Uyghurlar toghrisida maqale yéziwatqan zhurnalist yüjel tanay türkiyede sotlandi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-11-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghurlar toghrisida maqale yéziwatqan zhurnalist yüjel tanay, adwokat ilyas doghan we sotqa qatnashquchi abdullah abduraxman ependiler istanbuldiki baqirköy teptish mehkimisi aldida. 2020-Yili noyabir, türkiye.
Uyghurlar toghrisida maqale yéziwatqan zhurnalist yüjel tanay, adwokat ilyas doghan we sotqa qatnashquchi abdullah abduraxman ependiler istanbuldiki baqirköy teptish mehkimisi aldida. 2020-Yili noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Istanbuldiki jumhuriyet teptish mehkimisi zhurnalist yüjel tanay üstidin sunulghan bir parche erz-shikayetni tapshuruwalghan.

Mezkur erznamide yüjel tanay ependi, türkiyediki "Uyghur sana'etchiler we tijaretchiler jem'iyiti" namliq teshkilatning bashliqi sabir boghdagha "Xitay bilen til biriktürgüchi we dinsiz" dep "Haqaret qilish" bilen eyiblen'gen.

Yüjel tanay ependi uzun yillardin buyan bezi tor gézitliride we ijtima'iy taratqularda Uyghurlar toghrisida obzor we xewer yézip kéliwatqan bir kishi bolup, uning 2019-yili élan qilghan "Xitay istixbarat idarisi bilen til biriktürgüchi teshkilat-Uyghur sana'etchiler we tijaretchiler jem'iyiti we sabir boghda" mawzuluq maqaliside sabir boghdani "Xitay bilen til biriktürgen, dinsiz" dep atighan. Sabir boghda uning bu sözini "Haqaret qildi" dep erzname yézip sotqa bergen.

Igilinishiche, istanbuldiki baqirköy teptish mehkimisi bu erzni qobul qilghan we sabir boghdaning erz-shikayitige asasen yüjel tanay üstidin délo turghuzghan. Yüjel tanay ependi bügün, yeni 10-noyabir küni etigen sa'et onda baqirköy sot mehkimiside sotqa chiqqan.

Türkiyening rize wilayitidin aptobus bilen 17 sa'et yol yürüp istanbulgha kélip sotqa chiqqan yüjel tanay ependi sot axirlashqandin kéyin ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: "Men bügünki sotta sotchigha, men uzun yildin buyan sherqiy türkistan toghrisida maqale yéziwatimen, yüksiliwatqan xitayning sherqiy türkistandiki zulum siyasitini kücheytkenlikini, irqiy qirghinchiliq élip bériwatqanliqini yéziwatimen, dédim. Men bu jeryanda Uyghur sana'etchiler we tijaretchiler teshkilati bashliqi

Sabir boghda toghrisida izdinish netijiside uning heqqidiki bu maqalemni yazghanliqimni éyttim".

U yene, sabir boghda heqqide yazghanlirini bayan qilip mundaq dédi: "Sabir boghdaning munasiwetlirini yaxshi bilimen. U, xitay siyasiy kéngishining ezasi, xitay konsulxanisi bilen munasiwiti bek yaxshi. Bu heqte xitay konsulxanisining tor bétidimu melumat bar. Bulargha tayinip turup 'xitay bilen til biriktürgüchi' dep yazdim".

Bügünki sotqa yüjel tanayning adwokati, enqerediki haji bayram uniwérsitéti qanun fakultétining proféssori ilyas doghan ependimu qatnashqan. U, ziyaritimizni qobul qilip, so'alimizgha téléfon uchuri arqiliq jawab berdi. U, uchurda mundaq dep yazghan: "Men sotchigha, sabir boghda we xitay üchün ammiwi diplomatiye xizmiti qiliwatqan kishiler hazir Uyghurlar duchar boluwatqan irqiy qirghinchiliq heqqide maqale yéziwatqanlarni dawamliq sotqa bérip bésim peyda qiliwatidu. Bu kishiler xitayni tenqid qilghanlardin bi'aram boluwatidu. Türkiye erkin, démokratiye bilen bashquruluwatqan bir dölet, bu xil tenqidlerge xitay dölitidek mu'amile qilmasliqimiz kérek. Sherqiy türkistanda xitay insaniyetke qarshi jinayet sadir qiliwatidu. Obzorchi yüjel tanayni sotlash nomus bir ish. Zhurnalist we yazghuchi yüjel tanay ependi ochuq-ashkara élan qilin'ghan menbelerge tayinip turup sabir boghda we u qurghan teshkilat heqqide bu maqalini yazghan, u, dégen sözler jinayet hésablanmaydu, dédim".

Yüjel tanay ependi "Bügün xitay Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq élip bériwatqan bundaq bir peytte xitay konsulxanisigha bérip, xitaylar bilen resimge chüshüp yürgen kishining Uyghurchida 'satqun' dep atilidighanliqi" ni bayan qilip mundaq dédi: "Men bir türk milletchisi bolush süpitim bilen buni xa'inliq deymen. Uyghur tilida buni 'satqun' deydu. Xitayning puli üchün öz millitini sétishtin bashqa nerse emes. Bügünki künde Uyghurlar bunchiwala irqiy qirghinchiliqqa uchrawatsa buni yoshurush üchün héchnéme bolmighandek xitay konsulxanisining xadimliri bilen süretke chüshüsh menche nomus bir ish, Uyghur xelqi sabir boghdadek kishilerni hergiz untumaydu".

Sherqiy türkistan wexpining sabiq re'isi hamutxan göktürk ependi yüjel tanay ependini uzun yillardin buyan tonuydighanliqini, uning xitaygha qarshi maqale yézip sotqa bérilgen tunji kishi ikenlikini, bu, türkiyede xitayning tesirining küchiyiwatqanliqining béshariti ikenlikini bildürdi.

Sotchi sabir boghdaning adwokatining sözlirinimu anglighandin kéyin mezkur déloning kem matériyallirini toluqlap, 4-ayning 7-küni qayta sot achidighanliqini jakarlighan.

Toluq bet