Zhurnalist yüjel tanay Uyghurlar toghrisida maqale yazghanliqi üchün 2-qétim sotqa chiqti

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-11-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Yüjel tanay ependi(otturida galstuk taqighan kishi) bilen uni qollighuchi Uyghurlar baqirköy sot mehkimisining aldida. 2020-Yili 26-noyabir, türkiye.
Yüjel tanay ependi(otturida galstuk taqighan kishi) bilen uni qollighuchi Uyghurlar baqirköy sot mehkimisining aldida. 2020-Yili 26-noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Istanbuldiki jumhuriyet teptish mehkimisi zhurnalist yüjel tanay üstidin sunulghan bir parche erz-shikayetni tapshuruwalghan.

Mezkur erznamide yüjel tanay ependi türkiyediki "Xitay ayallar jem'iyiti" namliq teshkilatning bashliqi mewlüde ezizni "Xitay bilen til biriktürgüchi, xa'in, xitay jasusi" dep "Haqaret qilish" bilen eyiblen'gen.

Yüjel tanay ependi uzun yillardin buyan tor gézitliride we ijtima'iy taratqularda Uyghurlar toghrisida obzor, xewer we maqale yézip kéliwatqan bir zhurnalist bolup, uning 2020-yilining bashlirida www.uyghurnet.org Tor gézitide élan qilghan "Xitay konsulxanisi bilen til biriktürgüchi 'xitay ayallar jem'iyiti' ning re'isi mewlüde eziz" mawzuluq maqaliside mewlüde ezizni "Xitay bilen til biriktürgen, xitay jasusi, xa'in" dep atighan. Mewlüde eziz uning bu sözlirini "Manga haqaret qildi" dep erzname yézip sotqa sun'ghan.

Yüjel tanay ependining éytishiche, istanbuldiki baqirköy teptish mehkimisi bu erzni qobul qilghan we mewlüdening erz-shikayitige asasen yüjel tanay üstidin délo turghuzghan. Yüjel tanay ependi bügün, yeni 26-noyabir küni etigen sa'et onda baqirköy sot mehkimiside sotqa chiqqan.

Sot axirlashqandin kéyin ziyaritimizni qobul qilghan yüjel tanay ependi bügünki sot toghrisida melumat bérip, mundaq dédi: "Men bügünki sotta sotchigha men türkiyede pa'aliyet élip bériwatqan xitaylar teripidin qurulghan jem'iyetler toghrisida izdinip, bir parcha maqale yazdim we türk xelqining paydilinishigha sundum. Men maqlemde ishletken 'xitay bilen til biriktürgüchi, xa'in, xitay jasusi' dégen sözlerni sot haqaret dep hésablaptu. Bügün sherqiy türkistanda xitay milyonlighan kishini lagérlargha we turmilerge qamidi, bundaq bir peytte mewlüde xitay üchün pa'aliyetler uyushturdi. Mewlüde eziz istanbulda qurulghan 'xitay ayallar jem'iyiti' ning re'isi we bezi xitay jem'iyetlirining ezasidur. Bu ayal istanbuldiki teptish mehkimilirini aylinip yürüp, yalghan gepler bilen méni sotqa bériwatidu. Bulardin bashqa 'manga tehdit qildi' dep eyibleptu, men uninggha tehdit salmidim. U xitayning hile-mikir, yalghan gepliri bilen türk sotini ishendürüshke tirishiwatidu."

Zhurnalist taner yüjel ependining éytishiche, mewlüde istanbulda qurulghan "Xitay ayallar jem'iyiti" ning re'islik wezipisini ötesh bilen birlikte, bezi xitay jem'iyetlirige eza iken. Uning jem'iyet namidin xitayning istanbuldiki konsulxanisi uyushturghan pa'aliyetlerge qatnashqan süretleri ijtima'iy taratqularda tarqitilghan idi. Zhurnalist taner yüjel ependi mewlüdening özini sotqa bérishining arqisida xitayning barliqini ilgiri sürüp mundaq dédi: "Bu ayalning arqisida xitay döliti bar. Xitay döliti bolmisa, buni qilishqa jür'et qilalmaydu. Sherqiy türkistan weqpi oqutqan birining türkiyede qorqmay xitay jem'iyetliri qurup, méni sotlargha bérishke jür'et qilishining arqisida xitayning qoli barliqini körsitip béridu, dep oylaymen."

Bügünki sotqa yüjel tanayning adwokati, enqerediki haji bayram uniwérsitéti qanun fakultétining proféssori ilyas doghan ependi we mewlüdege oqush mukapat puli bérip oqutqan sherqiy türkistan weqpining sabiq re'isi hamutxan göktürk ependimu qatnashqan. Melum bolghinidek istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan weqpi 1987-yilidin bashlap Uyghur oqughuchilarni terbiyelesh xizmet pilanini yolgha qoyghan idi. 2011-Yilighiche bolghan ariliqta 1000 etrapida Uyghur oqughuchini türkiyediki herqaysi uniwérsitétlarda oqutqan. Mewlüde ezizmu 2006-2007-yillarda mezkur weqiptin oqush puli élip oqughan. Hamutxan göktürk ependi bu heqte toxtaldi.

Yüjel tanay ependi 26-noyabir küni etigen sa'et onda istanbuldiki baqirköy sot mehkimiside sotqa chiqqanda, 10 etrapida Uyghur yash qolida "Yüjel tanay ependi: 'adem wijdanining, insaniyetning, heqqaniyetning, ézilgen sherqiy türkistan xelqining yénida turghan kishidur'" dégen shu'ar yézilghan luzunkilarni kötürgen halda sot idarisining aldida turup yüjel tanay ependini qollaydighanliqini ipadileshken. Bu ehwal sottiki kishilerningmu diqqitini tartqan. Uyghur pa'aliyetchi jewlan bu heqte melumat berdi.

Uyghurlar toghrisida köp maqale yazghan yüjel tanay ependi, türkiyediki "Uyghur sana'etchiler we tijaretchiler jem'iyiti" namliq teshkilatning bashliqi sabir boghdagha "Xitay bilen til biriktürgüchi we dinsiz" dep "Haqaret qilish" bilenmu eyiblinip, 11-ayning 10-küni sotlan'ghan idi. Ularning Uyghurlar toghrisida izchil halda maqale yézip kéliwatqan kishilerni sotqa bérishidiki sewep zadi néme? enqerediki adwokat tanes uslu ependi ziyaritimizni qobul qilip, so'alimizgha téléfon uchuri arqiliq jawab berdi. U uchurda mundaq dep yazghan: "Türkiyede xitayning tesiri künsayin kücheymekte. Xitay üchün ammiwi diplomatiye xizmiti qiliwatqan kishiler hazir Uyghurlar duchar boluwatqan irqiy qirghinchiliq heqqide maqale yéziwatqanlarni dawamliq sotqa bérip, bésim peyda qiliwatidu. Türkiyede xitayning abroyi barghanséri töwenlewatidu. Bu kishiler xitayni tenqid qilghanlardin bi'aram boluwatidu. Türkiye démokratiye bilen bashquruluwatqan bir dölet bolghachqa, ular yazghan maqaliler jinayet hésablanmaydu. Shunga bu kishiler maqalidiki bezi atalghularni tépip chiqip, 'haqaret qildi' dep sotqa erz-shikayet qiliwatidu."

Sotchi sot jeryanida erzdar mewlüdening adwokatining sözlirinimu anglighandin kéyin, mezkur déloning kem matériyallirini toluqlishi kéreklikini, 1-ayning 21-küni qayta sot achidighanliqini jakarlighan.

Toluq bet