«Вирус лагердикиләргә тәһдит» һәрикити диққәт тартмақта

Мухбиримиз гүлчеһрә
2020-01-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Вирус лагердикиләргә тәһдит» һәрикитиниң хәштәг сүрити.
«Вирус лагердикиләргә тәһдит» һәрикитиниң хәштәг сүрити.
Social Media

Вухән вируси нөвәттә йәр шари характерлик җиддий аммиви сәһийә вәқәси болмақта. Пүткүл ахбарат васитилириниң мәркизи диққәт нуқтисиму бу вирусниң хәлқарадики юқум вәзийити вә униң тәсиригә мәркәзләшти.

Пүтүн дуня хитайдин тарқалған йеңи типтики таҗсиман вируси, йәни вухән вирусиниң юқумиға тақабил туруш үчүн тәдбир еливатқан бир пәйттә муһаҗирәттики уйғурлар вә лагер мәсилигә көңүл бөлүватқан мутәхәссисләрни әң аввал әндишигә салған мәсилә йәнила бу вирусниң лагерларға тарқилип қелиш хәвпидур.

Бәзи уйғурлар. Мубада вухән вируси, адәм зич, кесәлдин мудапиәлиниш шәрт-шараитидин мәһрум қалған, иммунитет күчи аҗизлиған милйонлиған инсанлар соланған лагерларға тарқилип қалса, униң кәлтүрүп чиқиридиған ақивитини тәсәввур қилишниң тәс икәнликини тәкитлимәктә. Һәтта һазир қазақистанда яшаватқан әң йеқинда лагердин қоюп берилгән шаһит һесаблинидиған турсунай баһавудин ханим мәхсус радийомиз билән алақилишип, вирус уйғур дияриға кәпту дегәнни аңлиғандин буян чоңқур әндишигә патқанлиқини билдүрди:

Иҗтимаий таратқулардики инкаслардин нөвәттә муһаҗирәттики уйғурларниң, пүтүн дуняниң диққити мәзкур йәршари характерлик җиддий аммиви сәһийә вәқәсигә мәркәзлишиш нәтиҗисидә уйғурлар әмди йәнә дуняниң нәзиридин чүшүп қаларму?, нурғун бәдәл вә тиришчанлиқлар билән дуняниң күн тәртипигә келиватқан лагер мәсилиси йәнә унтулуп кетәрму ? дәп әндишә қиливатқанлиқи мәлум болмақта. Әмма йеқинқи икки күндә, америкидики яш паалийәтчи бәһрам синташниң хәштәгни васитә қилип лайиһәлигән «вирус лагердикиләргә тәһдит» намлиқ йәнә бир йеңи хәштәг һәрикити қайтидин бәлгилик диққәт тартқандин сирт бәзи ахбарат васитилиридиму хәвәр қилинди.

Вокс торида бу һәқтә 28-январ «бу бир чоң апәт болуши мумкин», «корона вируси җаза лагерлириға тарқалған тәқдирдә немиләр йүз бериши мумкин?» дегән темида қош мақалә елан қилинди. Униңда дуня уйғур қурултийини өз ичигә алған уйғур тәшкилатлири вә андириан зәнизкә охшаш хәлқарада нопузлуқ тәтқиқатчилардин тартип, вухән вирусиниң 1 милйондин көп инсанлар соланған җаза лагерлири болған уйғур дияриға тарқилишиниң немиләрдин дерәк беридиғанлиқидин әндишә қиливатқанлиқи вә буниң сәвәблири көрситилгән һәмдә уйғурларниң бу әндишисини «вирус лагердикиләргә тәһдит» намлиқ хәштәг арқилиқ ипадә қиливатқанлиқи тилға елинған.

«Вирус лагердикиләргә тәһдит» намлиқ хәштәг һәрикитиниң башламчиси бәһрам зияритимизни қобул қилип, «мениң дадам вә нурғунлиған уйғурларниң уруқ-туғқанлири шу лагерларда, вирус тарқалғандин кейин һәммимиз охшашла лагердикиләрдин әндишә қиливатимиз. Көпчилик уйғурларниң тәшәббуси билән йеңидин ясап чиққан ‹вирус лагердикиләргә тәһдит' һәрикити арқилиқ җамаәт вә ахбаратчиларниң диққитини қайтидин лагер мәсилисигә елип келишни вә бу арқилиқ паҗиәниң алдини елишқа күч қетишни мәқсәт қилдуқ» деди.

Уйғур дияридики һөрмәткә сазавәр уйғур зиялийлириниң бири болған қурбан мамутниң америкадики оғли бәһрам синташ буниңдин илгири «90 пирсәнтни испатла!», «техичә учур йоқ» намлиқ тор чақириқини лайиһәләп хас твииттир һесаблирида башлиғаниди. Униң тәшәббуси билән башланған бу хәштәг һәрикәтлириму уйғур вә башқа тор қолланғучилириниң қарши елишиға еришип, кәңри тарқалди вә хитай һөкүмитини инкас қайтурушқа мәҗбур қилған иди. Уйғурларниң бу хилдики хәштәг һәрикәтлириму лагерлар мәсилисиниң иҗтимаий таратқулар арқилиқ дуняға йәниму кәң даиридә аңлинишиға бәлгилик түрткә болмақта.

Вухән вирусиниң лагердикиләргә елип кәлгүси тәһдитлири муһаҗирәттики уйғурлар ортақ әндишә қиливатқан мәсилә болғандин сирт уйғур тәшкилатлириму рәсмий вә ғәйрий рәсмий шәкилләрдә бу хилдики әндишилирини оттуриға қоймақта.

Дуня уйғур қурултийи 27-январ бу һәқтә «вирус тарқалғанда әң асан һуҗум нишани лагерлардикиләр болиду» темисида мәхсус баянат елан қилип, вухән вирусиниң кәң даиридә тарқилиши сәвәблик шәрқий түркистандики лагерлардики бигунаһ милйонлиған уйғурларниң һаятиниң йәниму җиддий хәвп астида икәнликидин чоңқур әндишә қиливатқанлиқини билдүрүп: «хитай һөкүмити, милйонлиған уйғурларни солиған лагерларға вухән вирусиниң тарқилишиниң алдини алмиғанда, бу йәрдә йүз бәргүси паҗиәгә җавабкар болиду» дәп җиддий агаһландурған.

Дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси пәрһат муһәммәт бу һәқтә зияритимизни қобул қилип: «бу мәсилидә, инсанниң диққәт етибарини қозғайдиған бир нуқта бар, мәсилән вухән вируси тарқалғанда, хитай башқа җайларға баридиған һава қатнишини әмәлдин қалдурған вақитниң өзидә, әпсуски вухәндин шәрқий түркистанға учидиған айропиланларға нисбәтән чәкләш тәдбири қолланмиған. Буму тәшкилатлиримизниң диққәт етибари вә ғәзипини қозғаватқан мәсилиләрниң бири. Биз дуня сәһийә вә кишилик һоқуқ тәшкилатлирини милйонлиған уйғурлар җаза лагерлириға қамалған мушундақ бир пәйттә әгәр бу вирус лагерларға тарқилип қалса бу дунядики әң зор бир инсанлиқ трагедийәси болуп қелишниң алдини елишқа чақиримиз». Деди.

23-январ уйғур дияридиму вухән вируси юқумдарлириниң байқалғанлиқи дәсләп ашкариланғандин буянқи қисқа муддәт ичидә, уйғур дияридики юқумдар саниниң җиддий артқанлиқи мәлум. Йәни уйғур дияридики сәһийә тармақлириниң 28-январ тарқатқан әң йеңи учуридин уйғур диярида вухән вируси бимарлиридин 10ниң җәзмләштүрүлгәнлики мәлум.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт