Тәклимаканни қучақлап: мәрһум күрәш көсәнниң һаятидин әслимиләр - 10

Ихтиярий мухбиримиз қутлан
2013-09-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Мәрһум күрәш көсән оғли кәвсәр билән шиветсийәниң ескилистуна шәһиридики йеңи өйидә җәм болди (2002-йил)
Мәрһум күрәш көсән оғли кәвсәр билән шиветсийәниң ескилистуна шәһиридики йеңи өйидә җәм болди (2002-йил)
RFA/Qutlan


1997 - Йили ғулҗида йүз бәргән «5 - феврал вәқәси» ниң һарписида орта асия әллиридә, болупму қазақистан вә қирғизистандики уйғур җамаәтчилики арисида вәтәнни қутқузуш һәрикити җуш уруп раваҗлиниду. Орта асиядики бу күчлүк еқимға қошулған күрәш көсән өзиниң яңрақ авази вә миллий роһи урғуп турған нахшилири билән миңлиған дилларға вәтән қәдирийитиниң чәксиз улуғлуқини һес қилдуриду.

У амал тапсила орта асия билән вәтән арилиқида сода қилидиған тиҗарәтчиләр вә адәттики йолучилардин уйғур тарихи вә мустәқиллиқ һәрикәтлиригә даир китаб - материялларни уруқ - туғқанлири һәмдә тонуш - билишлиригә йошурунчә киргүзүп туриду. Униң орта асия әллиридә нәшр қилинған нахша - пиластинкилириму мушундақ йоллар билән вәтәнгә киргүзүлүп, яшлар арисида күчлүк тәсир пәйда қилиду.

Ғулҗида йүз бәргән уйғур яшлириниң тинчлиқ намайиши 1997 - йили 5 - февралда хитай даирилири тәрипидин қанлиқ түрдә бастурулуши билән вәзийәт бирдинла җиддийлишип кетиду. Хитай һөкүмити пул вә дипломатийә васитилирини ишқа селип орта асия дөләтлиригә сиңип киришкә башлайду. Буниң билән орта асия әллиридә паалийәт елип бериватқан уйғур сиясий актиплириға болған бесим бирдинла күчийип кетиду. Һаяти хәвп ичидә қалған уйғур сиясий актиплири вәзийәтниң қистиши билән явропа вә америка қитәсидики демократик әлләргә кетишкә мәҗбур болиду.

Мана мушундақ хәтәрлик бир пәйттә таллаш имканийити қалмиған күрәш көсән бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң қирғизистандики ишханисидин сиясий панаһлиқ тиләйду. Шу арида униң тунҗи балиси кәвсәрму дуняға келиду. Һечқандақ дөләт тәвәлики вә нопус рәсмийәтлири болмиған бу бовақ күрәш көсәнниң муһаҗирәттики сәргәрданлиқ һаятиниң ялдамиси сүпитидә чоң болушқа башлайду. Узақ өтмәйла күрәш көсәнниң сиясий панаһлиқ илтимаси җәнвәдики б д т ниң баш ишханисидин тәстиқлинип, шималий явропадики демократик әл - шиветсийәдә олтурақлишишиға рухсәт берилиду. Әпсуслинарлиқи шуки, күрәш көсәнниң аяли вә йеңи туғулған оғлиниң биллә меңиш рәсмийәтлири пүтмәйду. Буниң билән қийин әһвалда қелип қалған күрәш көсән йеңи туғулған оғли кәвсәрни вәтәнгә әвәтип бир туғқан қериндашлириниң беқишиға һавалә қилишқа мәҗбур болиду.

Мәрһум күрәш көсән түркийәгә йеңи кәлгән күнлиридә ай-юлтузлуқ көк байрақни чәксиз муһәббәт билән сөйди (1996)
Мәрһум күрәш көсән түркийәгә йеңи кәлгән күнлиридә ай-юлтузлуқ көк байрақни чәксиз муһәббәт билән сөйди (1996) Photo: RFA

Дөләт тәвәлики, нопуси һәмдә қәйәрдә туғулғанлиқ испати болмиған бовақни вәтәнгә әвәтиш толиму қийинға тохтайду. Күрәш көсәнниң вәтәндики уруқ - туғқанлири һәр тәрәпкә чепип амал издигән болсиму, лекин хитай даирилири бу вәтәнсиз боваққа нопус беҗирип беришни рәт қилиду. Ахири пәқәтла амал болмиған әһвал астида қазақистанлиқ бир җүп - әр аял өз намида сахта паспорт беҗирип кәвсәрни вәтәнгә елип киридиған, қайтишида ата - аниси чәтәлдә туруватқан бир бовақни кәвсәрниң орнида елип чиқип кетидиған болуп үрүмчигә келиду. Вәһаләнки, ойлимиған йәрдин, бу пилан бузулуп кәвсәрни туғқанлири вәтәндә елип қелиш иши суға чилишиду. Йәни кәвсәрниң орнида чәтәлгә елип кетилмәкчи болған бовақниң туғқанлири бу ишниң оңушлуқ болмай қелишидин қорқуп гепидин йенивалиду. Буниң билән кәвсәрни вәтәндә елип қелишқа пәқәтла амал болмайду. Күрәш көсәнниң аниси вә бир туғқан қериндашлири қан йиғлап амал - чарә издигән болсиму, лекин таки әң ахирқи күнигичә мумкинчилик тапалмайду.

Шундақ қилип өз вәтинигә дөләт тәвәлики вә нопус хети болмиған әһвалда елип керилгән бу бовақ ата - бовилиридин тартип яшап кәлгән муқәддәс тупрақта яшаш имканийитини тапалмай йәнә айрилишқа мәҗбур болиду.

 

(Давами бар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт