"Wirus lagérdikilerge tehdit" herikiti diqqet tartmaqta

Muxbirimiz gülchéhre
2020-01-28
Élxet
Pikir
Share
Print
"Wirus lagérdikilerge tehdit" herikitining xeshteg süriti.
"Wirus lagérdikilerge tehdit" herikitining xeshteg süriti.
Social Media

Wuxen wirusi nöwette yer shari xaraktérlik jiddiy ammiwi sehiye weqesi bolmaqta. Pütkül axbarat wasitilirining merkizi diqqet nuqtisimu bu wirusning xelq'aradiki yuqum weziyiti we uning tesirige merkezleshti.

Pütün dunya xitaydin tarqalghan yéngi tiptiki tajsiman wirusi, yeni wuxen wirusining yuqumigha taqabil turush üchün tedbir éliwatqan bir peytte muhajirettiki Uyghurlar we lagér mesilige köngül bölüwatqan mutexessislerni eng awwal endishige salghan mesile yenila bu wirusning lagérlargha tarqilip qélish xewpidur.

Bezi Uyghurlar. Mubada wuxen wirusi, adem zich, késeldin mudapi'elinish shert-shara'itidin mehrum qalghan, immunitét küchi ajizlighan milyonlighan insanlar solan'ghan lagérlargha tarqilip qalsa, uning keltürüp chiqiridighan aqiwitini tesewwur qilishning tes ikenlikini tekitlimekte. Hetta hazir qazaqistanda yashawatqan eng yéqinda lagérdin qoyup bérilgen shahit hésablinidighan tursun'ay bahawudin xanim mexsus radiyomiz bilen alaqiliship, wirus Uyghur diyarigha keptu dégenni anglighandin buyan chongqur endishige patqanliqini bildürdi:

Ijtima'iy taratqulardiki inkaslardin nöwette muhajirettiki Uyghurlarning, pütün dunyaning diqqiti mezkur yershari xaraktérlik jiddiy ammiwi sehiye weqesige merkezlishish netijiside Uyghurlar emdi yene dunyaning neziridin chüshüp qalarmu?, nurghun bedel we tirishchanliqlar bilen dunyaning kün tertipige kéliwatqan lagér mesilisi yene untulup kétermu ? dep endishe qiliwatqanliqi melum bolmaqta. Emma yéqinqi ikki künde, amérikidiki yash pa'aliyetchi behram sintashning xeshtegni wasite qilip layiheligen "Wirus lagérdikilerge tehdit" namliq yene bir yéngi xeshteg herikiti qaytidin belgilik diqqet tartqandin sirt bezi axbarat wasitiliridimu xewer qilindi.

Woks torida bu heqte 28-yanwar "Bu bir chong apet bolushi mumkin", "Korona wirusi jaza lagérlirigha tarqalghan teqdirde némiler yüz bérishi mumkin?" dégen témida qosh maqale élan qilindi. Uningda dunya Uyghur qurultiyini öz ichige alghan Uyghur teshkilatliri we andiri'an zenizke oxshash xelq'arada nopuzluq tetqiqatchilardin tartip, wuxen wirusining 1 milyondin köp insanlar solan'ghan jaza lagérliri bolghan Uyghur diyarigha tarqilishining némilerdin dérek béridighanliqidin endishe qiliwatqanliqi we buning sewebliri körsitilgen hemde Uyghurlarning bu endishisini "Wirus lagérdikilerge tehdit" namliq xeshteg arqiliq ipade qiliwatqanliqi tilgha élin'ghan.

"Wirus lagérdikilerge tehdit" namliq xeshteg herikitining bashlamchisi behram ziyaritimizni qobul qilip, "Méning dadam we nurghunlighan Uyghurlarning uruq-tughqanliri shu lagérlarda, wirus tarqalghandin kéyin hemmimiz oxshashla lagérdikilerdin endishe qiliwatimiz. Köpchilik Uyghurlarning teshebbusi bilen yéngidin yasap chiqqan 'wirus lagérdikilerge tehdit' herikiti arqiliq jama'et we axbaratchilarning diqqitini qaytidin lagér mesilisige élip kélishni we bu arqiliq paji'ening aldini élishqa küch qétishni meqset qilduq" dédi.

Uyghur diyaridiki hörmetke sazawer Uyghur ziyaliylirining biri bolghan qurban mamutning amérikadiki oghli behram sintash buningdin ilgiri "90 Pirsentni ispatla!", "Téxiche uchur yoq" namliq tor chaqiriqini layihelep xas twi'ittir hésablirida bashlighanidi. Uning teshebbusi bilen bashlan'ghan bu xeshteg heriketlirimu Uyghur we bashqa tor qollan'ghuchilirining qarshi élishigha ériship, kengri tarqaldi we xitay hökümitini inkas qayturushqa mejbur qilghan idi. Uyghurlarning bu xildiki xeshteg heriketlirimu lagérlar mesilisining ijtima'iy taratqular arqiliq dunyagha yenimu keng da'iride anglinishigha belgilik türtke bolmaqta.

Wuxen wirusining lagérdikilerge élip kelgüsi tehditliri muhajirettiki Uyghurlar ortaq endishe qiliwatqan mesile bolghandin sirt Uyghur teshkilatlirimu resmiy we gheyriy resmiy shekillerde bu xildiki endishilirini otturigha qoymaqta.

Dunya Uyghur qurultiyi 27-yanwar bu heqte "Wirus tarqalghanda eng asan hujum nishani lagérlardikiler bolidu" témisida mexsus bayanat élan qilip, wuxen wirusining keng da'iride tarqilishi seweblik sherqiy türkistandiki lagérlardiki bigunah milyonlighan Uyghurlarning hayatining yenimu jiddiy xewp astida ikenlikidin chongqur endishe qiliwatqanliqini bildürüp: "Xitay hökümiti, milyonlighan Uyghurlarni solighan lagérlargha wuxen wirusining tarqilishining aldini almighanda, bu yerde yüz bergüsi paji'ege jawabkar bolidu" dep jiddiy agahlandurghan.

Dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi perhat muhemmet bu heqte ziyaritimizni qobul qilip: "Bu mesilide, insanning diqqet étibarini qozghaydighan bir nuqta bar, mesilen wuxen wirusi tarqalghanda, xitay bashqa jaylargha baridighan hawa qatnishini emeldin qaldurghan waqitning özide, epsuski wuxendin sherqiy türkistan'gha uchidighan ayropilanlargha nisbeten cheklesh tedbiri qollanmighan. Bumu teshkilatlirimizning diqqet étibari we ghezipini qozghawatqan mesililerning biri. Biz dunya sehiye we kishilik hoquq teshkilatlirini milyonlighan Uyghurlar jaza lagérlirigha qamalghan mushundaq bir peytte eger bu wirus lagérlargha tarqilip qalsa bu dunyadiki eng zor bir insanliq tragédiyesi bolup qélishning aldini élishqa chaqirimiz". Dédi.

23-Yanwar Uyghur diyaridimu wuxen wirusi yuqumdarlirining bayqalghanliqi deslep ashkarilan'ghandin buyanqi qisqa muddet ichide, Uyghur diyaridiki yuqumdar sanining jiddiy artqanliqi melum. Yeni Uyghur diyaridiki sehiye tarmaqlirining 28-yanwar tarqatqan eng yéngi uchuridin Uyghur diyarida wuxen wirusi bimarliridin 10ning jezmleshtürülgenliki melum.

Toluq bet