Uyghur diyaridiki mekteplerde ders bashlan'ghanliqi heqqidiki xewerler endishe qozghimaqta

Muxbirimiz méhriban
2020-03-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay doxtur we saqchilarning a'ililerge bérip wirus yuqumini tekshürüwatqan körünüsh. 2020-19-Féwral, altay.
Xitay doxtur we saqchilarning a'ililerge bérip wirus yuqumini tekshürüwatqan körünüsh. 2020-19-Féwral, altay.
AFP

23-Mart küni xitayning shinxu'a agéntliqi, "Shinjang géziti" qatarliq hökümet taratqulirida 23-marttin bashlap Uyghur aptonom rayonidiki ottura-bashlan'ghuch mekteplerde normal oqush bashlan'ghanliqi xewer qilindi.

"Shinjang géziti" ning xewer qilishiche, 23-mart küni rayondiki 5004 bashlan'ghuch, toluqsiz, toluq ottura we kespiy téxnika mektipining 4 milyon 360 ming 790 neper oqughuchisi mekteplirige qaytip ders bashlighan. Xitayning shinxu'a agéntliqining xewiride yene mekteplerde yuqumlinishtin saqlinish tedbirliri élin'ghanliqi tekitlen'gen.

Radiyomiz ürümchi, atush, ghulja qatarliq jaylardiki mektepler we ata-anilargha téléfon qilip bu heqte éniqlash élip bardi. Gerche Uyghur diyaridiki mekteplerde wirustin yuqumlinishning bezi tedbirliri élin'ghan bolsimu, emma mekteptiki oqutquchilar we ata-anilarda korona wirusidin yuqumlinish endishisining yenila mewjutluqi melum boldi.

Ürümchi "Shinjang toluq ottura mektipi", yeni ilgiriki 14-ottura mekteptin téléfonni alghan bir xitay xadim 23-mart düshenbe küni mezkur mektepte we ürümchidiki barliq ottura-bashlan'ghuch mekteplerde normal oqush bashlan'ghanliqini bildürdi.

Mezkur mekteptin ziyaritimizni qobul qilghan yene bir Uyghur oqutquchining bildürüshiche, düshenbe küni mektepte normal ders bashlan'ghan. Ilgiriki korona wirusidin karantin qilin'ghan mezgilde yolgha qoyulghan oqutquchilar tor arqiliq ders ötüsh we oqughuchilar öyliride tor arqiliq ders anglash tedbirliri pütünley emeldin qaldurulghan. Shunga mektepte yenila karantin astida turuwatqan ayrim oqughuchilargha tor arqiliq ders ötüp bérish mumkinchiliki yoq iken.

Biz bu oqutquchidin mektepning korona wirusidin yuqumlinishtin saqlinish tedbirlirini qandaq yolgha qoyghanliqini sorighinimizda u bu mesilige éhtiyat bilen jawab berdi.

U mektep ichide oqutquchi-oqughuchilar birdek maska taqaydighanliqini, chüshte oqughuchilar öyge qayturulmay mektep ashxanisida opche tamaq yéyishke orunlashturulghanliqini bildürdi. Emma u yene mektep aptobusi bolmighachqa kechte oqughuchilarning ammiwi qatnash wasitiliri arqiliq öylirige qaytidighanliqini bayan qildi.

Biz uningdin wirustin yuqumlinish yenila bir tehdit hésabliniwatqan hazirqidek mezgilde mektepte yolgha qoyulghan bixeterlik tedbirlirining ünümining zadi qandaq boluwatqanliqini soriduq. U ata-anilarning xatirjem bolushini tekitlep, mektepte Uyghur diyarining jenubidin we bingtu'endin kélip yataqta yétip oquydighan oqughuchilarningmu barliqini bildürdi. U yene ata-anilarning hazir yolgha qoyulghan bixeterlik tedbirliridin xatirjem bolush kéreklikini tekitlep, ürümchide 20 kündin buyan normal xizmetning dawamlishiwatqanliqi, hetta toy murasimlirini öz ichige alghan ammiwi pa'aliyetlerningmu ötküzülüwatqanliqini bildürdi.

Uyghur diyaridiki ata-anilar mekteplerning oqush bashlinishigha qarita qandaq inkasta boluwatidu? biz bu heqtiki inkaslarni bilip béqish üchün Uyghur diyarigha téléfon qilduq. Ghuljadin téléfonimizni alghan bir Uyghur "Xata urulghan téléfon" depla téléfonni qoyuwetti.

Emma atushtin radiyomiz ziyaritini qobul qilghan bir Uyghur so'alimizgha éhtiyat bilen jawab berdi.

U balisi oquydighan mektepte siniplarni dézinféksiye qilish, oqughuchilar sinipta ariliq saqlap olturush qatarliq tedbirlerning yolgha qoyulghanliqini bildürdi. U yene balisigha maska taqitip mektepke ewetkenlikini bildürdi. Emma biz uningdin balisining wirus yuqumini yuqturush xewpige qarita inkasini sorighinimizda, u so'alimizgha jawab bermeyla téléfonni qoyuwetti.

Biz bu heqte yene nyu-yorktiki kolombiye uniwérsitétining méditsina ilmi tetqiqatchisi doktor memet imin ependi bilen dunya Uyghur qurultiyining xitay ishliri mudiri ilshat hesen ependini ziyaret qilduq.

Doktor memet imin ependi nöwette amérika qatarliq gherb elliride wirustin saqlinish üchün mekteplerning oqughuchilarni tordin ders anglashqa orunlashturghanliqini bildürdi. U Uyghur diyarida wirustin yuqumlinish wehimisi téxi tügimigen mezgilde mekteplerde normal oqushni yolgha qoyushining yene bir qétimliq yuqumlinish xetiri élip kélidighanliqini ilgiri sürdi.

Ilshat hesen ependi mushundaq jiddiy bir mezgilde Uyghur aptonom rayonluq da'irilerning rayonda normal oqush we xizmetni eslige keltürüsh qararini élishining xitay hökümitining mes'uliyettin qéchip, öz inawitini qayta we xitay xelqining ishenchini qolgha keltürüshtek siyasiy éhtiyaj üchün élin'ghan tedbir ikenlikini eskertip ötti.

Élshat hesen ependi yene Uyghur diyaridiki oqutquchilar we ata-anilarning bu heqtiki inkasliri heqqidimu toxtilip ötti. U xitay hökümitining mustebit siyasiti sewebidin nöwette Uyghurlarla emes, hetta pütkül xitay puqraliridimu hökümetning teshwiqatigha qarshi gep qilishtin qorqush wehimisining omumlashqanliqini tekitlep ötti.

Uning qarishiche, oqutquchilar we ata-anilarning xitay hökümitining zorawan siyasitidin qorqqanliqi üchün öz endishisini ashkara ipadileshke jür'et qilalmaydighanliqini körsitip ötti.

Ilshat hesen ependi ziyaritimiz axirida yene xitay hökümitining yuqiriqi tedbirining emeliyette rayonda wirus yuqumning téximu keng tarqilishigha yol achidighanliqi, hetta téximu yaman aqiwetlerni élip kélishi mumkinlikini tekitlidi. Shundaqla özining Uyghurlarning nöwettiki ehwali heqqidiki endishisinimu bayan qilip ötti.

Toluq bet