Mutexessisler: xitay kompartiyesi "Chet'el térrorluq teshkilati" dep békitilishi kérek

Muxbirimiz irade
2020-11-23
Élxet
Pikir
Share
Print
"Siyasiy xewpler zhurnili" da élan qilin'ghan, amérika kishilik hoquq qanun fondining tetqiqatchisi, doktor térri marsh we chikago uniwérsitétidin doktor téng byaw birliship yazghan "Xitay kompartiyisi 'chet'el térrorluq teshkilati' dek heriket qilidu" mawzuluq keng kölemlik doklat. 2020-Yili noyabir.
"Siyasiy xewpler zhurnili" da élan qilin'ghan, amérika kishilik hoquq qanun fondining tetqiqatchisi, doktor térri marsh we chikago uniwérsitétidin doktor téng byaw birliship yazghan "Xitay kompartiyisi 'chet'el térrorluq teshkilati' dek heriket qilidu" mawzuluq keng kölemlik doklat. 2020-Yili noyabir.
jpolrisk.com

Yéqinda amérikida neshrdin chiqidighan "Siyasiy xewpler zhurnili" da amérika kishilik hoquq qanun fondining tetqiqatchisi, doktor térri marsh we chikago uniwérsitétidin doktor téng byaw birliship yazghan "Xitay kompartiyesi 'chet'el térrorluq teshkilati' dek heriket qilidu" mawzuluq bir keng kölemlik doklat élan qilindi.

Mezkur doklatta, xitay kompartiyesi peyda qilghan heriketler, qollan'ghan wasitiliri we u keltürüp chiqqan aqiwet mulahize qilinish asasida xitay kompartiyesining emeliyette amérikining qanunliridiki "Chet'el térrorluq teshkilati" gha bérilgen izahatlargha pütünley bab kélidighan bir "Térrorluq teshkilati" ikenliki chüshendürülgen. Maqalining béshida mundaq déyilgen:

"Xitay kommunistik partiyesi 1921-yili 'zorawan inqilab' arqiliq milletchi partiyeni yeni 'gomindang" ' meghlup qilip, mustebit kommunist döliti qurush üchün teshkillen'gen. U 1949-yili ghelibini qolgha keltürgendin béri, zorawanliq basturush herikitini qanat yaydurush, dangliq térrorluq teshkilatlirini hem shundaqla dölet térrorluqini maddiy jehettin qollash, chet'el diplomatlirini tutqun qilish qatarliq köp xil heriketler bilen shughullandi we uninggha 'yumshaq küch' diplomatiyesi bilen birlikte yétekchilik qildi. U bu arqiliq 'qudretlik we mustebit' tin ibaret mustebitlik idiyesini éksport qildi. Eger kompartiye asasiy qanundin paydilanmay turup, öz wasitiliri bilen heriket qilishni dawamlashturghan teqdirde, u xelq'araliq qa'idilerni dawamliq yéngidin yézishqa jümlidin qanun bilen idare qilish, insaniy qedir-qimmet, démokratiye we adaletni ret qilidighan yéngi xelq'araliq tertipni barliqqa keltüridu".

Amérikadiki tonulghan siyasiy ishlar mutexessisi doktor andérs korning qarishiche, gherb ellirining sodini dep xitay kompartiyesini eyni waqitta qanunluq hökümet dep qobul qilishi bir xataliq iken. U bizge élxet arqiliq qayturghan jawabida mundaq dédi: "Xitay kompartiyesi 1921-yili qurulghandin buyan, xitay ichide we dunyaning herqaysi jaylirida inqilabiy heriketlerni we térrorluq taktikisini qollan'ghan. Amérika, en'gliye we ittipaqdashliri xitay kompartiyesige burundin tartip alahide mu'amile qilip keldi. Chünki, 1949-yili xitay kompartiyesi béyjingni igilep xitay xelq jumhuriyitini jakarlighandin kéyin, gherb hökümetliri özlirining xitaydiki soda menpe'etining qoghdilishigha kapaletlik qilmaqchi boldi. Jümlidin gherbning xitaydiki soda menpe'etlirini muhim nuqta qiliwélishi aqiwette amérika, en'gliye we ittipaqdash döletlerning bixeterliki hem xitaydiki xelqlerning kishilik hoquqigha tehdit peyda qildi".

Uyghur ziyaliysi élshat hesen ependimu xitay kompartiyesi xelq'arada étirap qilin'ghuche bolghan ariliqta bandit teshkilat dep atalghanliqini éytti.

Yuqiridiki maqale aptorlirining qarishiche, amérika hökümiti hazir dunyaning herqaysi jayliridiki kishilik hoquq depsendichilikige qarshi turush we xususiy erkinlikni teshebbus qilish qatarliqlar boyiche kompartiyege qarshi turush iradisini namayan qiliwatqan bolup, uning Uyghurlargha ziyankeshlik qilishqa chétishliq töt kompartiye emeldarini ashkara jazalishi, shundaqla yene "Shinjang jama'et xewpsizliki idarisi" ningmu jaza tizimlikige kirgüzülüshi buning yarqin ipadiliri iken. Maqale aptorliri yuqiridiki charilerdin chiqish qilip turup, amérikining pütkül xitay kompartiyesini "Chet'el térrorluq teshkilati" dep békitishi kéreklikini bildürgen. Ular mundaq dégen: "Amérikining özi we shériklirining xewpsizlikini qoghdash üchün mexsus layihilen'gen yene bir küchlük qorali bar. U bolsimu shundaq xewp peyda qilish éhtimalliqi bolghan chet'el teshkilati yaki partiyesini térrorluq teshkilati dep atashtin ibaret. Amérikining 'köchmenler we dölet teweliki qanuni' ning 219-maddisidiki belgilime boyiche amérika tashqi ishlar ministirigha herqandaq bir térrorluq pa'aliyiti yaki térrorluqqa qatnashqan yaki qatnishish iqtidari we muddi'asini saqlap qalghan chet'el teshkilatini yaki partiyesini 'chet'el térrorluq teshkilati' dep békitish hem bu arqiliq amérika puqralirining bixeterliki we amérikining dölet bixeterlikini qoghdashtin ibaret alahide hoquq bérilgen"

Ular maqaliside xitay kompartiyesi shughullan'ghan jinayetlerni misal qilip turup, bu partiyeni "Térrorchi teshkilat" dep békitish üchün yéterlik delil barliqini bildürgen. Ular xitay kompartiyesi qurulghandin tartip da'im herxil tazilash heriketlirini qilghanliqi, partiye biwasite bashquridighan "Qara türmiler", "Emgek arqiliq qayta terbiyelesh", rohiy késeller doxturxanisi, saqchixana türmiliri we qamaqxanilar arqiliq qanunsiz tutup turush, ten jazasi qatarliq wasitilerni qollan'ghanliqini bildürgen. Ular xitay kompartiyesining bundaq wasitilerni eksil'inqilabchilargha qarshi turush herikiti (1950-1953), yer islahati (1947-1952), üchke qarshi we beshke qarshi heriket (1951-1952), ongchillargha qarshi heriket (1957-1959), chong sekrep ilgirilesh (1958-1960), medeniyet inqilabi (1966-1976), qattiq zerbe bérish herikiti (1983), tyen'enmén qirghinchiliqi (1989), falun'gong muritlirigha ziyankeshlik qilish (1999-yildin hazirghiche) we bir perzent siyasiti (1979-2015) qatarliqlarning hemmiside birdek qollinilghanliqini otturigha qoyghan.

Aptorlar yene xitay kompartiyesining yuqiridikilerdin sirt yene yuqiri téxnikiliq istibdat tüzümini yolgha qoyup, bir milyondin artuq Uyghurni qayta terbiyelesh namidiki jaza lagérlirigha qamighanliqini, nurghun kishilerning qiynashqa, mejburiy ghayib bolushqa we mejburiy emgekke tutulghanliqini, lagérgha qamalmighanlarning bolsa bi'ologiyelik sanliq melumatliri yighilip mutleq nazaret astida turuwatqanliqini, Uyghur a'ililirining mejburiy tughut cheklesh, mejburiy bala chüshürüsh we hetta bowaqliri öltürülüshtek qismetlerge duch kéliwatqanliqini eskertken.

Maqale aptorliri xitay kompartiyesining qollishi astidiki tor jasusluq heriketliri, iqtisadiy jasusluq we soda mexpiyetliklirini oghrilash herikiti, xitayning xongkong we teywendiki démokratiyeni ajizlashturush üchün jiddiy heriket qiliwatqanliqidek misallarnimu körsitip turup amérikining xitay kompartiyesini "Térrorluq teshkilati" dep belgilishining amérika we uning shérik döletlirining bixeterliki, kelgüsi üchün intayin muhimliqini körsetken. Ular xitay kompartiyesini shundaq dep atighandila andin uning bilen ünümlük küresh qilghili, bashqa dölet we organlarning uning bilen alaqe qilishi, yardem bérishining aldini alghili bolidighanliqini, héch bolmighanda amérika hökümitining xitay kompartiyesining jasuslirining amérika dölet bixeterliki üchün intayin muhim bolghan yuqiri téxnikiliq, herbiy we bashqa mexpiyetliklerni oghrilighanliqini eyiblishi üchün qoshumche asas bilen teminleydighanliqini bildürgen.

Doktor andérs kor ependimu yuqiridiki qarashni qollaydighanliqini ipade qildi, u: "Démokratik döletlerdiki xelqler hökümetliridin kishilik hoquq we dölet bixeterlikini birinchi orun'gha qoyup, xitay bilen soda qilishni ikkinchi orun'gha qoyushni telep qilishi kérek. Elwette xitay kompartiyesini amérikida térrorluq teshkilati dep élan qilish bedili éghir bolghan nahayiti zor qarar bolsimu biraq xitay kompartiyesining dölet bixeterlikimizge qarshi qilghan heriketliri mushundaq dadil inkasqa layiq" dédi.

"Siyasiy xewpler zhurnili" da élan qilin'ghan bu maqalining aptorliri bolghan doktor térri marsh we doktor téng biyaw maqalisini töwendikidek xulasiligen:

"Biz xitay kompartiyesini 'chet'el térrorluq teshkilati' dep belgileshning amérika-xitay munasiwetliride qiyinchiliq peyda qilidighanliqini chüshinimiz. Biraq biz heqiqeten xitay kompartiyesining dunyani özining wasitiliri boyiche qayta shekillendürüshige, qanun bilen idare qilishtin ibaret dunya tertipini buzushigha qarshi turimiz deydikenmiz, u halda biz choqum uni 'chet'el térrorluq teshkilati' dep békitishimiz kérek".

Toluq bet