Истанбулда йүсүп хас һаҗип туғулғанлиқиниң 1000 йиллиқини хатириләш муһакимә йиғини өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2019-12-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Йүсүп хас һаҗип туғулғанлиқиниң 1000 йиллиқини хатириләш муһакимә йиғинида доктор әркин әкрәм ечилиш сөзи қилмақта. 2019-Йили 21-декабир, истанбул.
Йүсүп хас һаҗип туғулғанлиқиниң 1000 йиллиқини хатириләш муһакимә йиғинида доктор әркин әкрәм ечилиш сөзи қилмақта. 2019-Йили 21-декабир, истанбул.
RFA/Arslan

21-Декабир күни уйғур тәтқиқат институти билән тәклимакан уйғур нәшриятиниң бирликтә уюштуруши билән истанбулда йүсүп хас һаҗип туғулғанлиқиниң 1000 йиллиқи, «қутадғу билик» йезилғанлиқиниң 950 йиллиқини хатириләш илмий муһакимә йиғини өткүзүлди.

Йиғинға түркийәниң әнқәрә, истанбул қатарлиқ шәһәрлиридин кәлгән уйғур тәтқиқатчилар, докторлар, зиялийлар шундақла шәрқий түркистан аммиви тәшкилатлириниң рәһбәрлири болуп, 60 тин артуқ киши қатнашти.

Йиғинда алди билән уйғур тәтқиқат институтиниң мудири доктур әркин әкрәм ечилиш сөзи сөзлиди. У сөзидә уйғур хәлқиниң атақлиқ шаири вә мутәпәккури йүсүп хас һаҗип һәмдә униң мәшһур әсири «қутадғу билик» ниң буниңдин 10 әсир бурунқи һәм шундақла бүгүнки күндики қиммити тоғрисида тохтилип өтти.

Кейин тәклимакан уйғур нәшриятиниң мудири абдуҗелил туран сөз қилип, уйғур тәтқиқат институтиниң пиланлиши вә нәшргә тәйярлиши билән йеқинда тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған «қутадғу билик» ниң йеңи нәшрини тонуштуруп өтти.

Йиғинда йәнә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити вә шәрқий түркистан тәшкилатлар бирликиниң рәиси һидайәтулла оғузхан сөз қилип, йүсүп хас һаҗип вә «қутадғу билик» тоғрисида қисқичә тохталди.

Кейин доктур мәғпирәт камал вә профессор султан мәхмут қәшқәрли сөз қилип, йүсүп хас һаҗип вә «қутадғу билик» ниң қиммити вә униң түркийәдә қайта нәшр қилиниши тоғрисида өз пикирлирини баян қилип өтти.

Униңдин кейинки йиғинниң илмий муһакимә бөлүмидә доктор нуранийә әкрәм «‹қутадғу билиг' тики астрономийәгә даир мәлуматлар» дегән темидики мақалисини оқуп өтти. У мақалисидә мунуларни илгири сүрди: «йүсүп хас һаҗипниң ‹қутадғу билиг' намлиқ бу әсири түрк дөләтчилики вә сияситиниң әнәнисини асас қилған һалда дуня миқясида қаидә-түзүм өлчәмлириниң шәкиллиниши җәһәттә асаслиқ бир мәнбә вә қиммәт қараш байлиқи болуп һесаблиниду.»

Доктур нуранийә әкрәм ханим мақалисидә йәнә «қутадғу билиг» тики қаидә-түзүмләр вә принсиплардин нәқил кәлтүрүп, бүгүнки күндә хитайларниң уйғурлар вәтинидә пәйда қилған екологийә вә яшаш муһити җәһәтләрдики бир қатар киризисларға нәзәр селишниң муһимлиқини тәкитләп өтти.

Йиғинда сөз қилғучиларниң көпинчиси мәрһум әйса йүсүп алиптекин вапатиниң 24 йиллиқи, мәрһум диний алим абдулһәкимхан мәхсумниң вапатиниң 3 йиллиқини хатириләп өтти. Улар «қутадғу билиг» ниң муәллипи йүсүп хас һаҗипни хатириләш билән биргә уларниң һәммисигә алий еһтирам билдүридиғанлиқини ипадиләшти.

2019-Йили б д т маарип, илим-пән вә мәдәнийәт тәшкилати, йәни UNESCO ниң 2017-йили ноябирда чақирилған 39-нөвәтлик омумий йиғинида әзәрбәйҗан билән қазақистанниң йеқиндин қоллиши билән 2019-йилини «йүсүп хас һаҗип тәрипидин йезилған мәшһур әсәр ‹қутадғу билиг' ниң 950 йил болғанлиқини хатириләш йили» дәп елан қилған иди. Бу мунасивәт билән уйғур қатарлиқ түркий милләтләр түркийә, түрк дуняси вә дуняниң охшаш болмиған җайлирида «йүсүп хас һаҗип тәвәллутиниң 1000 йиллиқи ‹қутадғу билиг' йезилғанлиқиниң 950 йиллиқини хатириләш» намидики йиғин вә мурасимлирини өткүзмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт