Голландийәдики уйғур әрбаблириниң хитайниң дини сиясити һәққидики инкаслири

Ихтиярий мухбиримиз пидаий
2015-06-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Голландийәдә яшаватқан уйғур зиялийлиридин абдурахман қараҗим
Голландийәдә яшаватқан уйғур зиялийлиридин абдурахман қараҗим
RFA/Pidaiy


Һәммигә мәлум болғинидәк бу йил рамзан ейи кирип келиши билән тәң түркийә вә америка башлиқ ғәрб вә шәрқниң көплигән әлбашлири пүтүн дуня мусулманлириниң рамзан ейини тушмутуштин мубарәкләп сөз қилди. Уларниң сөзлиридә бу мубарәк рамизанниң тинчлиқ вә бәрикәтләр билән толған, дуня әһлигә хатирҗәмлик беғишлайдиған бир ай болушини үмид қилидиғанлиқи әкс әтти.

Әмма уйғур диний затларниң қаришичә, йәр шарида пәқәт хитай һөкүмитила шәрқий түркистандики мусулманларниң роза тутушини йәнә чәклигән. Бу мәсилә дуня мәтбуатлирида әҗәблиниш вә ғәзәплиниш ичидә кәң орун алған.

Твттер вә фейисбок қатарлиқ нопузлуқ мәнбәләрдин мәлум болушичә, һиндонезийә қатарлиқ бир қисим мусулман дөләтләрниң өлималири вә һәтта мисирдики әзһәр университетиниң шәйхлириму хитайни «роза тутушни чәкләш бәлгилимилири» ни әмәлдин қалдурушқа чақирди.

Әмма көзәткүчиләрниң билдүрүшичә, хитай һөкүмитиниң бу һәқтә бирәр иҗабий инкаста болуши һазирчә еһтималдин көп йирақ икән.

Бу һәқтә голландийәдә яшаватқан уйғур зиялийлиридин абдурахман қараҗим пикир баян қилип, хитай даирилириниң уйғурларни һәм етиқад җәһәттә, һәм иқтисадий җәһәттә аҗизлаштурушқа урунуватқанлиқини илгири сүрди.

Униң билдүрүшичә, бир қанчә йилдин бери завут - кархана вә ширкәтләрдә ишләватқан уйғурларни ибадәт қилиштин тосуштәк васитиләр билән иш орунлиридин сиқип чиқириш әһваллири көрүлмәктә.

У хитайниң уйғурларни иқтисадий мәнбәләрдин биваситә йирақлаштуруш пиланини, етиқад йоллирини чәкләш билән ниқаблаватқанлиқини баян қилип келип, өткән айлардин башлап йолға қоюлған уйғур мусулманлириниң ресторан вә ашханилириға мәҗбурий һарақ - тамака селиш алвиңиму, маһийәттә йәнила етиқадни чирикләштүрүш вә иқтисадта пиқирлаштурушни мәқсәт қилидиғанлиқини билдүрди.

Бу мәсилә һәққидә пикир қатқан һүсәййин тәҗәллий әпәндиниң қаришичә, хитайларниң бу хил чәкләш вә йәкләш сиясити он нәччә йилидин бери давам қилип, барғансери көләмлишиш вә чоңқурлишишқа йүзләнгән болуп, бу хитайларниң шәрқий түркистанда йүргүзүп келиватқан ассимилятсийә вә мустәмликә қәдиминиң тезләшкәнликиниң бешаритидур.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт