Wetinige qaytqan roh: merhum hüsen hesen ependining hayat bayani (7)

Muxbirimiz qutlan
2017-05-02
Élxet
Pikir
Share
Print
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axirqi yilida. 2013-Yili, gérmaniye.
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axirqi yilida. 2013-Yili, gérmaniye.
RFA/Qutlan

Men axiri awstraliyediki wiyétnamliq tonushumning xujimin shehiridiki dosti bilen alaqiliship, balilarni kambodzhagha yolgha sélish qararigha keldim.

Hemme ishni ular bilen déyiship, bir balini wiyétnam chégrasidin saq-salamet kambodzhagha ötküzüp berse 1500 dollar bérishke pütüshtüm. Qarangghu chüshkende yolgha chiqtuq. Yol boyi yamghur yaghdi. 4-5 Sa'et yol méngip axiri ming bir teste chégragha kelduq. Epsus, bu yerde yol bashlashqa déyishken yerlik wiyétnamliq bilen tépishalmiduq. Yamghur peqetla toxtimidi. Amalsiz keynimizge qaytip tang atargha yéqin xujimin shehirige qaytip kelduq.

Men bixeterlikni oyliship yene méhmanxanini yötkiwettim hemde 3 baligha bashqa rengdiki kiyimlerni kiydürdüm. Özümmu kiyimimni yötkiwaldim. Etisi wiyétnamliq kishi bashqa bir pilan tüzdi. U sey-köktat toshuydighan bir sanduq mashina tépip keldi. Ichige bizning 3 Uyghur bala bilen musabiqe motsikliti heydeydighan 3 wiyétnamliqni orunlashturdi. Andin mashinining kozupini quluplap, chégragha qarap yolgha chiqtuq. Men héliqi wiyétnamliq bilen taksida mangdim.

Chégragha yétip barghandin kéyin mashinining kozupini échip, 3 motsiklitliq wiyétnamliqning keynige 3 Uyghur balini olturghuzup, béshigha niqab kiydürduq. Men héliqi 3 wiyétnamliqning her birige 2 ming dollardin neq pul berdim. Qalghan pullarni 3 Uyghur baligha bölüp berdim. Ular birining keynidin biri ghuyuldighiniche yolgha chiqip, chégradin bösüp ötüsh üchün atlandi. Qoyuq ormanliq ichide motsiklitning awazidin bashqa awaz anglanmaytti. Men héliqi wiyétnamliq kishi bilen yérim sa'et saqlap turghandin kéyin ulardin téléfon keldi. Ular chégradin saq-salamet ötüptu.

Shundaq qilip shu kéchisi men yene xujimin shehirige qaytip keldim. Ikki kéche uyqusiz, qattiq charchap ketken bolsammu, dem almastin udul xujimin shehiridiki qanunsiz chégradin kirgenlerni tutup turush ornigha bardim. Özümning dunya Uyghur qurultiyi teripidin ewetilgenlikimni, bu yerde tutup turuluwatqan 3 Uyghur balini qoyup bérishni telep qildim. Emma ular qopalliq bilen: "Bu yerde undaq ademler yoq, xata uchur epsiler, chiqip kéting!" dep mejburiy sirtqa heydep chiqiriwetti. Eslide ularni xitaygha qayturuwetken iken!

Konsulxana méni mashinisi bilen xujimin ayrodromigha élip chiqip, shu künila awstraliyege yolgha séliwetti.

Men awstraliyege qaytip kelgendin kéyin, kambodzhadiki balilar bilen alaqiliship turdum. Pénompéndiki b d t ishxanisida xizmet qilidighan ayal manga bu yerde panahliq iltijasi qilghan 22 neper Uyghurning matériyalini ewetip berdi. Kambodzhagha deslepte 3 balini muweppeqiyetlik ötküzgendin kéyin, biz yene héliqi wiyétnamliq kishi bilen alaqiliship, qachaq yollar bilen pul bérip, qalghan on nechche Uyghurni kambodzhagha ongushluq élip chiqqan iduq.

Men mushu matériyalni kötürüp awstraliye köchmenler idarisi bilen sözleshtim. Ular bir aydin, bir yérim ayghiche deslepte 7 Uyghur musapirni qobul qilalaydighanliqini éytti. Qalghanlirining ishini hel qilish üchün awstraliye paytexti kanbérragha bérip, bu yerdiki amérika elchixanisi, en'gliye elchixanisi, türkiye elchixanisi we bashqa gherb ellirining elchixaniliri bilen bir-birlep körüshtüm.

Birdemdila 12-ay kirdi. Biz kambodzhadiki balilar taki üchinchi bir démokratik döletke bériwalghuche ularning xewirini metbu'attin yoshurun tutushni qarar qilduq.

12-Ayning 19-küni shu waqittiki xitayning mu'awin dölet re'isi shi jinping kambodzhagha keldi. Anglisaq kambodzha bilen bir milyard 200 milyon dollarliq soda toxtami tüzüptu. Arqidin uzun ötmeyla xitayning herbiy ayropilani kambodzhagha kélip, pütün dunyaning köz aldida bu 22 Uyghurni xitaygha qayturup ketti.

Men shu waqitta kambodzhagha özüm yene bir qétim bérish qararigha keldim. Oylimighan yerdin ete yolgha chiqimen dep teyyarlinip turghanda xitayning herbiy ayropilani kambodzhadiki balilarni qayturup ketti. Bu méning hayatimdiki eng axirqi bir epsusluq bolup qaldi. Biz ularni qutuldurup qalalmiduq…

--------------
Anglarmen dostlar, merhum hüsen ependining öz hayatidin bergen bayanliri bu yerde axirlashti, emma uning hayatigha yandashqan köpligen hékayiler téxi tügimidi.

Merhum gérmaniyede dawaliniwatqan künliride, yeni hayatining eng axirqi yilida özining eyni waqitta néme sewebtin wetenni terk étip chet'elge chiqip ketkenliki heqqide tepsiliy melumat bergen idi.

U weten we uning uqumi, ana tupraqta kindik qéni tökülgen her bir insanning wetendin ibaret büyük ana aldidiki muqeddes mejburiyiti heqqide chongqur tonushqa ige bir insan idi.

Hüsen ependi birqanche ewlad ilgiri ghuljigha yerleshken bir oqumushluq özbék a'iliside dunyagha kelgen bolsimu, emma u hayati boyi tar da'iridiki millet chégrasidin halqip chiqqan, özini özi mensup bolghan ashu ezim tupraq we bu térritoriyediki asasliq yerlik ahale bolghan Uyghurlarning bir qismi dep bilidighan kishi idi.

Shunga u özining ömür musapiside Uyghurning yighisini yighlap, külkisini külgen idi!...

Merhum 2008-yili rak késilige giriptar bolidu, emma bu qorqunchluq késellik uni yiqitalmaydu. U shuningdin kéyin taki bu dunyadin ketküche bolghan 6 yil jeryanida hayatqa ümid, söygü we ishench tuyghusi bilen qarap, her bir künini menilik ötküzüshke tirishidu.

U doxturxanida dawaliniwatqan künliride qiya échilghan dérizidin körünüp turghan bir tal yopurmaqtinmu hayatliqning güzellikini hés qilghanliqini alahide tilgha alghan idi.

Qedirlik radi'o anglighuchilar!

Shuning bilen merhum hüsen ependining hayat bayani yorutulghan "Wetinige qaytqan roh" namliq mexsus programmimiz bu yerde axirlashti.

(Tügidi)

Toluq bet