Тәклимаканни қучақлап: мәрһум күрәш көсәнниң һаятидин әслимиләр - 4

Ихтиярий мухбиримиз қутлан
2013-07-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
ят тупрақта вәтән ишқи билән уд челиватқан күрәш көсән (2002-йили шиветсийә)
Ят тупрақта вәтән ишқи билән уд челиватқан күрәш көсән (2002-йили шиветсийә)
RFA/Qutlan

1988 - Йили күрәш көсән шинҗаң сәнәт институтиниң иккинчи йиллиқида оқуватқан чеғида уйғур аптоном райони бойичә иштин сиртқи сәнәткарларниң телевизийидә маһарәт көрситиш мусабиқисигә қатнишип 1 - дәриҗилик мукапатқа еришиду. Шуниң билән униң нами наһайити тезла уйғур җәмийитигә тонулиду.

Шу йилларда у йәнә композитор иминҗан йүсүп вә нурмамутлар иҗат қилған нахшилардин «шамаллар», «он сәккиз яшим» қатарлиқларни юқири маһарәт билән билән орунлап аңлиғучиларниң қизғин алқишиға еришиду. Болупму «он сәккиз яшим» намлиқ нахша күрәш көсәнниң нахша ейтиш җәһәттики өзгичә маһарити вә юқири сәвийисини йәниму намаян қилиду. Йәнә бир тәрәптин, күрәш көсән 1986 - йилидин башлапла уйғур балилар нахшилиридики чоң бир бошлуқни һес қилип, балилар вә өсмүрләргә беғишлап көплигән надир нахшиларни иҗат қилиду вә юқири маһарәт билән орунлайду. Болупму буларниң ичидә «биздә шундақ адәт бар», «демидимму» дегән балилар нахшилири зор тәсир қозғайду.

Мунәввәр ханим акиси күрәш көсәнниң әйни йиллардики шәхсий һаяти һәққидә әсләп, униң миңлиған нормал инсанларға охшашла яшлиқ баһари урғуп турған ашу йилларда муһәббәтлик һаяти болғанлиқини, әмма реаллиқ вә тәқдирниң қисмити билән бу кәчүрмишлириниң мәрһумниң йүрикиниң чоңқур қатламлириға көмүлүп кәткәнликини әскәртиду. 1980 - Йилларниң ахири вә 1990 - йилларниң башлири күрәш көсәнниң сәнәт иҗадийитидә партлаш характерлик нәтиҗиләр көрүлгән йиллар болуп қалиду. Бу йилларда у «шундақ бир җайда яшисам дәймән», «яйримниң тойи», «доппа», «кирип кәттиң һойлаңға», «биләлмидим һеч» қатарлиқ бир қатар нахшиларни иҗат қилиду вә юқири маһарәт билән орунлап зилзилә қозғайду. Униң һәр бир нахшисиниң музика вә текисти наһайити чоңқур арқа көрүнүшкә игә болуп, уйғурлар дуч келиватқан реал иҗтимаий мәсилиләрни уйғур сәнитиниң чәксиз һаятий күчи һәм әвҗидә ипадиләйду.

Күрәш көсән тәшкиллигән оюн қоюш өмики или дәряси бойида (1995-йил ғулҗа)
Күрәш көсән тәшкиллигән оюн қоюш өмики или дәряси бойида (1995-йил ғулҗа) Photo: RFA

Шу йилларда йәнә күрәш көсән тунҗи болуп шәхсий оюн қоюш өмики тәшкилләп уйғурлар юртиниң җәнуб вә шималида кәң хәлқ аммисиға сәнәт номурлирини көрситиду. Хәлқ ичигә чоңқур чөкүп әң чәт - яқа юртларда яшаватқан кишиләрниң дәрд - әлимини, хушаллиқи вә йиғиниси көриду. Хәлқниң иссиқ қойни униңға меһир - муһәббәт вә адимийлик роһ берипла қалмастин, бәлки йәнә пүтмәс - түгимәс иҗадийәт илһамиму бәхш етиду.

Көрәш көсән сәнәт институтини пүттүридиған йили оқуш пүттүрүш әмгики сүпитидә бир симфонийә йезип чиқиду. Мәзкур симфонийә сәнәт институтиниң залида юқири маһарәт билән орунлиниду. Әйни чағда бу сәнәт паалийитигә қатнашқан мутәхәссисләр, болупму шинҗаң сәнәт институтида тәклип билән дәрс бериватқан әнглийәлик сәнәт мутәхәссиси мәзкур симфонийәгә юқири баһа бериду.

Мунәввәр ханим акиси күрәш султанниң «көсән» дегән тәхәллусни қоллиниши һәққидә тохтилип мунуларни тәкитләйду: «акам гәрчә қәдимки көсән дияриниң мәркизи болған кучада туғулмиған болсиму, лекин униң биғубар балилиқи вә өсмүрлүк чағлири кучада өтти. Акамдики сәнәткә, музикиға болған муһәббәт кучада ойғанди. Акам уйғур сәнитиниң шерин сүтини вә ширнилирини балилиқ дәврдин башлапла кучада тетиди. Шуңлашқа қәдимки сәнити билән мәшһур болған көсән дияриниң намини өзигә тәхәллус қилип талливалди…»

(Давами бар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт