Yaponiye sabiq bash wezirlirining xitay ziyariti toghrisida inkaslar

Yaponiyide chiqidighan "Japan times", "Asahi" we "Ma'inichi shinbun" qatarliq gézit, metbu'atlarda yéqindin buyanqi ikki hepte ichide yaponiye bash wezirlirining we hazirqi bash wezir shinzo abéning wekili yamaguchining xitay ziyariti heqqide oxshimighan inkaslar bolmaqta.
Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2013-01-30
Élxet
Pikir
Share
Print
Yaponiye bash wezirlirining we hazirqi bash wezir shinzo abéning wekili yamaguchining xitay ziyariti metbu'atlarda. 2013-Yili yanwar, yaponiye.
Yaponiye bash wezirlirining we hazirqi bash wezir shinzo abéning wekili yamaguchining xitay ziyariti metbu'atlarda. 2013-Yili yanwar, yaponiye.
RFA/Qutluq Haji

"Ma'inichi shinbun" ning xewiride, yaponiye bash weziri shinzo abé textke chiqqandin kéyin, xitay bilen yaponiye terepning aral majirasi kündin-kün'ge ewj élip, bir-birige urush qilish halitige kélip qaldi. Aqsaray her ikki terepning özini tutuwélishini ümid qilidighanliqini bildürdi. Emma, yaponiye bash weziri shinzo abé textke chiqishning aldida yapon xelqige, xelq'ara jem'iyetke "Yaponiye zémin mesiliside munazirige yol qoymaydu" dégen sözidin hazirmu yan'ghini yoq dep körsetken.

"Japan times" gézitining xewiride éytilishiche, 1-ayning 16-künidin bashlap xitayda ziyarette bolghan yaponiyining sabiq bash weziri hatoyama xitaydiki ziyariti jeryanida xitayning yuqiri derijilik emeldaridin jya chinglin bilen körüshüp, ikki terepning aral mesilisini tinch yol bilen hel qilishigha özining küch chiqiridighanliqini bildürgen. Hatoyama, 1-ayning 17-küni nenjingdiki yapon xitay urushida qaza qilghan "Nenjing qirghinchiliqi muzéyi" ge bérip urushta yapon eskerliri teripidin öltürülgen xitaylargha du'a-tilawet qilghan. Sabiq bash wezir hatoyama béyjinggha seper qilishtin ilgiri, yaponiye hökümiti bilen sözliship yaponiye hökümitining xitayning aral mesilisidiki "Ghowghasi" gha qulaq sélip qoyushni ötün'gen bolsimu, tokyo hatoyamagha "Ikki dölet arisidiki zémin mesiliside munazirige orun yoq" dep keskin jawab bergen.

Téxi yéqindila xitaygha seper qilish üchün teyyarliniwatqan, xitay, yapon munasiwetlirige köngül bolup kéliwatqan, noriko xanim mundaq dédi:
‏-Xitay terep bilen di'alog ötküzüsh adettiki puqralarning ortaq arzusi bolsimu, emma hazirqi hökümet buni qobul qilmaydu.

Sabiq bash wezir hatoyamaning izchil xitayni qollap kelgen rehberlerdin biri ikenlikini bildürgen kagoshima xelq'ara uniwérsitétining proféssori gérmaniyilik balmu mundaq dédi:
‏-Hatoyama xitay mesiliside hazirghiche öz qarishida ching turup, xitay bilen yéqinliship kéliwatqan siyasetchi. U, bu meydanini özgertmeydu.

"Asahi shinbun" gézitining bildürüshiche, sabiq bash wezir hatoyamaning ziyaritidin kéyin yaponiyide nopuzluq siyasiy partiyilerdin biri bolghan yaponiye komé'ito partiyisining re'isi yamaguchi, 1-ayning 25-küni béyjingda xitay xelq sariyida xitayning rehberliridin shi jinping bilen söhbetliship, ikki dölet arisidiki 40 yilliq diplomatik dostluq munasiwiti üstide öz-ara semimiy söhbetlishish bilen birge, yaponiye bash weziri shinzo abéning shi jinpinggha yollighan mektupini tapshurup bergen. Mezkur xette némiler déyilgenliki namelum bolsimu, emma yaponiye bash weziri shinzo abéning déyishiche, ikki terep ortaq sewrchanliq, mes'uliyetchanliq bilen asiya tinch okyan rayonning bixeterliki üchün parlaq dostluq ornitishni ilgiri sürüshni özining ümid qilidighanliqini bildürgen. Yamaguchi ikki dölet arisidiki parlaq dostluq üchün yaponiye komé'ito partiyisining we özining küch chiqiridighanliqini ipadiligen.

Yene xewerde körsitilishiche, 1-ayning 28-küni yaponiyining sabiq bash weziri murayama béyjinggha töt künlük ziyaretke mangghan. Murayama xitay dölitining yéqin dostliridin biri bolup, 1995-yili özi wezipe ötigen waqitlarda xitay hökümitidin urush jinayiti üchün epu sorighan. Uning bu qétimqi xitay ziyariti elwette ghelibilik bolidu dep qaralghan. Murayama xitaydiki ziyaritide tunji bolup, xitayning sabiq tashqi ishlar ministiri tang jya shu'en bilen söhbet ötküzgen.

Xitayda chiqidighan "Jenubiy junggo etigenlik géziti" ning 1-ayning 29-künidiki xewiride déyilishiche, ikki hepte ichide xitayning yéqin dostliri dep qariliwatqan üch kishining xitaydiki ziyariti heqqide, hazirqi xelq'ara munasiwetler institutining proféssori lyu jünxung mundaq dep qaraydiken, sabiq bash wezir murayama xitaydiki ziyariti jeryanida qizghin qarshi élinip, katta kütüwélinidu. Chünki u yaponiye rehberliri ichide xitaydin urush jinayiti üchün epu sorighan bash wezir. Yamaguchi bolsa bash wezir shinzo abéning wekili. Shunga uning ziyaritining ehmiyiti zor. Xitay chet'el ishliri uniwérsitétining proféssori ju yungshéng, xitay dölitining kona dostliridin bu üchining xitayni dostane ziyaret qilishi, ikki döletning ortaq bir nuqtigha chiqish üchün shota izdewatqanliqi dep qaraydiken.

Lékin, xitaydiki bezi siyasiy analizchilarning qarishi bashqiche bolup, ular yaponiye komé'ito partiyisining rehbiri yamaguchining xitay sepirini bash wezir shinzo abé ikki dölet arisidiki aral mesilisini di'alog arqiliq hel qilishning ümidi dep qarighan bolsimu, emma uning hökümiti yamaguchining teklipini ret qilghan shundaqla bash wezir shinzo abé 1-ayning 28-küni yaponiye parlaméntida özining tunji siyasiti heqqide toxtilip doklat bergende, "Yaponiye öz tupraqlirini qoghdashni qarar qildi" dep jakarlighan. Buning bilen 1-ayning 29-küni xitay tashqi ishlar bayanatchisi xung liy bayanatida, yaponiyining tinchliq yoligha tayinishini ümid qilidighanliqini bildürgen.

Toluq bet