gheyret niyaz qatarliq Uyghur ziyaliyliri hem tor béket bashqurghuchilirigha qamaq jazasi höküm qilghan, béyjingdiki ilham toxti ependini bolsa nazaret astigha élip, uning herqandaq sewebler bilen chet'ellerge chiqishini hetta öz yurti atushqa bérishinimu chekligen idi.

Bu yil 5 - ayda béyjingda échilghan" shinjang xizmet yighini"da "Uyghur aptonom rayonining iqtisadini yükseldürüp, rayonda uzun muddetlik eminlikke kapaletlik qilish" sho'ari otturigha qoyulghan bulisimu, emma bu yighinda rayondiki Uyghurlarning étiqadi, örüp -aditi, xitay tilini omumlashturush sewebidin Uyghur ana tilining hökümet organlirida siqip chiqirilip, xitay tili telipi seweblik hökümet organlirida Uyghur kadirlirining az bölishi qatarliq mesililer heqqide héchqandaq qarar élinmighan idi.

"Uyghur biz" torining chet'elde qurulghan xelq'ara tor békitining 4 - öktebirdiki sanida, bu yil Uyghur aptonom rayonluq partkomda ishleydighan Uyghur kadirlarning nisbiti 7%ke, aptonom rayonluq xelq hökümitide ishleydighan Uyghur kadirlarning nisbiti 9% ke chüshüp qalghanliqi heqqidiki xewer bérildi. Xewerde bu uchurni yetküzgüchi kishining öz bixeterlikidin ensirigini üchün hazirche éniq bolghan sanliq melumatlarni jem'iyetke ashkarilimighanliqi yézilghan.

Xewerde 20 yildin buyan hökümet ornida ishleydighan xitay kadirlirining nisbiti barghanche éship, bu rayonning esli igiliri bolghan Uyghurlarning hökümet xizmitidiki nisbitining barghanche azayghanliqi otturigha qoyulghan. Xewer astigha yézilghan inkaslarda bolsa, bu ehwalning aptonomiye hoquqigha ige dep jakarlighan bir rayonda yerlik millet bolghan Uyghurlarning ezeldin milliy barawerlik hoquqigha ige emeslikining janliq ispati ikenliki otturigha qoyulup, xitay hökümitini "rayonda milliy assimilyatsiye siyasiti yürgüzüwatidu", "bu ochuq - ashkara haldiki mustemlike siyasitining ipadisi" dep tenqidlen'gen idi.

Amérikidiki Uyghur ziyaliysi élshat ependi, Uyghur aptonom rayon da'irilirining" nazaret derijilik kadirlarni ashkara tallap östürüsh qarari" ni élan qilishidiki meqsiti heqqide toxtilip, buning xitay hökümitining weten ichidiki Uyghurlarning naraziliqini bésish hem xelq'aradiki eyibleshlerdin özini aqlash üchün élip bériwatqan taqabil turush wasitisi ikenlikini ilgiri sürdi.

Uyghur aptonom rayonluq partkom teshkilat bölümi mes'uli muxbirgha bergen jawabida, bu qétimqi nazaret derijilik kadirlarni ashkara tallap östürüshte nishan qilin'ghan kadirlar heqqide toxtilip, "bu qétim kadirlarni ashkara tallap östürüsh asasliqi kadir tallashta nezer da'irini kéngeytish, yawash, qolidin ish kélidighan, izchil birinchi septe bash chökürüp japaliq ishlewatqan, siyasiy jehette ishenchlik, xizmette közge körün'gen, istili durus, xelq ishinidighan, tereqqiyat yoshurun küchi zor kadirlar tallap östürülidu. Ishni yaxshi qilidighan, ish térimaydighan kadirlar ishlitilidu. Shuningdek uzaq mezgil asasiy qatlamda yiltiz tartip, bash chökürüp japaliq ishligen, murekkep weziyetni tizginliyeleydighan, boran - chapqunning sinaqlirigha berdashliq béreleydighan kadirlar asas qilinidu. Ular aptonom rayonning islahati, tereqqiyati, muqimliqi, shundaqla halqima tereqqiyat we uzaq eminlikni ishqa ashurush üchün mulazimet qildurulidu," dep jawab bergen.

Élshat ependi bu heqte toxtilip, bu qétimqi kadirlarni ashkara tallap östürüshtiki asasi meqsetning yenila, xitay hökümitining öz hakimiyitige sadiq bir türküm kishilerni etrapigha toplash üchün élip bériwatqan herikiti ikenlikini, özi hem nurghunlighan Uyghurlarning bu xil kadirlarning öz milliti Uyghurlar üchün xizmet qilishidin ümid kütmeydighanliqini bildürdi.

Élshat ependi sözide yene, Uyghur aptonom rayon da'irilirining bundaq bir qararni élishida türtkilik rol oynighan ijtima'iy amillar heqqide toxtaldi.

U sözide, xelq'arada chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri hem xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirining xitayning Uyghurlargha qaratqan milliy siyasitini eyiblishi؛ erkin asiya radi'osigha oxshash xelq'ara axbarat wasitiliride xitayning Uyghurlargha qaratqan siyasiti hem Uyghur rayonida yüz bériwatqan heqiqiy ehwallarning dunyagha ashkarilinishi؛ weten ichide tor betliride élan qiliniwatqan jama'et pikirliri qatarliqlarning xitay hökümitining rayonda yürgüzüwatqan siyasitige melum bésimlarni élip kelgenlikini ilgiri sürdi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Toluq bet