Türkiye parlamént ezasi gürsel tékin: "Uyghurlarni xitaygha pida qiliwétemsiler?"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2016-11-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Önje xelq bétige chiqirilghan türkiye parlamént ezasi gürsel tékin: "Uyghurlarni xitaygha pida qiliwétemsiler?" mawzuluq maqale.
Önje xelq bétige chiqirilghan türkiye parlamént ezasi gürsel tékin: "Uyghurlarni xitaygha pida qiliwétemsiler?" mawzuluq maqale.
RFA/Erkin Tarim

Jumhuriyet xelq partiyisi parlamént ezasi gürsel tékin türkiye hökümitidin abduqadir yapchan toghrisida so'al soridi. Bügün türkiye parlaméntining tor bétide, önje xelq, gerchek gündem qatarliq tor béketlirining 11-ayning 24-künidiki xewiride, j h p parlamént ezasi gürsel tékin hökümettin: "Uyghurlarni xitaygha pida qilamsiler?" dep soridi mawzuluq xewerge orun bérildi.

Gürsel tékin ependi türkiye parlaméntidiki omumiy yighinda söz qilip hökümetke yapchan toghrisida munularni sorighan: "Türkiyede 15 yildin buyan musapir süpitide turuwatqan bolsimu, wetendashliq heqqi bérilmigen abduqadir yapchan 8-ayning 31-küni tutup kétilip 40 kün istanbul maltepe türmiside qamap qoyulghan. Yapchan türkiye sot idarisi teripidin bigunah dep qoyup bérilgen bolsimu, hazir köch idarisining nazaretxanisida tutup turulmaqta. Qérindishimiz yapchan xitaygha qayturulush üchün tutup turulmaqta. Türkiye shangxey hemkarliq teshkilatigha eza bolushni xalaymiz, dewatqan bundaq bir peytte, yapchanning tutup turulushi jama'ette türkiye hökümiti shangxey hemkarliq teshkilatigha yaxshichaq bolush üchün abduqadir yapchanni xitaygha qayturup bérishke teyyarliq qiliwatamdu? dégen so'al peyda boldi. Adalet we tereqqiyat partiyisi hökümiti Uyghurlarning meniwi anisi rabiye qadir xanimghimu oxshash pozitsiyede bolup, uning türkiyege kélishigimu ruxset qilmighan idi."

Jumhuriyet xelq partiyisi millet wekili gürsel tékin ependi parlaméntta qilghan sözide, türkiye hökümitidin töwendikilerni sorighan:

  1. Yapchanni xitaygha qayturup bérishtiki seweb néme? hökümitinglar sherqiy türkistanda xitayning qirghinchiliqigha we zulumigha uchrawatqan qérindashlirimizgha ige chiqishtin waz kéchemdu?
  2. Abduqadir yapchanni qayturup ber dep xitaydin bir telep keldimu ‏- yoq?
  3. Shangxey hemkarliq teshkilatigha kirish ‏- kirmeslik mesilisining türkiyede küntertipke kélishi bilen yapchanni qayturup bérish otturisida bir munasiwet barmu?
  4. Rabiye qadir xanimni türkiyege kirgüzmeslik bilen yapchanni xitaygha qayturup bérish mesilisi dunyaning herqaysi jaylirida yashawatqan Uyghurlar arisida qandaq bir tesir peyda qilidu?
  5. Yapchan xitaygha qayturulsa, uning hayati xewpke uchraydighanliqini hökümet bilemdu?
  6. Dölitimizde öz dölitide térrorchi élan qilin'ghan we da'ésh bilen hemkarlishiwatqanliqi ashkarilan'ghan tariq hashimigha oxshash kishiler bimalal yashawatqan bügünki künde, yapchan néme üchün xitaygha qayturulidu?
  7. Kéyinki 10 yil ichide hökümet yapchan'gha oxshash nechche kishini dölitige qayturup berdi? qaysi döletlerge qayturuldi?

Türkchide "Gensoru" déyilgen bu so'al hökümettin yaki ministirlardin sorilidighan bolup, qanun boyiche hökümetning bu so'allargha jawab bérish mejburiyiti bar.

Biz türkiye hökümitige bérilgen bu so'allar heqqide köz qarishini igilesh üchün abduqadir yapchan mesilisini yéqindin közitiwatqan sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq teshkilati re'isi hidayetullah oghuzxan ependi we türkiye-xitay munasiwetliri mutexessisi doktor erkin ekrem ependiler bilen téléfon söhbiti élip barduq.

Toluq bet