Анализчилар: «хитай һөкүмитиниң уйғур районидики саяһәт тәшвиқати сиясий мәқсәтни нишан қилған»

Мухбиримиз меһрибан
2020-10-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Тйәнәнмен мәйданида хитай саяһәтчиләрни қизиқтуруш үчүн уйғур районидики аз санлиқ милләтләрниң байрими көрситиливатқан телевизийә екрани әтрапиға йиғилған хитай саяһәтчиләр. 2014-Йили 1-май, бейҗиң.
Тйәнәнмен мәйданида хитай саяһәтчиләрни қизиқтуруш үчүн уйғур районидики аз санлиқ милләтләрниң байрими көрситиливатқан телевизийә екрани әтрапиға йиғилған хитай саяһәтчиләр. 2014-Йили 1-май, бейҗиң.
AP

Хитай таратқулиридин «шинҗаң гезити», «тәңритағ» тори қатарлиқлар 9-өктәбир хәвәр берип, өктәбирдики хитайниң 8 күнлүк дөләт байрими мәзгилидә уйғур аптоном районида хитай ичидин 15 милйон 354 миң 300 адәм қетим саяһәтчи күтүвелинғанлиқини хәвәр қилди. «Тәңритағ» ториниң хәвиридә зор иқтисадий қиммәт яритилғанлиқи тилға елинип: «селиштурма өлчәм бойичә бултурқи, йәни 2019-йилидики дөләт байрими мәзгилидики охшаш вақиттин10. 78 Пирсәнт ешип, 8 күнлүк саяһәт кирими 8 милярд 413 милйон йүәнгә йәтти,» дейилгән.

Һалбуки, чәтәлләрдики хитай вәзийитини йеқиндин көзитип келиватқан анализчиларниң қаришичә, даириләрниң бу хил саяһәт тәшвиқати пүтүнләй сиясий мәқсәтни нишан қилған дейишкә болидикән.

Дуня уйғур қурулитийиниң баянатчиси дилшат ришит әпәндиниң қаришичә, бу алди билән хитай һөкүмитиниң бесивелинған земин шәрқий түркистанда 3 милйондәк уйғур лагерларға қамалған, қатму-қат назарәт системиси орнитилған бүгүнки шараитта «муқим, тинч вәзийәт яритилғанлиқ» тәшвиқати арқилиқ шәрқий түркистандики хитайларда хатирҗәмлик туйғуси бәрпа қилиш, техиму көп хитай көчмәнлирини районға җәлп қилишни мәқсәт қилидикән.

Дилшат ришит әпәндиниң билдүрүшичә, бу хил тәшвиқатлар хәлқараға нисбәтән ейтқанда, нөвәттә ғәрб демократик дөләтлирини асас қилған хәлқара җәмийәтниң хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан бастуруш сияситини «ирқий қирғинчилиқ» дәп әйиблишигә тақабил турушни мәқсәт қилидикән.

У йәнә бүгүнки вәзийәттә хитай һөкүмити бу хил тәшвиқатлар арқилиқ өзиниң шәрқий түркистанда бәрпа қилған омомиййүзлүк назарәт системисида башқуруш механизиминиң тоғрилиқини тәшвиқ қилишни көзләйдикән.

Норвегийә уйғур комитетиниң рәиси, норвегийә «уйғур әдлийиси архип амбири» ниң мәсули бәхтияр өмәр әпәндиму өз қаришини оттуриға қойди.

Бәхтияр өмәр әпәнди алди билән хитай һөкүмәт таратқулирида омумлашқан бу хил хәвәрләрниң сиясий мәқсәттә йезилидиғанлиқини тәкитлиди.

Бәхтияр өмәр әпәндиниң тәкитлишичә, хитайниң сиясий мәқсәттә йезилидиған бу хилдики тәшвиқат хәвәрлири асасән көптүрүлгән яки ялғандин ясап чиқилған санлиқ мәлуматлар асасида йезилидикән. Әмма хитай коммунист һөкүмити йиллардин буян мана мушу бу хил сахта тәшвиқат хәвәрлиридин пайдилинип, хитай хәлқи вә дуняни алдап кәлмәктикән. Сахта тәшвиқат арқилиқ өзини пәрдазлаш, өз һакимийитини мустәһкәмләш хитай компартийә һөкүмитиниң йиллардин буян қоллинип келиватқан сиясий тактикиси икән.

Бәхтияр өмәр әпәндиниң илгири сүрүшичә, 2020-йилдики хитайниң дөләт байрими пүткүл дуня бойичә хитайдин тарқалған корана вируси юқуми сәвәблик қаттиқ карантин тәдбирлири елинған мәзгилигә тоғра кәлгән. Мушундақ болушиға қаримай хитай даирилириниң дөләт байрими мәзгилидики 8 күнлүк саяһәт тоғрисида бу хилдики тәшвиқат хәвәрлирини көпәйтиши алди билән хитай пуқралири вә хәлқараға хитайдики юқум әһвалиниң контрол қилинғанлиқини билдүрүшни мәқсәт қилидикән.

Йәнә бир җәһәттин хитай һөкүмити уйғурларға қарита бастуруш сиясити йүргүзүватиду дәп хәлқарада әйиблиниватқан шараитта, хитай таратқулири «уйғур районда вәзийәт муқим» дегән тәшвиқатни йүргүзүш арқилиқ хитай һөкүмитиниң хәлқарадики образини яхшилаш мәқсәт қилидикән.

Бәхтияр әпәндиниң қаришичә, хитай компартийә һөкүмити бу арқилиқ дөләт ичидики хитай пуқралирида хитай һөкүмити вә униң сияситигә нисбәтән ишәнч, хатирҗәмлик туйғуси бәрпа қилишни ойлайдикән. Хәлқарада болса хитайға болған қайиллиқни ашуруш, уйғурларға қаратқан бастуруш сияситини пәрдазлап көрситип, хәлқара җәмийәтниң көзини ғәләт қилишни мәқсәт қилидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт