Тәйвәндә уйғурлар вә хитайниң уйғур сиясити аңлитилди

Мухбиримиз меһрибан
2019-10-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң орунлаштурушидики «сепилсиз түрмә: уйғурларниң бүгүни» намлиқ көргәзмидин көрүнүш.
«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң орунлаштурушидики «сепилсиз түрмә: уйғурларниң бүгүни» намлиқ көргәзмидин көрүнүш.
Social Media

Өткән һәптә «тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң 18-өктәбирдин 18-ноябирғичә тәйбей шәһиридә бир айлиқ «сепилсиз түрмә: уйғурларниң бүгүни» намлиқ бир айлиқ көргәзмә орунлаштурулғанлиқи һәққидә радийомизда хәвәр берилгән иди. Мәлум болушичә 20-өктәбирдин башлап мәзкур тәшкилат вә «тибәт достлар тәшкилати», «тибәт параванлиқ тәшкилати» қатарлиқларниң һәмкарлиқида йәнә уйғурлар вә хитайниң уйғур сиясити һәққидә бирқанчә басқучлуқ доклат бериш паалийәтлириму орунлаштурулған.

«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң иҗраийә һәйити болған җу мейли ханим өз нөвитидә йәнә тәйвәндики «тибәт достлар тәшкилати» ниңму рәһбәрлиридин бири.

У радийомиз зияритини қобул қилип, «сепилсиз түрмә: уйғурларниң бүгүни» намлиқ бир айлиқ көргәзмә паалийити җәрянида йәнә уйғур паалийәтчилири вә вәзийәт анализчилири тәклип қилинип, мәхсус уйғурлар вәзийити вә хитайниң аптономийә сиясити вә бир дөләт икки хил түзүм сиясити тема қилинған бирқанчә қетимлиқ доклат бериш паалийити орунлаштурулғанлиқини билдүрди.

«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң рәиси адвокат хе чавдоң әпәндиниң билдүрүшичә, 20-өктәбир башланған бир һәптилик доклат бериш паалийитидә «америка уйғур бирләшмиси» ниң рәиси илшат һәсән әпәнди, японийә уйғур җәмийитиниң рәиси, илһам мәхмут әпәнди қатарлиқ уйғур паалийәтчилири тәклип қилинған болуп, улар 20-өктәбир, 22-өктәбир, 23-өктәбир вә 26-өктәбир күнлири мәхсус уйғурлар һәққидә доклат беришкә орунлаштурулған.

Америка уйғур бирләшмисиниң рәиси илшат һәсән әпәндиму радийомиз зияритини қобул қилип, бу бир һәптилик доклат бериш паалийитидики өзиниң доклат темилири һәққидә тохталди.

Униң билдүрүшичә 20-өктәбирдики «хитайда бир дөләт икки хил түзүм вә аптономийәдин үмид барму?» темисидики муһакимә йиғинида, уйғур вәзийити хоңкоңдики намайиш вә тәйвәнниң тәқдири қатарлиқлар муназирә темиси болған. Илшат әпәнди 20-өктәбир «уйғурларниң һазирқи әһвали вә уйғур хитай мунасивитиниң бүгүнгә келиши» темисида, 22-өктәбир күни «уйғурлардики ислам етиқади вә хитайниң терроризимни баһанә қилип уйғурларни йоқитиватқанлиқи» темисида, 23-өктәбир «уйғурниң бүгүнки вәзийити вә қандақ болуп бу әһвалда қалди?» қатарлиқ темиларда доклат беришкә орунлаштурулған.

Илшат һәсән әпәнди өзиниң 20-өктәбир вә 22-өктәбир күнлири берилгән доклати һәққидә тохтилип, бу күнләрдики доклатиниң йиғин мәйданидики асасий муназирә темисиға айланғанлиқи вә йиғинға қатнашқан тәйвәнлик яшларниң уйғурлар вәзийити, хитайниң уйғур районидики аталмиш аптономийә түзүми вә бир дөләт икки хил түзүм вәдә қилинған хоңкоңниң наразилиқ намайиши давамлишиватқан бүгүнки вәзийитиниң асасий муназирә темиси қилинип, бу мәсилиләр һәққидә өзидин көплигән соаллар соралғанлиқини билдүрди.

«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң рәиси адвокат хе чавдоң әпәнди 22-өктәбир күнидики доклат бериш паалийити һәққидә тохтилип, илшат һәсән әпәндиниң «уйғурлардики ислам етиқади вә хитайниң терроризмни баһанә қилип уйғурларни йоқитиватқанлиқи» темисида берилгән доклатиниң йиғинға қатнашқан тәйвәнлик яшларниң қизиқишини қозғиғанлиқини билдүрди

У мундақ деди: «бүгүнки доклатқа қатнашқанлар хели көп болди дәп қараймән, йиғин залимизда асасән орун қалмиди. Нурғунлиған яшлар келип йиғинға қатнашти. Улар өз тәсиратини баян қилип, көп һасилатқа еришкәнликини билдүрүшти. Улар баянида тәйвәндә уйғурлар һәққидә хәвәрләр бериливатқан болсиму, әмма тәйвәндә уйғурларни билидиған вә уйғур вәзийитигә көңүл бөлидиғанларниң көп әмәсликини билдүрди. Улар, илшат әпәндиниң доклатидин улар уйғурларниң һазирқи әһвали һәққидә йеңи тонушқа игә болғанлиқини билдүрүшти. Илшат әпәндиму өз баянида хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруши вә қирғин қилишиниң уйғурларниң ислам етиқади сәвәбидин әмәс бәлки уйғур болғанлиқидин икәнликини билдүрди. Мана бу хитай һөкүмитиниң уйғурларға елип бериватқанларни мәдәнийәт йоқ утуш һәрикити дейишкә болиду. Соалларму мушу нуқтида көп соралди.»

«Тәйвән шәрқий түркистан җәмийити» ниң иҗраийә һәйити болған җу мейли ханимму икки қетимлиқ доклатта «уйғурлар вәзийити вә хитайниң аптономийә сиясити» ниң алдамчилиқ икәнлики испатлиқ оттуриға қоюлғанлиқини билдүрди. )Аваз(

У мундақ деди: «мән бүгүн наһайити әһмийәтлик бир паалийәт болди дәп қараймән. Чүнки тәйвәнликләр уйғурлар вәзийитигә наһайити көңүл бөлиду. Чүнки биз ‹сепилсиз түрмә: бүгүнки уйғур вәзийити' намлиқ көргәзмә паалийитини башлиғандин буян нурғун кишиләр келип көргәзмини көрди, қисқиғинә нәччә күн ичидила паалийәтни қоллап ианә қилғанларму интайин көп болди. Йиғинға қатнашқан тәйвәнлик яшларму интайин көп болди. Йиғинға қатнашқан тәйвәнлик яшлар бүгүн илшат әпәндиниң доклатидин хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастурушиға уйғурларниң ислам диниға етиқад қилғанлиқила әмәс бәлки уйғурларниң хитайларға охшимиғанлиқи, уларниң уйғур болғанлиқи сәвәб болғанлиқи, уйғурларға вәдә қилинған аталмиш аптономийә сияситиниң алдамчилиқ икәнлики вә уйғурларниң қирғинчилиққа учраватқан бүгүнки вәзийити һәққидә техиму көп мәлуматларға еришти. Чүнки хитай һөкүмити өз хәлқигә әркинлик бәрмигән әһвалда қандақму башқа милләтләргә баравәрлик бәрсун?уйғурларниң бүгүнки вәзийити шуни испатлап бәрди десәк болиду.»

Җу мейли ханим йәнә өзигә охшаш көплигән тәйвәнликләрниң хитай компартийәсиниң аталмиш «бир дөләт икки хил түзүм» намлиқ алдамчилиқ сияситигә ишәнмәйдиғанлиқини тәкитлиди.

У мундақ деди: «мениң қаришимчә әмәлийәттә хоңкоңда давамлишиватқан наразилиқ намайиши хәлқараға хитай һөкүмитиниң ‹бир дөләт икки хил түзүм' сияситиниң алдамчилиқ икәнликини тонутти дейишкә болмайду. Мениңчә маңа охшаш нурғунлиған тәйвәнликләр аталмиш ‹бир дөләт икки хил түзүм', ни қобул қилмиди, һәм бундин кейинму қобул қилмайду. Чүнки тәйвәндә гоминдаң һөкүмранлиқи дәвридила гоминдаң һөкүмити хитай компартийәсини чоң қуруқлуқтин қоғлап чиқиришни нишан қилған, җияң җинго дәвридила тәйвәндә хитай компартийәсиниң маһийити һәққидики тонуш ениқ иди. Компартийәниң бу хил алдамчилиқ сиясити тәйвәнликләр үчүн асасий муназирә темиси әмәс.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт