Хитай әмәлдари җаң хоңкоң зияритидә қаршилиққа учриди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2016-05-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай әмәлдари җаң деҗияң
Хитай әмәлдари җаң деҗияң
Public Domain

Хоңкоңда елип барған болған 3 күнлүк зиярити мәзгилидә хитай әмәлдари җаң деҗияң хоңкоң өктичи күчлириниң қаршилиқиға дуч кәлди.

Хәлқара мәтбуатлар хитай хәлқ қурултийи мудири вә мәркизи комитети сиясий бюросиниң даимий һәйәт әзаси, хоңкоң, авмен саһәсиниң мәсули, ши җинпиң вә ли кечияңдин қалса, хитайдики 3 - чоң һоқуқдар һесабланған җаң деҗияңниң 16 - май башлиған 3 күнлүк зияритиниң хоңкоңда түрлүк шәкилләрдики қаршилиқларға дуч кәлгәнликини баян қилди.

Б б с ниң 19 - майдики хәвиригә асасланғанда, җаң деҗияң өзиниң бу қетимқи хоңкоң зияритиниң мәқситини мундақ изаһлап мундақ дәйду: «зияритимниң мәқсити, хоңкоңдики өзгиришни вә кона - йеңи достларни һәмдә хоңкоң хәлқиниң турмушини көрүш, алаһидә район һөкүмитиниң хизмәт әһвалини, хоңкоңлуқларниң ‹бир дөләттә икки хил түзүм' вә асасий қанунниң әмәлийлишишигә болған пикирлирини аңлаш, шундақла хоңкоң һөкүмити тәшкиллигән ‹бир йол бир бәлвағ' мунбиридә нутуқ сөзләш.»

Бирақ, хоңкоң кочилири намайишчилар билән толған болуп, улар шоарлирида җаң деҗияңниң қарши елишқа әрзимәйдиған меһманлиқини, хоңкоң хәлқиниң әркинлик вә демократийигә моһтаҗлиқини, «бир дөләттә икки хил түзүм» сияситиниң әмәлдин қелишиға қарши икәнликини билдүрүшкән.

Б б с хәвиридә баян қилинишичә, җаң деҗияң 18 - май кәчтә хоңкоңдики өктичи күчләрниң 4 нәпәр вәкили билән 30 минут мәхпий сөһбәт елип барған. Бу сөһбәт хоңкоң өктичилириниң хитайниң әң юқири дәриҗилик һоқуқдарлири билән елип барған тунҗи қетимлиқ учришиши болуп санилидикән. Гәрчә бу сөһбәт «мисли көрүлмигән» учришиш дәп тәрипләнгән болсиму, «нәтиҗисигә қараймиз» дегән шүбһә билән хуласиләнгән.

Б б с ниң билдүрүшичә, хитай әмәлдари җаң билән сөһбәттә болған хоңкоңлуқ төт нәпәр өктичи парламент әзаси бүгүн мухбирларниң зияритини қобул қилғанда, бу қетимқи сөһбәттә хоңкоңниң һазирқи алаһидә район әмәлдари ляң җенйиңниң лаяқәтлик һоқуқдар әмәслики, униң хоңкоңни яхши идарә қилалмиғанлиқи, из - дерәксиз ғайиб болған тоңлувән китабханисиниң 5 нәпәр хадими мәсилиси, һимайисиз қалған хоңкоң яшлириниң мустәқиллиқ тәләп қиливатқанлиқи, хоңкоңниң демократийә вә әркинлик мәсилиси қатарлиқлар сөз темиси болғанлиқини билдүргән. Бирақ, улар бу сөһбәт түпәйли хоңкоң вәзийитидә пәвқуладдә бир өзгиришниң йүз беришигә нисбәтән гуман билән қарайдиғанлиқини әскәртишкән.

Уйғур зиялийси үмид агаһи әпәнди хитайниң нөвәттә уйғур или қатарлиқ миллий районларда бастурушни күчәйтипла қалмай, узун бир мәзгил әнглийә ишғалида туруп демократийиниң тәмини тетип яшиған вә әркин һаятқа көнүп қалған хоңкоңлуқлар үстидинму кишилик һоқуқ дәпсәндичилики йүргүзүватқанлиқини тилға алди.

Шиветсарийәдә нәшрдин чиқидиған «ной зүркәр гезити» хитай әмәлдари җаңниң хоңкоң зиярити мунасивити билән 18 - май елан қилған мақалисидә, хоңкоң даирилири гәрчә 6 миң нәпәр сақчи аҗритип җаңниң бихәтәрликигә капаләтлик қилишқа теришқан болсиму, намайишчиларниң қаршилиқини тосуп қалалмиғанлиқини, хәлқниң «бизгә һәқиқий сайлам керәк» дегәндәк лозункиларни көтүрүп наразилиқ намайишлири өткүзгәнликини, хоңкоң вәзийитиниң интайин җиддийлишип кәткәнликини илгири сүргән.

«Бейҗиңлиқ әмәлдар, әтир маркиси билән хоңкоңда» намлиқ мәзкур мақалидә йәнә, җаңниң бу қетимқи хоңкоң зияритиниң назук бир вәзийәткә тоғра кәлгәнлики, тоңлувән китабханисиниң 5 нәпәр из - дерәксиз ғайиб болған хадими мәсилисиниң хоңкоңда вәһимә яратқанлиқи, кишиләрниң хоңкоң демократийәсиниң келәчикидин үмидсизлинишкә башлиғанлиқи, хитай һөкүмитиниң «бир дөләттә икки хил түзүм» сияситигә барғансери һөрмәт қилмайватқанлиқи, йеқин кәлгүсидә бу түзүмниң әмәлдин қелишиға болған әндишиниң күчийип кәткәнлики, хоңкоң яшлириниң өктичиликтин мустәқиллиқ тәрипигә өтүп кетиватқанлиқи қатарлиқ мәсилиләр орун алған.

Үмид агаһи әпәнди болса, хитайниң хоңкоң қатарлиқ районларниму ичкири хитайға охшаш өзиниң сизиқидин чиқмайдиған һалға кәлтүрүш йолидики урунушлириниң ақивәттә әмәлгә ашмайдиғанлиқини тәкитлиди.

Германийәдә нәшрдин чиқидиған «франкфорт мәҗмуә гезити» 18 - май елан қилған «қарши елинмайдиған меһманға қарши намайиш» намлиқ хәвиридә, хитай чоң қуруқлуқиға қариғанда, хоңкоңда нисбәтән кәң сөз әркинлики мәвҗутлуқи, әмма алдинқи қанчә айлардин буян хоңкоңлуқларниң хитай мәркизи һөкүмитигә болған ишәнчидин мәһрум болғанлиқини, кишиләрниң демократийә вә әркинлик шоарлириниң барғансери күчийип, хоңкоңда өз өзини идарә қилидиған бир һакимийәт қуруш садалириниң әвҗ алғанлиқини, һәтта бәзи хәлқ тәшкилатлириниң мустәқиллиқ тәләп қилишқа башлиғанлиқини баян қилған.

Мәзкур хәвәрдә йәнә, хитай әмәлдари җаң деҗияң хоңкоңлуқ 4 нәпәр өктичи билән сөһбәт өткүзидиған орунға келиштин илгири, сақчилар намайишчиларниң хиш - кесәк һуҗумидин сақлиниш үчүн, бир қисим кочиларниң икки қасниқидики йәргә ятқузулған хишларни қомуруп еливәткәнлики әскәртилгән.

http://www.bbc.com/zhongwen/simp/china/2016/05/160519_china_zhangdejiang_hk_politics

http://www.dw.com/zh/%E5%BE%B7%E8%AF%AD%E5%AA%92%E4%BD%93%E5%BC%A0%E5%BE%B7%E6%B1%9F%E9%A6%99%E6%B8%AF%E8%A1%8C-%E8%AE%BF%E9%97%AE%E5%8F%98%E8%A7%86%E5%AF%9F/a-19266054

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт