Японийә сабиқ баш вәзирлириниң хитай зиярити тоғрисида инкаслар

Японийидә чиқидиған «җапан тимәс», «асаһи» вә «маиничи шинбун» қатарлиқ гезит, мәтбуатларда йеқиндин буянқи икки һәптә ичидә японийә баш вәзирлириниң вә һазирқи баш вәзир шинзо абениң вәкили ямагучиниң хитай зиярити һәққидә охшимиған инкаслар болмақта.
Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2013-01-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт
японийә баш вәзирлириниң вә һазирқи баш вәзир шинзо абениң вәкили ямагучиниң хитай зиярити мәтбуатларда. 2013-Йили январ, японийә.
Японийә баш вәзирлириниң вә һазирқи баш вәзир шинзо абениң вәкили ямагучиниң хитай зиярити мәтбуатларда. 2013-Йили январ, японийә.
RFA/Qutluq Haji

«Маиничи шинбун» ниң хәвиридә, японийә баш вәзири шинзо абе тәхткә чиққандин кейин, хитай билән японийә тәрәпниң арал маҗираси күндин-күнгә әвҗ елип, бир-биригә уруш қилиш һалитигә келип қалди. Ақсарай һәр икки тәрәпниң өзини тутувелишини үмид қилидиғанлиқини билдүрди. Әмма, японийә баш вәзири шинзо абе тәхткә чиқишниң алдида япон хәлқигә, хәлқара җәмийәткә «японийә земин мәсилисидә муназиригә йол қоймайду» дегән сөзидин һазирму янғини йоқ дәп көрсәткән.

«Җапан тимәс» гезитиниң хәвиридә ейтилишичә, 1-айниң 16-күнидин башлап хитайда зиярәттә болған японийиниң сабиқ баш вәзири һатояма хитайдики зиярити җәрянида хитайниң юқири дәриҗилик әмәлдаридин җя чиңлин билән көрүшүп, икки тәрәпниң арал мәсилисини тинч йол билән һәл қилишиға өзиниң күч чиқиридиғанлиқини билдүргән. Һатояма, 1-айниң 17-күни нәнҗиңдики япон хитай урушида қаза қилған «нәнҗиң қирғинчилиқи музейи» гә берип урушта япон әскәрлири тәрипидин өлтүрүлгән хитайларға дуа-тилавәт қилған. Сабиқ баш вәзир һатояма бейҗиңға сәпәр қилиштин илгири, японийә һөкүмити билән сөзлишип японийә һөкүмитиниң хитайниң арал мәсилисидики «ғовғаси» ға қулақ селип қоюшни өтүнгән болсиму, токйо һатоямаға «икки дөләт арисидики земин мәсилисидә муназиригә орун йоқ» дәп кәскин җаваб бәргән.

Техи йеқиндила хитайға сәпәр қилиш үчүн тәйярлиниватқан, хитай, япон мунасивәтлиригә көңүл болуп келиватқан, норико ханим мундақ деди:
‏-Хитай тәрәп билән диалог өткүзүш адәттики пуқраларниң ортақ арзуси болсиму, әмма һазирқи һөкүмәт буни қобул қилмайду.

Сабиқ баш вәзир һатояманиң изчил хитайни қоллап кәлгән рәһбәрләрдин бири икәнликини билдүргән кагошима хәлқара университетиниң профессори германийилик балму мундақ деди:
‏-Һатояма хитай мәсилисидә һазирғичә өз қаришида чиң туруп, хитай билән йеқинлишип келиватқан сиясәтчи. У, бу мәйданини өзгәртмәйду.

«Асаһи шинбун» гезитиниң билдүрүшичә, сабиқ баш вәзир һатояманиң зияритидин кейин японийидә нопузлуқ сиясий партийиләрдин бири болған японийә комеито партийисиниң рәиси ямагучи, 1-айниң 25-күни бейҗиңда хитай хәлқ сарийида хитайниң рәһбәрлиридин ши җинпиң билән сөһбәтлишип, икки дөләт арисидики 40 йиллиқ дипломатик достлуқ мунасивити үстидә өз-ара сәмимий сөһбәтлишиш билән биргә, японийә баш вәзири шинзо абениң ши җинпиңға йоллиған мәктупини тапшуруп бәргән. Мәзкур хәттә немиләр дейилгәнлики намәлум болсиму, әмма японийә баш вәзири шинзо абениң дейишичә, икки тәрәп ортақ сәврчанлиқ, мәсулийәтчанлиқ билән асия тинч окян районниң бихәтәрлики үчүн парлақ достлуқ орнитишни илгири сүрүшни өзиниң үмид қилидиғанлиқини билдүргән. ямагучи икки дөләт арисидики парлақ достлуқ үчүн японийә комеито партийисиниң вә өзиниң күч чиқиридиғанлиқини ипадилигән.

Йәнә хәвәрдә көрситилишичә, 1-айниң 28-күни японийиниң сабиқ баш вәзири мураяма бейҗиңға төт күнлүк зиярәткә маңған. Мураяма хитай дөлитиниң йеқин достлиридин бири болуп, 1995-йили өзи вәзипә өтигән вақитларда хитай һөкүмитидин уруш җинайити үчүн әпу сориған. Униң бу қетимқи хитай зиярити әлвәттә ғәлибилик болиду дәп қаралған. Мураяма хитайдики зияритидә тунҗи болуп, хитайниң сабиқ ташқи ишлар министири таң җя шуән билән сөһбәт өткүзгән.

Хитайда чиқидиған «җәнубий җуңго әтигәнлик гезити» ниң 1-айниң 29-күнидики хәвиридә дейилишичә, икки һәптә ичидә хитайниң йеқин достлири дәп қариливатқан үч кишиниң хитайдики зиярити һәққидә, һазирқи хәлқара мунасивәтләр институтиниң профессори лю җүнхуң мундақ дәп қарайдикән, сабиқ баш вәзир мураяма хитайдики зиярити җәрянида қизғин қарши елинип, катта күтүвелиниду. Чүнки у японийә рәһбәрлири ичидә хитайдин уруш җинайити үчүн әпу сориған баш вәзир. ямагучи болса баш вәзир шинзо абениң вәкили. Шуңа униң зияритиниң әһмийити зор. Хитай чәтәл ишлири университетиниң профессори җу юңшең, хитай дөлитиниң кона достлиридин бу үчиниң хитайни достанә зиярәт қилиши, икки дөләтниң ортақ бир нуқтиға чиқиш үчүн шота издәватқанлиқи дәп қарайдикән.

Лекин, хитайдики бәзи сиясий анализчиларниң қариши башқичә болуп, улар японийә комеито партийисиниң рәһбири ямагучиниң хитай сәпирини баш вәзир шинзо абе икки дөләт арисидики арал мәсилисини диалог арқилиқ һәл қилишниң үмиди дәп қариған болсиму, әмма униң һөкүмити ямагучиниң тәклипини рәт қилған шундақла баш вәзир шинзо абе 1-айниң 28-күни японийә парламентида өзиниң тунҗи сиясити һәққидә тохтилип доклат бәргәндә, «японийә өз тупрақлирини қоғдашни қарар қилди» дәп җакарлиған. Буниң билән 1-айниң 29-күни хитай ташқи ишлар баянатчиси хуң лий баянатида, японийиниң тинчлиқ йолиға тайинишини үмид қилидиғанлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт