"Sépilsiz türme sherqiy türkistan Uyghurlarning bügüni" körgezmisi teyjungda qiziqish qozghidi

Muxbirimiz méhriban
2020-03-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Teywen teyjong shehiride 14-marttin 5-aprélghiche ötküzülüwatqan ‘sépilsiz türme sherqi türkistan Uyghurlarning bügüni’ namliq körgezmedin körünüsh. 2020-Yili mart, teywen.
Teywen teyjong shehiride 14-marttin 5-aprélghiche ötküzülüwatqan ‘sépilsiz türme sherqi türkistan Uyghurlarning bügüni’ namliq körgezmedin körünüsh. 2020-Yili mart, teywen.
RFA/Méhriban

"Teywen sherqiy türkistan jem'iyiti" ning re'isi adwokat xé chawdung ependining 18-mart radiyomizgha bildürüshiche, 14-marttin 5-aprélghiche ötküzüsh pilanlan'ghan 2020-yilliq "Sépilsiz türme sherqiy türkistan, Uyghurlarning bügüni" namliq körgezme, teywenning ottura qismidiki teyjung shehride 14-mart shenbe küni bashlan'ghan.

Xé chawdong ependining bildürüshiche, ular körgezme bashlan'ghan tunji heptisila nurghunlighan ziyaretchilerni kütüwalghan. Xitay hökümitining basturushigha uchrawatqan Uyghurlarning nöwettiki weziyiti eks ettürülgen foto süret we resimler körgezmisini körüsh üchün kelgen ziyaretchiler, bolupmu yashlarning zor qiziqishi qozghalghan.

Xé chawdong ependi mundaq dédi: "Méningche bu xil körgezme pa'aliyetliri teywenlikler, bolupmu teywen yashliri üchün nahayiti ehmiyetlik boldi dep qaraymen. Chünki teywenlikler Uyghurlar weziyitige nahayiti köngül bölidu. Chünki. Biz bultur 10-ayda 'sépilsiz türme: bügünki Uyghur weziyiti' namliq körgezme pa'aliyitini bashlighandin buyan, bu körgezmini birqanche qétim ötküzduq. Bu qétim teyjung shehride ötküzgen körgezminimu nurghun kishiler kélip kördi. Bolupmu yashlarning qizghinliqi yuqiri boldi. 14-Mart shenbe küni körgezme bashlan'ghandin buyanqi birqanche kün ichidila kélip körgen yashlar intayin köp boldi."

Xé chawdong ependining bildürüshiche, mezkur körgezmni teywendiki "Teywen sherqiy türkistan jem'iyiti", "Teywen tibet dostluq jem'iyiti", "Teywen yashlar fondi" birlikte uyushturghan. Üch heptilik körgezme pa'aliyitidiki asasliq téma Uyghurlar weziyiti, xitayning aptonomiye siyasiti shundaqla xitayning xongkung we teywen'ge qaratqan "Bir dölette ikki xil tüzüm?? siyasitidiki aldamchiliq mahiyitini échip bérishke qaritilghan.

Uning bayanliridin melum bolushiche, körgezmige esli dunya Uyghur qurultiyi wekillirimu teklip qilin'ghan. Emma korona wirusi mezgilide teywende élin'ghan tedbirler seweblik, körgezme pa'aliyitidiki bezi programmilar emeldin qaldurulghan yaki kéchiktürülgen. Dunya Uyghur qurultiyining yaponiyediki wekili yaponiye Uyghur jem'iyitining bashliqi ilham mexmut ependimu esli mezkur körgezme mezgilide Uyghurlar weziyiti heqqide doklat bérishke orunlashturulghan Uyghur pa'aliyetchilirining biri iken.

Ilham mexmut ependi 18-mart küni, yaponiyedin téléfon ziyaritimizni qobul qildi.

U xitaydin tarqalghan korona wirusi yuqumi seweblik, teywende bashqa döletlerdin kelgen ziyaretchiler 14 kün karantin'gha élinish belgilen'genliki üchün, özining bu qétim teyjungda ötküzülgen "Sépilsiz türme sherqiy türkistan, Uyghurlarning bügüni" namliq körgezmide doklat bérish pilanining kéchiktürülgenlikini, emma her kündiki körgezmining ehwalidin toluq xewerdar bolup turuwatqanliqini bildürdi.

Ilham mexmut ependi yene "Teywen sherqiy türkistan jem'iyiti" 2019-yili qurulghandin buyan, birqanche qétimliq 'sépilsiz türme: bügünki Uyghur weziyiti' namliq körgezme pa'aliyet ötküzgenlikini bildürüp, mezkur jem'iyetning teywenliklerge Uyghurlar weziyitini tonushturushta aktip pa'aliyet élip bériwatqanliqini tekitlidi.

"Teywen sherqiy türkistan jem'iyiti" ning re'isi xé chawdong ependi "Sépilsiz türme sherqiy türkistan, Uyghurlarning bügüni" namliq körgezme pa'aliyitini bultur 10-ayda bashlighandin buyanqi birqanche qétimliq körgezme pa'aliyiti we bu pa'aliyetlerning teywendiki ehmiyiti heqqide toxtaldi.

Uning qarishiche, bu xil körgezme pa'aliyetliri teywenliklerge "Uyghurlar weziyiti we xitayning aptonomiye siyasiti" ning mahiyitini tonushturushta, bolupmu xitayning Uyghurlargha berduq dégen aptonomiye siyasitining aldamchiliq ikenlikini ispatliq otturigha qoyushta, shuningdek xitay hökümitining teywenliklerge teshebbus qiliwatqan "Bir dölette ikki xil tüzüm" siyasitining heqiqiy mahiyitini tonutushta aktip rol oynidi déyishke bolidiken.

U mundaq dédi:" körgezmini körgen teywenlik yashlar, xitay hökümitining Uyghurlarni basturushigha Uyghurlarning islam dinigha étiqad qilghanliqila emes belki Uyghurlarning xitaylargha oxshimighanliqi, ularning Uyghur bolghanliqi seweb bolghanliqi, Uyghurlargha wede qilin'ghan atalmish aptonomiye siyasitining aldamchiliq ikenliki we Uyghurlarning qirghinchiliqqa uchrawatqan bügünki weziyiti heqqide téximu köp melumatlargha érishti. Méningche hazir köpligen teywenliklerde xitay kompartiyesining atalmish 'bir dölet ikki xil tüzüm' namliq aldamchiliq siyasitige ishenmeydighan weziyet barliqqa keldi. Biz buning netijisini bu yil 1-ayda ötküzülgen teywen prézidént saylimining netijisidin körduq dések bolidu. Méningche manga oxshash nurghunlighan teywenlikler atalmish 'bir dölet ikki xil tüzüm', ni qobul qilmidi, hem bundin kéyinmu qobul qilmaydu."

Toluq bet