Hindistan bash minstiri manmohansing xitaygha qaratqan ziyaritini dawamlashturmaqta

2008-01-14
Élxet
Pikir
Share
Print

Düshenbe küni hindistan bilen xitay bash ministirliri birleshme bayanat élan qilip, ikki dölet otturisidiki munasiwetlerni téximu kücheytish üchün tirishchanliq körsitidighanliqini tekitligen. Gerche, yéqinqi yillardin béri, xitay bilen hindistan otturisidiki munasiwetler künsiéri tereqqiy qiliwatqan bolsimu, emma mutexesssiler, ikki dölet otturisida hélimu hel qilishqa tégishlik nurghun mesililer mewjut ikenlikini bayan qilishmaqta.

Xitaygha qaratqan ziyaritini dawamlashturuwatqan, hindistan bash minstiri manmohansing, düshenbe küni béyjingda, xitay bash minstiri wén jyabaw bilen uchriship, xitay- hindistan otturisidiki munasiwetlerning tereqqiyat yönülüshini belgileydighan birleshme bayanatqa qol qoydi.

Birleshme bayanatta, hinidistan we xitay bash minstirliri, 2010‏- yilighiche, ikki dölet otturisidiki tijaret hejmini 60 miliyard dollargha yetküzüsh üchün shuningdek uzun yillardin béri dwamliship kéliwatqan we ikki dölet otturisidiki munasiwetlerning tereqqiyatigha tosqunluq qiliwatqan, chégra ixtilapini bir terep qilish üchün tirishchanliq körsitidighanliqini tekitligen.

Birleshme bayanatta shundaqla, ötken yilning axirida hindistan bilen xitay herbiy qisimliri teripidin birlikte élip bérilghan térrorchiliqqa qarshi herbiy manéwir alahide tilgha élin'ghan bolup, mezkur manéwirning ikkinchisining hindistanda ötküzülidighanliqi bildürülgen. Lékin bayanatta, ikkinchi qétimliq herbiy manéwirning qachan élip bérilidighanliqi heqqide bir néme déyilmigen.

Gerche, hindistan we xitay bash mnistirliri, ikki dölet otturisidiki munasiwiletlerni her tereplime tereqqi qilduridighanliqini tekitligen bolsimu, emma siyasiy analizchilar, hinidistan bilen xitay otturisida hélimu nurghun ixtilaplar mewjut ikenlikini, ikki dölet munasiwetlirining téximu tereqqiy qilishi üchün, bu ixtilaplarning bir terep qilinishi kéreklikini tekitlimekte.

Ularning éytishiche, 1962‏- yilidiki urush sewebidin, xitay bilen hindistan otturisida hélimu bir-birige qarshi jiddiy ishenchsizlik mewjut bolup, gerche, mewjut chégra ixtilapini birterep qilish üchün, ikki dölet xadimliri, 11 qétim söhbet élip barghan bolsimu, emma söhbetlerde hazirghiche héchqandaq ilgirilesh bolmighan.

Gerche, hindistan bash ministiri manmohansing we xitay bash minstiri wyn jyabaw birleshme bayanatta, ikki dölet otturisidiki soda munasiwetliri tereqqi qilduridighanliqini we tijaret hejmini 2010 yilighiche 60 milyard dollargha chiqridighanliqini tekitligen bolsimu, emma nurghunlighan mulahizichiler, dunyada iqtisadiy jehettin eng téz tereqqi qiliwatqan ikki chong dölet hésablan'ghan xitay bilen hinidistanni, kélechekte iqtisadiy we siyasiy jehettin bir-birige reqip bolalayidighan ikki dölet dep qarimaqta.

Hindistanliq siyasiy mulahizichi, udey bashkar, hindistan bilen xitay ottursidiki soda munasiwetlerning tereqqi qilishi üchün, ikki dölet ottursidiki soda munasiwetliride mewjut qizil reqem azaytilishi kérek, deydu. Xewerlerge qarighanda, hindsitan bilen xitay soda munasiwetliridiki qizil reqem künsiéri köpiywatqan bolup , bu hinidistan terepining jiddiy naraziliqigha seweb bolmaqta. Ötken yili hindistan bilen xitay otturisidiki tijaret hejimi 40 milyard dollargha yetken bolup, buning asasliq qismini xitayning hinidistan'gha qilghan iksporti teshkilligen.

Amérika birleshme agéntliqining bildürüshiche, yéngi déhli hökümiti, xitayning bérma we pakistan bilen bolghan munasiwitini, hindistan üchün jiddiy bir endishe menbesi dep qarisa, béyjing hökümiti, hindistanning amérika bilen künsiéri tereqqiy qiliwatqan munasiwetlirini yéqindin közetmekte iken. Buningdin sirt yene, iqtsadi téz tereqqi qiliwatqan we énérgiyige bolghan éhtiyaji künséri köpiyiwatqan xitay bilen hindistan ottura sherq, afriqa we ottura asiyadiki énérgiye menbelirining kontrolluqini qolgha keltürüsh üchün jiddiy bir riqabet ichide iken.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet