ياپونىيەدە ئۇيغۇرلارنىڭ گۇۋاھلىقلىرى مەزمۇن قىلىنغان كارتونلۇق ئەسەرلەر دىققەت قوزغىماقتا

مۇخبىرىمىز گۈلچېھرە
2020-08-10
ئېلخەت
پىكىر
Share
پرىنت
ياپونىيەلىك كارتونىست تامومى شىمىزۇنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ گۇۋاھلىقى يورۇتۇلغان چاتما كارتونىنىڭ مۇقاۋىسى.
ياپونىيەلىك كارتونىست تامومى شىمىزۇنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ گۇۋاھلىقى يورۇتۇلغان چاتما كارتونىنىڭ مۇقاۋىسى.
note.com/tomomishimizu

ياپونىيەلىك كارتونىست تومومى شىمىزۇنىڭ «مېنىڭ ھاياتىمدا يۈز بەرگەن ئىشلار» تېمىلىق، ئۇيغۇرلارنىڭ گۇۋاھلىقى يورۇتۇلغان چاتما كارتونىنىڭ 6-سانى يېقىندا ئېلان قىلىندى. «ياپونىيەدىكى بىر ئۇيغۇر ئەرنىڭ گۇۋاھلىقى» دېگەن بۇ يېڭى ساندا، ياپونىيە تېلېۋىزىيە قانىلى NHK دە يېقىندا تارقىتىلغان «ياپونىيەدىكى ئۇيغۇرلار خىتاينىڭ ‹ئۇچۇر بىلەن تەمىنلەش› بېسىمىغا دۇچ كەلمەكتە» ناملىق ھۆججەتلىك فىلىم ئاساس قىلىنغان بولۇپ، بۇنىڭدا 15 يىلدىن بۇيان ياپونىيەدە ياشاپ كېلىۋاتقان ئۇيغۇر خالمەت رورىنىڭ خىتاينىڭ تەھدىتى ۋە بېسىمغا ئۇچراۋاتانلىقى تەسۋىرلەنگەن.

خالمەت ئەپەندىنىڭ ئوبرازى ئۇستىلىق بىلەن كارتون ئارقىلىق تەسۋىرلەنگەن بۇ ھېكايىدە، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ لاگېرلارنى قۇرغاندىن بۇيان ياپونىيەدە ياشاۋاتقان خالمەت روزىغا ئوخشاش ئۇيغۇرلارنىڭ ئائىلىسى ۋە تۇغقانلىرى بىلەن ئالاقىسى ئۈزۈلۈپ ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ لاگېرلارغا قامالغانلىقى ئارقا كۆرۈنۈش قىلىنغان. خالمەت ئەپەندىنىڭ بولسا ئىككى يىلدىن بۇيان ئىز-دېرىكى بولمىغان يۇرتىدىكى ئاكىسىدىن ۋىدىئولۇق تېلېفون تاپشۇرۇۋالغانلىقى ۋە خىتاي بىخەتەرلىك خادىملىرىنىڭ ئۇنىڭ ئاكىسىنى گۆرۈگە ئېلىپ، خەلمەتكە ئاشكارا ھالدا ئۆزلىرى ئۈچۈن ياپونىيەدىكى ئۇيغۇرلار ۋە ئۇلارنىڭ پائالىيەتلىرى توغرۇلۇق ئۇچۇر بېرىشكە قىستىغانلىقىدەك ئەھۋاللار يورۇتۇلغان.

ياپونىيەدىن تېلېفون زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغان خالمەت روزى ئەپەندى، تامومى خانىمنىڭ ئۆزى بىلەن ئالاقىلىشىپ مەخسۇس سۆھبەت ئۆتكۈزگەندىن كېيىن بۇ كارتونلۇق ھېكايىنى تەييارلاپ چىققانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، كارتون ياپونىيەدە تارقىلىشچانلىقى ئەڭ كۈچلۈك بىر خىل تەشۋىقات ۋاسىتىسى بولغاچقا، ھەر خىل ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا تارقىتىلغاندىن كېيىن بولۇپمۇ ياشلاردا قىزىقىش قوزغالغان، ياپونىيەدىكى بىر قىسىم تاراتقۇ مۇخبىرلىرىمۇ ئۆزىنى زىيارەت قىلغان.

تامومى خانىمنىڭ ئۇيغۇرلار مەسىلىسىنى تېما قىلغان تۇنجى ئەسىرى-‹بۇ دۆلەتنىڭ نامىنى ھېچكىم ئېغىزغا ئالمايدۇ› ئىككى يىل بۇرۇن ئېلان قىلىنغان. ئۇ، «مېنىڭ ھاياتىمدا يۈز بەرگەن ئىشلار» چاتما كارتون ئەسەرلىرىنى لاگېر شاھىتى مېھرىگۈل تۇرسۇننىڭ ھېكايىسىدىن باشلاپ، ئارقا-ئارقىدىن يەنە گۈلباھار جېلىلوۋا، سايراگۈل ساۋۇتباي قاتارلىق يىغىۋېلىش لاگېرلىرىدىن ھايات قۇتۇلۇپ چىققان ساناقلىق شاھىتلارنىڭ تراگېدىيەلىك كەچمىشلىرى ئەكس ئەتتۈرۈلگەن چاتما كارتون رەسىملىك ئەسەرلىرىنى ئېلان قىلىپ كەلمەكتە.

گەرچە تومومىنىڭ ئۇيغۇرلار تېما قىلىنغان ئەسەرلىرىنىڭ ھەر بىرىنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا كۆرۈلۈش قېتىم سانى ئۈزلۈكسىز ئېشىپ بېرىۋاتقان بولسىمۇ، تومومى شىمىزۇ، ئىلگىرى زىيارىتىمىزنى قوبۇل قىلغاندا، بۇ كارتونلارنىڭ ئېلان قىلىنىشى ئۆزىگە ھېچقانداق ئىقتىسادىي ئۈنۈم ياراتمىغان بولسىمۇ، ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتىنى يورۇتقان ئەسەرلىرىنىڭ ئالقىشقا ئېرىشكەنلىكىدىن خۇشال ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەنىدى.

بۇ قېتىم خالمەت ئەپەندىنىڭ ياردىمىدە رەسسام تومومى شىمىزۇ خانىم بىلەن قايتا تېلېفون سۆھبىتى ئۆتكۈزۈش پۇرسىتىگە ئېرىشتۇق.

تومومى شىمىزۇ خانىم، خالمەت روزىنىڭ گۇۋاھلىقى ئەكس ئەتتۈرۈلگەن بۇ يېڭى كارتون ھېكايىسىنىڭ پەرقلىق يېرى ھەققىدە توختىلىپ مۇنداق دېدى: «بۇ ئەسەرنىڭ پەرقلىق يېرى شۇكى خىتاي دائىرىلىرىنىڭ خالمەت ئەپەندىنى تېلېفوندا ئىشپىيونلۇق قىلىشقا قىستىغان قىلمىشى شۇ پېتى سىزىپ يېزىپ چىقىرىلدى. مەنىسى بولسا بېرىلگەن گۇۋاھلىققا ئاساسەن يېزىلدى».

تامومى خانىمدىن بۇ يېڭى ئەسەرنىڭ تارقىلىشچانلىقى ۋە تەسىرى ھەققىدە سورىغىنىمىزدا ئۇ جاۋابەن مۇنداق دېدى: «بۇ ئەسەرنى چىقىرىشقا بولمايدىغان سەھىپىلەرمۇ بار. بىراق خالىغانچە كۆپەيتىپ تارقىتىشقا بولىدىغان قىلىپ قويغاچقا تەپسىلىي كۆرۈلگەن سانىنى بىلەلمىسەكمۇ خالمەت روزىنىڭ بۇ ئەسىرى ياپونىيەنىڭ ئۆزىدىلا بىر ھەپتىدە 400مىڭ قېتىم كۆرۈلگەن. بۇ رازى بولۇش-بولماسلىق مەسىلىسى ئەمەس، سان سىپىردا خۇشال بولىدىغان ياكى قايغۇرىدىغان ئىشمۇ ئەمەس. ئەكسىچە مۇھىم بولغىنى مۇشۇنداق مۇھىم مەسىلىنى ئۆز ئىگە مۇجەسسەملىگەن ئەسەردۇر. بۇ ئەسەرنى ئىنگلىزچە ۋە ئەرەبچىگە تەرجىمە قىلىپ نۇرغۇن ئادەملەرنىڭ ئوقۇشىنى ئۈمىد قىلىمەن. ئەسەرنى 5 خىل تىلغا تەرجىمە قىلىشنى پىدائىيلارغا ئىلتىماس قىلدۇق، ھازىر بۇ ئەسەرنىڭ ئىنگلىزچىسى پۈتۈپ قالدى، پات ئارىدا ئېلان قىلماقچى.

تامومى خانىم زىيارىتىمىز ئاخىرىدا يەنە ئۆزىنىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ گۇۋاھلىق توپلىمى، ئۇيغۇرلارنىڭ رەسىملىك كىتابىنى مەتبۇئاتقا بېرىشنى پىلانلاۋاتقانلىقىنى، بەزى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىكى مەخسۇس ياپونىيە پارلامېنت يىغىنىدا ئۇيغۇرلارنىڭ كىشىلىك ھوقۇق قانۇنىنى چىقىرىش ئۈچۈن ئىمزا توپلاش پائالىيىتىگە ئاكتىپ قاتنىشىپ ياردەمدە بولۇۋاتقانلىقى، بۇ ئارقىلىق ئۇيغۇر مەسىلىسىنى ياپونىيە دۆلەت ئىچىدىكىلەر ئۈچۈن چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن تىرىشىۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى.

پىكىرلەر (0)
Share
تولۇق بەت